محمدعلی موحد یک اثر هنری است

حجت‌الله ایوبی، دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو- ایران، در نکوداشت استاد موحد تاکید کرد: اگر می‌خواهید ایران را ببینید به سراغ استاد موحد بروید و اگر می‌خواهید اسلام را بشناسید از منویات و افکار استاد موحد بهره‌گیری کنید.

به گزارش روابط عمومی کمیسیون ملی یونسکو- ایران، حجت الله ایوبی، دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو- ایران در نکوداشت استاد موحد که ۲۷ آذر ۱۳۹۷ در تالار فردوسی دانشکده ادبیات دانشگاه تهران برگزار شد، ضمن اشاره به مقام والای شمس تبریزی، استاد محمدعلی موحد را به مثابه یک اثر ارزشمند هنری خطاب کرد و اظهار کرد: ما امروز به تماشای خورشید آمده‌ایم؛ کمیسیون ملی یونسکو- ایران بر اساس وظیفه ذاتی خود بر آن شد تا به پاس هفت دهه خدمات فرهنگی و هنری ارزنده استاد استادان دکتر محمدعلی موحد، نکوداشتی را برای ایشان برگزار کند که بی‌شک استاد موحد از برپایی چنین نکوداشتی بی‌نیازند و این ما هستیم که نیازمند شناخت هر چه بیشتر این مرد بزرگ هستیم. او افزود: استاد موحد، حقوقدان و عضو برجسته فرهنگستان زبان و ادب فارسی، تاریخ‌نگار، عرفان‌پژوه و مولوی‌پژوهی است که در طول زندگی خویش همواره مشغول تحقیق، تالیف و ترجمه بوده و آثار شاخصی از خود به یادگار گذاشته است که بی‌شک مهم‌ترین آن تحقیق در متون عرفانی به ویژه چاپ انتقادی مقالات شمس تبریزی است.

ایوبی تاکید کرد: من همواره از تمام دانشجویان خود می‌خواهم که به دیدار استاد موحد بروند چراکه اگر می‌خواهید ایران را ببینید باید به سراغ استاد موحد بروید و اگر می خواهید اسلام را بشناسید، از منویات و افکار استاد موحد بهره‌گیری کنید.

در جستجوی گوهر

وی ضمن اشاره به این موضوع که استاد موحد از شمس سخن گفته و از کلام او رمزگشایی کرده است، گفت: ما امروز علاوه بر تقدیر از این مرد بی‌بدیل، از ترجمه مقالات شمس تبریزی به زبان فرانسه که توسط استاد هانری دوفوشه کور انجام شده نیز رونمایی خواهیم کرد. دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو- ایران ادامه داد: هانری دوفوشه کور، این پیر دیار غرب، مقالات شمس تبریزی را به زیباترین شکل ممکن به زبان فرانسه ترجمه کرده است و نام این اثر هنری را «در جستجوی گوهر» گذاشته است که به واقع و به معنا درست‌ترین عنوان را برای این کتاب برگزیده است. این اثر ویژه در شرایط کنونی که دنیا در حال مخدوش کردن و تخریب چهره اسلام و ایران است می‌تواند به درستی پیام دیار شرق را به غرب برساند؛ چراکه ۳۲۶ فراز از شمس تبریزی به شکل هوشمندانه‌ای توسط این استاد فرانسوی ترجمه شده و ۸۰ صفحه آخر این کتاب به فهم واژگان شمس تبریزی و مولانا اختصاص پیدا کرده است.

شناساندن مفهوم حضور معنوی محمدعلی موحد به دنیا

ایوبی در پایان گفته‌های خود تاکید کرد: این کتاب زحمات دکتر موحد را در غرب به درستی معرفی می‌کند و مفهوم حضور معنوی ایشان را به جهانیان نشان می‌دهد. در واقع باید گفت چهره‌ای که از ایران دیده می‌شود بعد از این کتاب زیباتر خواهد شد.

