رشت شهر خلاق خوراک شناسی

Previous
Next

شهر رشت به عنوان مرکز استان گیلان در ۴۹ درجه و ۳۶ دقیقه طول شرقی و ۳۷ درجه و ۱۶ دقیقه عرض شمالی از نصف النهار گرینویچ قرار دارد. شهرستان رشت با ۱۳۶ کیلومتر مربع مساحت، در بخش شمالی با دریای خزر، در بخش‌ های غربی با بندر انزلی و صومعه سرا، در بخش جنوبی با شهرستان رودبار و در بخش‌ های شرقی با آستانه اشرفیه و لاهیجان هم جوار است.

استان گیلان در میان ارتفاعات البرز و دریاچه خزر قرار گرفته است. تاثیر متقابل این دو پدیده جغرافیای باعث شده است که استان گیلان دارای بارندگی زیاد، دمای معتدل و پوشش گیاهی انبوه و سرسبز باشد.

در این استان، اختلاف دمای شب و روز چندان چشمگیر نبوده و با وجود بارندگی بسیار زیاد، روزهای سرد و یخبندان در این استان بسیار اندک است، اما نباید از درجه بالای رطوبت در این استان نیز غافل شد. میانگین دمای سالانه استان گیلان در حدود ۸ درجه است. سواحل جنوب غربی نیز در مقایسه با سواحل جنوب شرقی سردتر هستند.

شهر رشت به عنوان مرکز استان گیلان دارای آب و هوای گرم و شرجی در ایام تابستان و سرد و مرطوب در ایام زمستان است، با این حال در میان شهرستان های حاشیه دریای خزر به عنوان یکی از معتدل ترین مناطق شهری شناخته می شود. این آب و هوای مدیترانه ای سبب شده است که رشت به عنوان یکی از برترین مقاصد گردشگری در ایران معرفی گردد.

رشت، ابتدا قصبه ای بود که در میان دو رودخانه گوهررود و سیاهرود قرار داشت و از این جهت نیز قدمت دیرینه دارد. ولی از جهت سابقه شهری، اولین بار حمدا… مستوفی، در قرن هشتم هجری، از این شهر نام برده است. نام قدیمی رشت دارالمرز یا دارالامان بوده که قبل از این دو، به آن بیه می گفته اند.

بیه در لغت نامه ها، رود و یا مصب بین دو رودخانه معنی شده است و چنین به نظر می رسد که دلیل این نامگذاری، قرار گرفتن آن در میان دو رودخانه است که به مثابه حفاظ و دیوار شهر محسوب می گردید. وجه تسمیه رشت، در فرهنگ دساتیر، به معنی گچی که بنّایان، سنگ و آجر را به آن محکم نمایند و در لغت نامه های انجمن آراء، آنندراج، فرس اسدی، لغت محلی شوشتری، برهان، ناظم الاطبا و لغت نامه جهانگیری: چیزی که از هم فرو ریزد ـ هر چیزی که از هم فرو ریزد و فروپاشد ـ دیوار مشرف بر افتادن. گچ را نیز گویند که بدان خانه سفید کنند ـ لجن و خاکروبه ـ خاک و گرد ـ خاک را گویند ـ رنگ کرده نیز معنی شده است.

دهخدا معتقد است، چون شهر رشت در سال ۹۰۰ هجری ساخته شده، بنابراین برای نام این مکان از ماده تاریخ آن استفاده کرده اند و کلمه رشت به حساب ابجد ۹۰۰ هجری است.

آبادانی شهر رشت، از زمان شاه عباس صفوی که در آن زمان، به صورت قصبه بوده شروع شد و در زمان قاجار، به دلیل توسعه اقتصادی ایران و روسیه، گسترش پیدا کرده و نام قدیمی محلات شهر رشت، که اکثراً بیانگر پیشه ساکنین آن است، در سفرنامه ها نیز آمده و جز دو سه مورد از آنها بقیه به همان نامهای قدیمی خود مشهور و معروف هستند که عمده ترین آنها عبارتند از:

ساغریسازان ـ رودبارتان ـ خمیران زاهدان ـ دباغیان ـ کوزه گران ـ خمیران چهل تن ـ چله خانه ـ چمارسرا ـ استادسرا ـ پاسکیاب ـ سرخبنده ـ آتشگاه بیستون ـ صیقلان ـ زرجوب ـ کیاب ـ سبزه میدان ـ دو برادران (چهار برادران) که از جمله محلات قدیمی شهر رشت محسوب میشود. این بافت قدیمی، ضمن آنکه جزئی از میراث فرهنگی است و آثار و بقایا و سنن وآداب و رسوم دوران قدیم را تداعی می کند، می تواند از معضلات قابل توجه در بافت شهری این شهر نیز محسوب شود. رشت که به شهر بارانهای نقره ای معروف است. مرکز استان گیلان میباشد و برای اولین بار نام آن در کتاب حدود العالم که به سال ۳۷۲ هـ.ق نگارش یافته با صفت ناحیه بزرگ آمده است.

