کویر

ذخيره گاه زيست‌كره كوير

تاریخ اعلام: 1976

مساحت: 691169 هكتار

موقعيت: ذخیرگاه زیستکره کویر در موقعیت “10 و25 و 51 الی” 05 و 03 و 53 طول شرقی و “15 و 17 34 الی “30و 12 35 عرض شمالی واقع شده است که از شمال به اراضی کشاورزی جنوب ورامین و گرمسار و کوه گوگرد، از غرب به چالابهای کویری دشت کویر و از جنوب به چالابهای کویری و دشتهای سیلابی و از شرق به دریاچه نمک و دشتهای سیلابی شمال آن محدود می گردد.

 

فعاليت های انسانی: محدوده زون مركزي كه در واقع پارك ملي كوير مركزي است محيطي بكر و خالي از هر گونه جوامع انساني مي باشد و تنها در محدوده زون بينابيني كه محدوده حفاظت شده كوير مركزي مي باشد به طور كنترل شده اراضي آن مورد بهره برداري عشاير ورامين قرار مي گيرد.

 مديريت اكوتوريسم: وجود 3 پاسگاه محيط باني در هسته مركزي كه پاسگاه قصر بهرام به عنوان مركز بازديد كنندگان و 2 پاسگاه محيط باني در زون بينابيني به عنوان نقاط كنترلي.  آموزش، تعليم و پرورش محيط بانان، دانشجويان و دانش آموزان مورد استفاده قرار می گیرند.

طبقه بندی حفاظتی: در سطح ملي ذخيره گاه در دو طبقه پارك ملي و منطقه حفاظت شده كوير مركزي متمايز بوده كه از سال 1343 تحت حفاظت سازمان محيط زيست قرار گرفته و پارك ملي آن با مساحت 442212 هكتار، محدوده زون مركزي ذخيره گاه زيستكره را شامل مي شود.

خصوصیات اکولوژیکی: ذخیره گاه کویر مرکزی مجموعه زیبا و جذابی از زیستگاه های بیابانی را در خود جای داده که در فاصله بین دریاچه نمک و دشت کویر واقع شده است.

ذخیره گاه دارای اقلیم خشک سرد برای مناطق پست و اقلیم نیم خشک سرد برای مناطق مرتفع می باشد. و بطور کل از اوایل آذر ماه تا اواخر اسفند مرطوب بوده و برای بقیه ماه های سال خشک می باشد متوسط بارندگی منطقه حدود 130میلی متر است.

ذخیره گاه کویر مرکزی به نسبت دشتی است که در میان آن تپه ها و کوههای کم ارتفاع وجود دارد. مرتفع ترین قله در پارک ملی سیاه کوه به ارتفاع 1865متر است که در بخش میانی پارک ملی و در شرق دریاچه نمک واقع است و نیز پست ترین محل در ساحل دشت کویر و در محل تخلیه رود خانه ورگی به ارتفاع 740متر میباشد .

این منطقه شامل دشتهای وسیع و ارتفاعات متعدد بوده که از نظر تقسیم بندی زیستگاههای حیات وحش ایران شامل زیستگاههای بیابانی، استپی و کوهستانی است دامنه ها و دشتهای منطقه زیستگاه گونه های پستاندارا با ارزش نظیر یوز پلنگ آسیایی، جبیر، روباه شنی و گربه شنی بوده  که در گذشته گونه فرد سم گورخر ایرانی نیز در این منطقه زیست می نموده است و همچنین تنها زیستگاه آبی منطقه تالاب بندعلیخان بوده که پذیرای پرندگان مهاجر در بازه زمانی مهاجرت می باشد.

بطور خلاصه مهمترین ویژگیهای منطقه عبارتند از:

  • زيستگاه گونه شاخص در معرض خطر انقراض يوزپلنگ آسيايي و همچنين تنها زيستگاه وزغ كويري ايران.
  • برخورداري از گونه هاي شاخص جانوري نظير گربه شني، روباه شني و زوج سمانی نظير جبير، قوچ و ميش، كل و بز.
  • وجود آثار و يادمان هاي تاريخي نظير جاده سنگفرش و قصر بهرام.
  • برخورداري از تنوع چشم اندازهاي ژئومرفولوژيكي.
  • شناسايي 31 گونه پستاندار ، 131 گونه پرنده، 3 گونه خزنده و يك گونه دوزيست
  • شناسايي 205 گونه گياهي (27 گونه درختي، درختچه اي، 145 گونه علفي، 15 گونه گندمي، 26 گونه بوته اي).
  • وجود تعداد 44 حلقه چشمه دائم، 9 حلقه چاه با نصب تلمبه بادي، 4 رشته رق، يك رودخانه، 3 شط نمكي و 6 مسيل در ذخيره گاه.
  • وجود يك تالاب فصلي به نام بندعليخان.