محمدعلی موحد یگانه در مولاناشناسی

غلامعلی حداد عادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی گفت: استاد محمدعلی موحد در مولاناشناسی یگانه است و توجهی که ایشان به زندگی و افکار مولانا داشته‌اند باعث افتخار کشور است که بزرگ‌مردی همچون استاد موحد تا این اندازه در شناخت و شناساندن مولوی موثر بوده است.

وی با بیان اینکه در آثار استاد موحد، عمق دانش حوزوی و انضباط و روشمندی استادان فرهنگی توامان مشاهده می‌شود، تصریح کرد: استاد موحد در کنار دانش متنوع، وسیع، دقت‌نظر و انضباط علمی، خوش‌ذوق و اهل علم و ادب وفرهنگ هستند.

همچنین رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی تاکید کرد: استاد موحد در حین استادی بسیار متواضع است و بیش از آنکه اهل سخن‌وری باشد، مشتاق شنیدن است. او ادامه داد: در وجود این انسان وارسته، آن “من” که شیطان است، مهار شده و وی انسانی عمیقا دیندار است.

حجت الاسلام‌و‌المسلمین سید طاها مرقاتی خوئی، دانشیار دانشگاه تهران نیز به نمایندگی از محمدرضا پورمحمدی، استاندار آذربایجان شرقی، پیام ایشان به آیین نکوداشت هفتاد سال خدمات فرهنگی و ادبی دکتر محمدعلی موحد را قرائت کرد. در بخشی از متن این پیام آمده بود:

صد هزاران بحر و ماهی در وجود

سجده آرد پیش آن اکرام و جود

چند باران عطا باران شده

تا بدان آن بحر در افشان شده

چند خورشید کرم افروخته

تا که ابر و بحر، جود آموخته

این ثنا گفتن ز من ترک ثناست

کین دلیل هستی و هستی خطاست

(مثنوی شریف، دفتر اول)

استاد دکتر محمدعلی موحد، یکی از فرزانگان بلندهمت و فرزندان با فضیلت این دیار پرشکوه است که نام بلندش، آسمان تاریخ معاصر ایران را زینت داده است؛ فرزانه‌ای که نام آن سپهر تاریخ آذربایجان و ایران را آذینی از فر و فروغ بسته است.

دکتر موحد از همان آوان جوانی، توش و توان خود را در دفاع از حقوق ملت ایران و اعتلای فرهنگ و ادب این خطه دانش، به کار بسته، وی آموخته‌هایش را در باروری نهال اندیشه به‌کار گرفته است. هم اینک نیز با وجود گذشت روزگاران، با اشتیاق یک جوان چالاک، در جسستجو و پژوهش است. پیوسته می‌خواند و می‌نویسد و در مسیر دانش و پژوهش، آرام و استوار گام برمی‌دارد. اگر گذر سالیان از توان جسمی او کاسته است، هرگز عزم و اراده‌اش را در راه حقیقت‌پژوهی نفرسوده است.

گفتنی است مرقاتی پیش از قرائت پیام استاندار آذربایجان، خود دکتر موحد را دانشمندی نوآور و دقیق‌النظر و با جسارت دانست که می‌تواند آرا محققانه خود را با اتقان و صلابت بیان کند و جامعه را از آن بهره‌مند سازد.

در ادامه احمد جلالی، سفیر ایران در یونسکو، اظهار کرد: برای استاد موحد سخت است که اینجا بنشیند و حرف‌های ما را گوش کند؛ چراکه او بزرگ است و به بزرگداشت نیازی ندارد. وی ادامه داد: استاد موحد برای نوجوانان و جوانان این مرز و بوم به مثابه یک محل اسقرار امن، پایگاه هویت و یک دستاویز معنوی بزرگ است تا از گزند بازی‌های خطرناکی که جهان امروز با آن مواجه است، مصون بمانند.

تبریز؛ مردخیز و هنرانگیز

جلالی اذعان داشت: اینکه کمیسیون ملی یونسکو برای استاد موحد نکوداشت برگزار می‌کند از آن روست که کمیسیون ملی و به تبع آن یونسکو وظیفه دارد تا به معرفی و ارج نهادن به این مرد که نمونه بارزی از علم و ادب و فرهنگ است بپردازد. ما امیدواریم که به زودی بتوانیم در مقر سازمان یونسکو بزرگداشتی برای دکتر موحد و همچنین تجلیلی از هانری دوفوشه کور انجام دهیم. وی همچنین تبریز را جایی عجیب خواند و گفت: تبریز نه تنها مطلع شمس تبریزی که همواره مردخیز و هنرانگیز بوده است.

