کمسیون ملی ایران- یوسنکو

فرهاد فخرالدینی: عده‌ای نمی‌گذارند موسیقی رشد کند/ روایت یک دلگیری - کمیسیون ملی یونسکو-ایران

فرهاد فخرالدینی: عده‌ای نمی‌گذارند موسیقی رشد کند/ روایت یک دلگیری

فرهاد فخرالدینی آهنگساز و رهبر ارکستر عنوان کرد که برخی نمی‌گذارند موسیقی رشد کند وگاهی آن را به بیراهه می‌کشانند.

به گزارش روابط عمومی کمیسیون ملی یونسکوایران، دهمین شب از نت‌گپ‌های یونسکوییشب گذشته ۱۰ اردیبهشت‌ماه در صفحه اینستاگرام کمیسیون ملی یونسکو به صورت زنده باحضور فرهاد فخرالدینی آهنگساز و رهبر ارکستر برگزار شد.

فخرالدینی در ابتدای این برنامه گفت:  آرزو می‌کنم مردم ایران و جهان از این بلای پیش آمده رهایی پیدا کنند. از کادر درمان که دراین روزهای سخت جانفشانی می‌کنند، سپاسگزاری می‌کنم. همچنین به بازماندگان کسانی کهبه واسطه این بیماری عزیزان خود را از دست دادند، تسلیت می گویم. به هر حال روزهایخاصی را سپری می‌کنیم اما می دانم که این مشکلات و گرفتاری ها در دل تاریخ جا خواهد گرفتو برای آیندگان خواهد ماند.

ایده هنری

وی افزود: هر کار هنری با یک ایده و یک موضوع شروع می‌شود گاهی این ایده ها به وسیلهخود شخص ابداع می‌شود و گاهی هم آنها از چیزهای دیگر الهام می گیرند چون ما نمی توانیمنسبت به محیط خود بی تفاوت باشیم. ما در موسیقی گسترش یک واحد ملودی کوچک رامی‌بینیم که موضوعات بزرگ تر را ایجاد می‌کند. در واقع نحوه بسط و گسترش این موتیفشامل تکرارهای آن است بنابراین وقتی آهنگساز می‌خواهد کاری را شروع کند باید دسترسی بهاین موتیف ها را داشته باشد تا از موضوع اصلی در اثر خود به دور نیفتد. بعضی وقت‌ها برایرسیدن به این موتیف می‌شود از ادبیات کمک گرفت، به طور کلی چیزی که باید بدانیم این استکه وحدت و یگانگی اثر با تکرارها تامین می‌شود. اگر ما دید همه جانبه به این موتیف داشتهباشیم و آن را خوب بشناسیم، می‌توانیم آن را بسط و گسترش بدهیم.

سوژه

فخرالدینی در پاسخ به پرسش امینی درباره سوژه پردازی در تولید موسیقی بیان کرد: درموسیقی برای اینکه بتوانیم کاری را انجام بدهیم نیاز به یک سوژه داریم که حالا نامش راموتیف می‌گذاریم. می‌شود این موتیف ها را از کوچکترین موضوعات به دست آورد البته بایدنیروی آفرینش در انسان باشد و به راز و رمز این مسایل آگاهی کامل داشته باشیم چراکه هرکسی نمی‌تواند یک موتیف را بسط و گسترش بدهد.

این آهنگساز بیان کرد: در گذشته هر فیلسوف و دانشمندی خود را موظف می‌دید که دربارهموسیقی هم تحقیق کند کمااینکه مطالب ارزشمندی درباره موسیقی نوشته‌اند. در حقیقت درموسیقی قدیم ایران واحد موسیقی کوچکترین واحد بوده نه بزرگترین واحد. در حال حاضر درموسیقی فرنگی گفته‌اند یک نت گرد واحد موسیقی است یعنی از کل به جز رسیده‌اند در حالیکه در موسیقی قدیم ایران از جز به کل می رسیدند در واقع کوچکترین واحد، معیار بود کهکوچکترین واحد همان هجای کوتاه ماست. در قدیم صداهای موسیقی را روی ساز با حروفابجد نامگذاری می‌کردند. با این وجود من شاگردانی در دنیا دارم که با موسیقی قدیمی ایران دردنیا درخشیده اند چون برای جهانیان این موسیقی، تازگی داشته است.

موسیقی توصیفی

امینی در ادامه با طرح پرسش درباره موسیقی توصیفی از استاد فخرالدینی درخواست کرد دراین باره صحبت کند‌.