رشت از سال ۱۰۰۴ هجری قمری به فرمان شاه عباس مرکز استان گیلان و مرکز معاملات نوغان و ابریشم شد که در آن زمان محصول اول گیلان بود. این امر موجب شد که مالکان بزرگ و بازرگانان ایرانی، روسی، یونانی و ارمنی که تاجر نوغان ابریشم بودند به این شهر توجه کنند و شهر رشت رشد چشمگیری پیدا نماید.

ملگونف، جهانگرد روس که در سال ۱۲۷۵ هجری قمری به رشت سفر کرده بود، در خاطرات خود نوشته است که این شهر در آن روزگار دارای ۵۴۶۳ خانه ۱۰۲۱ مغازه و ۲۷۳۱۴ نفر جمعیت بوده است. در نظر او رشت شهری بود بسیار خوش وضع با خانه های زیبای رو به دریا که بازرگانان از هند، بخارا، روم و عثمانی به سودای ابریشم به آن سفر می کردند. در دوران مشروطه و بعد از آن، گیلان به یکی از کانونهای تحولات سیاسی، اجتماعی و اقتصادی ایران تبدیل شد. نهضت استقلال طلبانه جنگل، گسترش شهرها، تاسیس آموزشگاه های متعدد و ارتقای سطح فرهنگ شهروندان رشت، این شهر را در زمره پیشروترین شهرهای کشور قرار داد.

برنج

آب و هوای گیلان شرایط مناسب جهت شالیکاری و فعالیت بر روی شالیزارها را فراهم نموده است. در استان گیلان برنج های مختلف با عطرهای دلپذیری برداشت شده و به نقاط مختلف کشور عرضه می گردد.

اغلب مسافران رشت، برنج مصرفی خود برای چند ماه و یا حتی یک سال کامل خریداری نموده و از سلامت کالای خریداری شده مطمئن می شوند. خرید برنج در شمال آن هم در کنار شالیزارهای این منطقه بسیار مقرون به صرفه تر بوده و بسیاری از هزینه ‌های مربوط به واسطه ها را حذف می کند.

چای

چای مهم ترین و اصیل ترین سوغات شهر رشت و استان گیلان است. اگر فقط یکبار طعم چای اصیل و طبیعی گیلان را چشیده باشید، هرگز آن را فراموش نخواهید کرد. مزارع چای بسیار زیادی در استان گیلان وجود دارند، اما در این میان، شهر لاهیجان به شهر چای های خوش عطر و خوش رنگ معروف است. بسیاری از مسافران رشت سعی می کنند در مسافرت به استان گیلان علاوه بر برنج شمال، مقدار زیادی نیز چای لاهیجان را تهیه نموده و برای ایام مختلف سال از آن استفاده کنند.

رشته خشکار

این رشته در واقع نوعی شیرینی بوده و برای تهیه آن، باید به قنادی های شهرستان رشت و دیگر شهرهای استان گیلان مراجعه کنید. ماه رمضان مهم ترین ماه سال جهت تولید و فروش رشته خشکار در شهر رشت خواهد بود. این شیرینی، بسیار خوشمزه بوده و اصلی ترین شیرینی بومی مردم گیلان است.

زیتون

زیتون یک میوه بسیار خوشمزه و در عین حال مقوی است که به صورت جداگانه مصرف شده و یا در اغلب سفره ‌های مجلسی مشاهده می شود. رشت، یکی از مهم ترین و اصلی ترین مراکز کاشت زیتون بوده و در این شهر می توانید شاهد عرضه انواع مختلف زیتون باشید. قیمت زیتون در استان گیلان و به خصوص مرکز این استان یعنی رشت، بسیار متناسب بوده و شما می توانید با پرداخت هزینه کمتر در مقایسه با اغلب استان ها مقدار بسیار زیادی زیتون خریداری کنید.

ماهی سفید

ماهی سفید تیغ های بسیار زیادی داشته و این امر اندکی از محبوبیت آن کاسته است، چرا که مصرف آن را به عنوان یک وعده غذایی دشوار می‌کند، با این وجود به علت گوشت بسیار مرغوبی که دارد به عنوان یکی از مهم ترین سوغاتی های شهر رشت شناخته می شود.

کلوچه فومن

کمتر کسی را می توان یافت که با کلوچه فومن و یا همان کلوچه معروف لاهیجان آشنا نباشد. کلوچه فومن یکی از خوشمزه ترین خوراکی های استان گیلان است که از سالیان دور به دیگر نقاط کشور عرضه شده و در بسیاری از مدارس موجود در نقاط محروم به عنوان یک جیره غذایی مناسب شناخته می شد. این کلوچه یکی از مهم ترین سوغاتی های مورد علاقه توریست های خارجی در شهر رشت است.

