میراث‌ جهانی ثبت‌شده کشورمان

میراث جهانی یونسکو نام عهدنامه‌ای بین‌المللی است که در تاریخ ۱۶ نوامبر ۱۹۷۲ میلادی به تصویب کنفرانس عمومی یونسکو رسید. موضوع آن حفظ آثار تاریخی، طبیعی وفرهنگی بشر است که اهمیت جهانی دارد و متعلق به تمام انسان‌های زمین، فارغ از نژاد، مذهب و ملیت خاص می‌باشد. بر پایه این کنوانسیون، کشورهای عضو یونسکو می‌توانند آثار تاریخی، طبیعی و فرهنگی کشور خود را نامزد ثبت به‌ عنوان میراث جهانی کنند. حفاظت از این آثار پس از ثبت ضمن باقی‌ماندن در حیطه حاکمیت کشور مربوط، به عهده تمام کشورهای عضو خواهد بود. مکان‌های میراث جهانی ثبت‌شده در یونسکو، مکان‌هایی مانند جنگل، کوه، آبگیر، صحرا، بقعه، ساختمان، مجموعه و یا شهر است.
کشور ایران سه سال پس از تصویب کنفرانس عمومی یونسکو در ۲۶ فوریه ۱۹۷۵ به کنوانسیون میراث جهانی یونسکو پیوست و با ثبت ۲۲ اثر فرهنگی (ملموس) و ۲ اثر طبیعی، در رتبه نهم فهرست میراث جهانی یونسکو (تا تیر ماه ۱۳۹۸) قرار دارد.

در بخش میراث فرهنگی ملموس و ناملموس بر گسترش اجرای مفاد کنوانسیون‌های حفظ میراث فرهنگی ملموس و ناملموس، اجرای برنامه‌های بین‌المللی حفاظت و مرمت آثار فرهنگی و اقدام‌های بازدارنده به منظور جلوگیری از تخریب آثار تاریخی در شرایط بحرانی و دوران منازعات داخلی و منطقه‌ای تأکید شده است. با توجه به پیشینه تاریخی ایران و آثار تاریخی گسترده و چشم‌انداز‌های طبیعی استثنایی و فرهنگ شفاهی غنی در این سرزمین، آگاه‌سازی عمومی، به‌ویژه آموزش جوانان در زمینه آشنایی با مفاهیم و مسائل مربوط به حفظ میراث فرهنگی از اهمیت زیادی برخوردار است.

 

  •  آثار ثبت شده ایران در فهرست میراث جهانی (میراث فرهنگی ملموس) یونسکو:

 

۱ـ چغازنبیل، شوش (۱۹۷۹)

۲ـ میدان امام اصفهان (۱۹۷۹)

۳ـ تخت جمشید، فارس (۱۹۷۹)

۴ـ تخت سلیمان، تکاب (۲۰۰۳)

۵ـ بم و چشم‌انداز تاریخی آن، کرمان (۲۰۰۷/ ۲۰۰۴)

۶ـ پاسارگاد، فارس (۲۰۰۴)

۷ـ سلطانیه، زنجان (۲۰۰۵)

۸ـ بیستون، کرمانشاه (۲۰۰۶)

۹ـ مجموعه قره کلیسای آذربایجان (۲۰۰۸)

۱۰ـ سازه‌های تاریخی ـ آبی شوشتر (۲۰۰۹)

۱۱ـ بازار تبریز (۲۰۱۰)

۱۲ـ بقعه شیخ صفی‌الدین اردبیلی (۲۰۱۱)

۱۳ـ ۹ باغ ایرانی: اکبریه بیرجند، فین کاشان، شاهزاده ماهان، ارم شیراز، عباس‌آباد بهشهر، چهلستون اصفهان، دولت‌آباد یزد، پاسارگاد شیراز ، پهلوان‌پور یزد (۲۰۱۱)

۱۴ـ گنبد قابوس، استان گلستان (۲۰۱۲)

۱۵ـ مسجد جامع اصفهان (۲۰۱۲)

۱۶ـ کاخ گلستان، تهران (۲۰۱۳)

۱۷- شهر سوخته استان سیستان و بلوچستان (۲۰۱۴)

۱۸- چشم‌انداز فرهنگی میمند (۲۰۱۵)

۱۹- محوطه باستانی شوش (۲۰۱۵)

۲۰ – ۱۱ قنات‌ ایرانی (۲۰۱۶)

۲۱ – شهر تاریخی یزد (۲۰۱۷)

۲۲ – چشم انداز باستان شناسی ساسانی منطقه فارس (۲۰۱۸)

۲۳ – راه آهن سراسری ایران (۲۰۲۱)

۲۴ – منظر فرهنگی هورامان/ اورامانات (۲۰۲۱)

  • آثارثبت‌شده ایران در فهرست میراث طبیعی یونسکو:

۱- دشت لوت (۲۰۱۶)

۲- جنگل‌های هیرکانی (۲۰۱۹)

  • آثارثبت‌شده ایران در فهرست میراث فرهنگی معنوی (ناملموس) یونسکو:

– آیین زیارت تادئوس (۲۰۲۰)

– هنر نگارگری (۲۰۲۰)

– مهارت سنتی ساختن و نواختن دوتار (۲۰۱۹)

– هنر ساختن و نواختن کمانچه (۲۰۱۷)

– چوگان، بازی سوار بر اسب همراه با روایت‌گری و موسیقی (۲۰۱۷)

– هنر پخت نان لواش (۲۰۱۶)

– نوروز (۲۰۱۶)

– ردیف‌های موسیقی ایرانی (۲۰۰۹)

– هنر نمایشی- آئینی تعزیه (۲۰۱۰)

– مهارت فرش‌‌بافی فارس (۲۰۱۰)

– موسیقی بخشی‌‌های خراسان (۲۰۱۰)

– آئین پهلوانی و زورخانه‌ای (۲۰۱۰)

– مهارت فرش‌بافی کاشان (۲۰۱۰)

– آیین نقالی (قصه‌‌گویی اجرایی ایرانی) (۲۰۱۱)

– دانش سنتی لنج‌‌سازی و دریانوردی در خلیج فارس (۲۰۱۱)

– مراسم قالی‌شویان در مشهد اردهال کاشان (۲۰۱۲)

علاقه‌مندان همچنین می‌توانند برای مطالعه بیشتر در خصوص «میراث جهانی» ایران در فهرست مربوطه (یونسکو)، به نشانی زیر مراجعه کنند:
http://whc.unesco.org/en/statesparties/ir/