وی درباره موسیقی توصیفی گفت: ما عادت کرده ایم که در ادبیات خودمان دنبال شعری بگردیمکه بتوانیم یک تصنیف روی آن بنویسیم. ولی تقریبا عادت نکرده‌ایم که ببینیم این چگونهمی‌شود یک داستان را هم با موسیقی تعریف کرد. من منظورم استفاده از کلمات نیست بلکهآنچه که اتفاق افتاده به وسیله موسیقی بیان و توصیف شود برای مثال فردوسی داستانسیاوش را به خوبی توصیف می‌کند لازم است این موسیقی که در دل ابیات فردوسی وجود دارددرآورده و استفاده شود. برای مثال آتش برای یک آهنگساز بسیار الهام‌بخش است، تجسم گریهدر موسیقی به ویژه موسیقی ایرانی بسیار کاربردی است.

موسیقی سربداران

گریه کردن حالت مهمی در زندگی انسان ها دارد از همین رپ در موسیقی «سربداران» من از اینمطلب استفاده کردم یعنی در موسیقی آن می‌توانیم تصور کنیم که زن ها گریه می‌کنند و مردهابه آنها آرامش می‌دهند در واقع در مقام نوا به زن هاجواب می‌دهند چون زمانه، زمانه‌ای بود کهنمی توانستند احساسات خود را با دهان باز بیان کنند در تیتراژ «سربداران» همین را می بینیدچون موسیقی با زمزمه آغاز و تبدیل به فریاد می‌شود یعنی رفته رفته که مبارزان پیروزمی‌شوند موسیقی هم غرش پیدا می‌کند. این یک موضوع مهم است که در جنگی که در پیشاست، طبل ها و شیپورها به صدا دربیایند در طرف مقابل هم وقتی بزمی در کار است بایدسازهای بزمی مورد استفاده قرار بگیرند.

فخرالدینی توضیح داد: متاسفانه بعضی‌ها فکر می‌کنند ریتم‌های بزمی پیش پا افتاده‌اند درحالی که در ادبیات حافظ و مولانا هم همین ریتم‌ها وجود دارد اما درباره آنها جرات نمی‌کنندچنین حرفی را بزنند

اما درباره موسیقی به راحتی می‌گویند این موسیقی روحوضی است. چطور در شعر حافظخوب اما در موسیقی بد است؟

وی درباره کم‌کاری خود در موسیقی به امینی عنوان کرد: من پرکار بودم ولی بعدا کمی دلگیرشدم چون تمام عمرم را صرف خدمت به موسیقی کردم. زمانی بود که در هنرستان تدریسمی‌کردم، برنامه های هنری آن را مدیریت می‌کردم و رهبر ارکستر هنرستان هم بودم به هر حال ازحق زن و بچه ام می گذاشتم علاوه‌بر این رهبر دائمی رادیو تلویزیون ملی ایران هم بودم یعنیتمام عمرم یا سر کلاس گذشت یا سر ارکست و یا برای ساخت آهنگ بودم البته هنوز هم مشغولآهنگسازی هستم گویا ذاتم این گونه است که نمی توانم بیکار بمانم.

ارکستر سمفونیک سکوی پرتاب جوانان

این آهنگساز گفت: یادم است وقتی دیدم نمی‌توانم در رادیو کار کنم خیلی ناراحت شدم یعنیسال ۵۸ چنان وضعی پیش آوردند که من استعفا دادم و گفتم دیگر کار نمی کنم. جالب است کهپس از چندی انقلاب فرهنگی شد و در پی آن دانشگاه ها تعطیل شدند. به همین صورت تدریسمن هم تعطیل شد. تصور کنید آدمی که این همه فعال بود به یک باره بیکار شد. روزهای سختیبود تا اینکه موسیقی «سربداران» را آغاز کردم و برخی از بچه ها را به کار گرفتم. به همین ترتیبراهم عوض شد، دیگر به سمت ارکستر سمفونیک آمدم و آثاری هم به وجود آمد. تا اینکه در سال۷۶ آقای مهندس کاظمی از من خواستند ارکستر موسیقی ملی را در فرهنگسرای بهمن تشکیلبدهم ابتدا نپذیرفتم چون دل خوشی نداشتم اما آنها سعی کردند که من را راضی کنند به طوریکه بعدها آقای مهاجرانی و آقای کاظمی مجددا عنوان کردند که حیف است که ارکست موسیقیملی نداشته باشیم و شما این کار را بپذیرید.