چرا و چگونه رشت شهر خلاق خوراک شناسی شد؟

مراحل ثبت شهر خلاق رشت در سازمان یونسکو

  • تفاهم نامه همکاری کمیسیون ملی یونسکو در ایران و شهر رشت با حضور استاندار گیلان و با امضاء طرفین این تفاهم نامه، آقای دکتر محمد رضا سعید آبادی دبیر کل کمیسیون ملی یونسکو – ایران و محمد ابراهیم خلیلی شهردار رشت در روز ۲۶ مرداد ماه ۱۳۹۳ منعقد شد.
  • شهرداری رشت با عنایت به اطلاع ­رسانی کمیسیون ملی یونسکو در خصوص پتانسیل موجود شهر رشت در زمینه خوراک بر آن شد تا زمینه های اقتصادی و  اجتماعی خلاقیت مورد نظر را متبلور نماید. در این راستا، امور بین الملل شهرداری رشت به جهت پیوستن به شبکه جهانی شهرهای خلاق  خوراک­شناسی یونسکو، اطلاعات درخواستی مندرج در فرم تقاضا را تدوین و سپس ترجمه و در مورخ ۲۵ تیر ۱۳۹۴ (۱۵ ژوئیه ۲۰۱۵) به مقر یونسکو در پاریس ارسال نمود.
  • اولین نشست مشترک با کمیسیون ملی یونسکو – ایران جهت اقدامات فرهنگ، اجتماع و زیست محیطی به منظور دستیابی به شهر خلاق (شهر پایدار- شهر سالم) برگزار شد.
  • در پی راه اندازی دفتر همکاری کمیسیون ملی یونسکو – ایران، همکاری های مشترک شهرداری با دفتر یونسکو در ایران صورت گرفت که از آن جمله میتوان به موارد ذیل اشاره نمود:
  • دفتر همکاری های شهر رشت با کمسیون ملی یونسکو در ساختمان تاریخی شهرداری راه اندازی گردید.
  • در نخستین روز راه اندازی دفتر همکاری های کمیسیون ملی یونسکو – ایران با شهرداری رشت، توسط دبیر کل این کمیسیون در شهرداری رشت (برای نخستین بار در استان گیلان)، با حضور اعضای شورای اسلامی شهر رشت، شهردار، مدیران شهری و جمعی از اساتید دانشگاه معرفی شد.
  • پس از آشنایی دست اندرکاران این کمیسیون با پتانسیل های فرهنگی و اجتماعی و همچنین میراث ناملموس فرهنگی شهر رشت، راهکارهای پیوستن شهر رشت به شبکه شهرهای خلاق در زمینه خوراکشناسی به منظور گامی برای معرفی بیشتر ظرفیت‌های رشت به مردم جهان توسط این کمیسیون به شهرداری رشت پیشنهاد شد.
  • تدوین و ترجمه ( فارسی-انگلیسی) نامه برای ارایه گزارشی از پتانسیل های رشت به ۵ شهردار از شبکه شهرهای خلاق خوراکشناسی بر حسب تقسیم بندی منطقه ای یونسکو در ۱۸ آذر ۱۳۹۴(۹ دسامبر۲۰۱۵)
  • شهر رشت میزبان هیات بلند پایه ی اعضای کمیسیون ملی یونسکو بود و برای اولین بار در این شهر، یک همایش با عنوان «چشم انداز توسعه پایدار» و دو کارگاه آموزشی که عبارتند از«توسعه پایدار و سیاستگذاری های ملی از منظر یونسکو» و « توسعه پایدار، توسعه اجتماعی، توانمندسازی زنان» که به ترتیب در استانداری، در سالن مخابرات ودر مجتمع خاتم الانبیاء رشت، طی روزهای دوم تا سوم اسفند ۱۳۹۴، به همت دفتر همکاری‌های کمیسیون ملی یونسکو – ایران – شهرداری رشت و ستاد توسعه پایدار شهرداری رشت و با همکاری استانداری گیلان، پژوهشکده محیط زیست جهاددانشگاهی، شورای اسلامی شهر رشت، مجمع متخصصین ایران مرکز آموزش و پژوهش گیلان، خانه سازمانهای غیردولتی گیلان، شهرداری لاهیجان و اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی رشت طی روزهای اول تا سوم اسفند ۱۳۹۴برگزار شد.
  • در روز دوم اسفند، همایش چشم انداز توسعه پایدار با حضور بیش از ۱۰۰ نفر از تصمیم گیران و تصمیم سازان استان اعم از اعضای شورای اسلامی و سرپرست شهرداری رشت ، معاونین و مدیران کل استانداری گیلان ، مدیران کل دستگاه های اجرایی ، فرمانداران و شهرداران شهرستان ها، در سالن اجتماعات استانداری گیلان برگزار شد.
  • پرونده نهایی پیوستن شهر رشت به شبکه شهرهای خلاق دنیا در حوزه خوراکشناسی در تیر ماه به کمیسیون ملی یونسکو- ایران ارایه گردید.
  • ۲۰ آذر ۱۳۹۴ (۱۱ دسامبر ۲۰۱۵) شهر رشت به طور رسمی از سوی ایرنا بوکووا، دبیرکل سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی یونسکو مستقر در پاریس در شبکه جهانی شهرهای خلاق یونسکو در حوزه خوراکشناسی ثبت گردید. نکته حائز اهمیت دیگر این است که هر ۴ سال یک بار شهر رشت ملزم است تا گزارش عملکردی از فعالیت های خود در سطوح ملی و بین المللی را به این شبکه ارائه نماید.
  • شهر رشت میزبان هیات بلند پایه ی اعضای کمیسیون ملی یونسکو بود و برای اولین بار در این شهر، یک همایش با عنوان «چشم انداز توسعه پایدار» و دو کارگاه آموزشی که عبارتند از«توسعه پایدار و سیاستگذاری های ملی از منظر یونسکو» و « توسعه پایدار، توسعه اجتماعی، توانمندسازی زنان» که به ترتیب در استانداری، در سالن مخابرات ودر مجتمع خاتم الانبیاء رشت، طی روزهای دوم تا سوم اسفند ۱۳۹۴، به همت دفتر همکاری‌های کمیسیون ملی یونسکو – ایران – شهرداری رشت و ستاد توسعه پایدار شهرداری رشت و با همکاری استانداری گیلان، پژوهشکده محیط زیست جهاددانشگاهی، شورای اسلامی شهر رشت، مجمع متخصصین ایران مرکز آموزش و پژوهش گیلان، خانه سازمانهای غیردولتی گیلان، شهرداری لاهیجان و اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی رشت طی روزهای اول تا سوم اسفند ۱۳۹۴برگزار شد.
  • دکتر سعیدآبادی دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو و استرکیش لاروش رئیس دفتر منطقه‌ای یونسکو در تهران با سرپرست شهرداری و اعضای شورای اسلامی رشت در تاریخ ۱ اسفند ۹۳ در ساختمان ساعت شهرداری رشت دیدار و گفتگو کردند. در این نشست پرونده اولیه طرح پیوستن رشت به شبکه شهرهای خلاق دنیا در حوزه خوراکشناسی ۲ اسفند در ساختمان ساعت شهرداری رشت به نمایندگان یونسکو ارایه گردید.
  • کارگاه آموزشی “توسعه پایدار و سیاستگذاری های ملی از منظر یونسکو با مشارکت جهاد دانشگاهی استان گیلان در عصر روز دوم اسفند ماه ۱۳۹۳ در سالن مخابرات استان گیلان برگزار شد.
  • برای به ثبت رسیدن شهررشت به عنوان شهر خلاق خوراک یونسکو، «جشنواره غذاهای محلی» روز شنبه دوم اسفندماه با تلاش ستاد توسعه پایدار شهرداری رشت با حضور دبیر کل محترم کمیسیون ملی یونسکو –  ایران، آقای دکتر سعید آبادی و خانم استر کیش لاروش، مدیر منطقه ای یونسکو در تهران ( نماینده یونسکو در ایران ) در تالار گلستان رشت برگزار شد. هدف اصلی از برگزاری  این جشنواره نه تنها تبیین میراث فرهنگ بومی و انتقال ارزشهای این فرهنگ بومی بلکه حمایت از تولید کنندگان داخلی، اشتغال زایی ، کاهش فقر و کمک به اقشار آسیب پذیر جامعه برای رسیدن به توسعه پایدار به واسطه این صنعت خلاق عنوان شد.
  • کارگاه آموزشی « توسعه پایدار، توسعه اجتماعی، توانمندسازی زنان» با مشارکت خانه سازمان های غیردولتی استان گیلان، در روز سوم اسفند ۱۳۹۳، در سالن اجتماعات خاتم الانبیا رشت برگزار شد.

       چشم انداز رشت، شهر خلاق خوراک شناسی

سید محمد احمدی

رییس شهر خلاق

شهردار رشت

    مرتضی عاطفی

    رابط شهر خلاق

     مدیریت ارتباطات و امور بین الملل شهرداری رشت           

      پریسا رستگار

      جانشین رابط شهر خلاق

      مسئول امور بین الملل شهرداری رشت          

        تماس با دفتر شهر خلاق

        تلفن : ۰۱۳۳۳۶۶۹۹۸۰ فاکس: ۰۱۳۳۳۶۶۹۹۸۰ آدرس: رشت، میدان گیل، ساختمان مرکزی شهرداری رشت .