وی ادامه داد: به همین ترتیب آزمون آن برقرار شد و کار سر و سامان دادن آن یک سال طول کشیدسپس به تالار وحدت رفتیم و ارکستر سمفونیک شکل گرفت. من وظیفه خودم می دانستم که ازهمه عزیزانی که می‌توانستند کمک کنند دعوت کنم تا با هم همکاری کنیم از همین رو اولینافتتاحیه با آثاری از خودم و دوستان دیگر و با خوانندگی آقای شجریان انجام شد و این راه بازشد برای جوان ترها که کار کنند. البته همان زمان در دانشگاه و منزل خودم کلاس هایآهنگسازی داشتم به همین واسطه می‌دیدم که بچه ها دوست داشتند کارهای خود را بشنوندپس من هم راه را برای آنها باز گذاشتم به همین ترتیب ارکست موسیقی ملی آزمایشگاهی شدبرای اجرای آهنگ هایی که بچه ها می نوشتند و دوست داشتند، بشنوند.

فخرالدینی اظهار کرد: نتیجه این کار هم خوب شد یعنی تعداد زیادی از افرادی که در آن زمان درآن ارکستر و کلاس‌های من بودند، حالا تبدیل به آهنگسازان خوبی شده‌اند و من خوشحالم ازاینکه می‌درخشند. ضمن اینکه ارکست موسیقی ملی به جایی رسید که با کنسرت‌های خیلیخوب در دنیا درخشید اما متاسفم که می گویم باز به بیراهه رفت و نگذاشتند آنطور که دلممی‌خواست سیر صعودی آن حفظ شود. به هرحال ارکست موسیقی ملی را به زوال کشاندند.

سرنوشت غم انگیز موسیقی

این آهنگساز مطرح کرد: اصولا موسیقی در ایران سرگذشت غم‌انگیزی دارد یعنی از قرن نهمهجری به این طرف این غم به موسیقی وارد شد.در واقع با آن مخالفت کردند، نگذاشتند رشد کندو این وضعیت همچنان  ادامه دارد یعنی هرکجا که ما می‌آییم یک کار اساسی انجام بدهیمبهانه‌ای پیدا می‌شود تا جلوی آن گرفته شود و نتوانیم کارمان را ادامه بدهیم. ولی من کار خودمرا انجام می‌دهم. اخیرا کنسرت ویولونی نوشته‌ام، کتابی در دست دارم و…. . مهم نیست در زمانخودم چاپ یا اجرا نشود اما شاید بعد از من فرد دلسوزی پیدا شود و این نت را هم بزند هم اجراکند.

بهترین اثرم را نساخته ام

وی در پاسخ به این سوال که کدام اثرش را بیش از آثار دیگرش دوست دارد، بیان کرد: واقعیت ایناست که هنوز اثری را که خیلی دوست داشته باشم، نساخته ام.  روزی جلسه‌ای در رادیو بودآقای ابتهاج آن زمان سرپرست موسیقی رادیو بودند. ایشالا گفتند آیا نمی‌شود به جای اینسنتی که خواننده می‌خواند و تنها یک تک‌نواز با او همراهی می‌کند، ارکست فعال شود وجواب خواننده را بدهد؟ همه گفتند شدنی نیست. من آن روز جوان بودم و گفتم این را من مینویسم همه تعجب کردند تا اینکه همین چهار مضراب چهارگاه به همراه ارکست نوشته و باارکست اجرا شد و مورد توجه قرار گرفت. به دنبال آن یک شعر از سعدی انتخاب کردم و از آقایشجریان خواستم که بخواند. سپس آن قطعه اجرا و باعث تعجب همه شد چون اجرای خوبیداشتیم یعنی ارکست فعال بود و نمی‌گذاشت یکنواخت شود. خاطره خوبی از آن دوران دارم.

این آهنگساز در پایان گفت: نظرم جوان ها نباید بترسند باید جلو بروند و یاد بگیرند که از کارخسته نشوند. کار در چنین روزهایی که اکثر مردم در خانه های خود هستند و نمی‌دانند چهباید کنند، بسیار خوب است، کار جوهر انسان است و انسان را زنده نگه می‌دارد.

پخش بخش هایی از موسیقی سریال های امام علی (ع) و سربداران از دیگر بخش های اینبرنامه بود

 

image_printچاپ
Web Analytics