شمسی که موحد معرفی می کند به هیچ وطنی تعلق ندارد

حسین معصومی همدانی، عضو پیوسته فرهنگستان زبان و ادب فارسی، نیز درباره موحد گفت: دکتر موحد به بزرگداشت نیاز ندارد. بزرگان چگونه زیستند و چگونه از زندگی بهره گرفتند همه آنها در مورد شخصیت ایشان صدق می‌کند. حضور فیزیکی دکتر موحد به صد کتابخانه می‌ارزد ایشان از کسانی هستند که عامل ثبات و گردش کار فرهنگی در جهان هستند. شمسی که او معرفی می کند حتی تبریزی و آذربایجانی نیست حتی ایرانی هم نیست، شمس جهانی است.

استاد موحد: خود را به فتراک بزرگان بسته‌ام

در ادامه این نکوداشت، محمدعلی موحد نیز ضمن تشکر از برگزارکنندگان و میهمانان حاضر در برنامه، از نهادهای مختلف و به طور ویژه از کمیسیون ملی یونسکو- ایران، دکتر ایوبی و دکتر جلالی سپاسگزاری کرد.

ایشان به مقدمه تذکره‌الاولیا اشاره کرد و گفت: عطار در شرح‌حال خود می‌گوید من در تالیف این کتاب خواستم خود را به فتراک بزرگان ببندم، من نیز همین کار را کردم و خود را به فتراک بزرگان بستم و چه خوب کرده‌ام که از اوج و منزلتی که لیاقتش را نداشتم بهره‌مند شدم. اگر اهل فرهنگ، نظری سوی ما دارند، به خاطر فتراک بستن به شمس و مولاناست و من این مایه تعریف را به ریش نمی‌گیرم و امر بر من مشتبه نمی‌شود، فقط پیش خود شرمنده می‌شوم که خود را بهتر از هر کس می‌شناسم و هیچ اگر سایه پذیرد، منم آن سایه هیچ.

موحد ضمن اشاره به حرف‌های دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو- ایران، گفت: درباره مراسم با من صحبت شده بود اما حرفم این بود که این برنامه برای ترجمه دو فوشه کور از مقالات شمس باشد و خودم آقای معصومی همدانی را پیشنهاد کردم که سخنرانی کنند. وقتی از حقیقت آگاه شدم که کار از کار گذشته بود. بنابراین تن به قضا دادم، اشکالی هم ندارد حالا که خداوند این‌طور خواسته و همایش بر دوش ما نشسته، بگذارید، چند کلمه هم حرف دلم را بزنم.

نظام آموزشی ما نیاز به بازنگری دارد

وی با اشاره به این موضوع که یونسکو، نهادی برای تعلیم و تربیت و کمک به پیشرفت سواد آموزی و تربیت نسل جوان در کشورهای عضو است، گفت: جدا از این موضوع برخی از حاضران در جمع، بزرگان کشورند که حل مسائل را برعهده دارند، از طرفی این دانشگاه اولین دانشگاه ایران است که با رویکردی به سیستم روز جهان تاسیس شده است. در چنین جمعی باید بگویم که نظام آموزشی ما از صدر تا ذیل نیاز به بازنگری و درست‌اندیشی دارد.

مردم از این نظام شکایت دارند که سترون و ناکارآمد است که شور و شوق جوانان را می‌کشد و شمع اشتیاق نوجوانان را خاموش می‌کند.

لازم به ذکر است که در این مراسم ضمن رونمایی از ترجمه مقالات شمس تبریزی به زبان فرانسه که توسط استاد هانری دوفوشه کور انجام شده بود، برای نخستین بار از نشان عالی کمیسیون ملی یونسکو- ایران نیز رونمایی شد و این نشان به استاد محمدعلی موحد به پاس هفتاد سال خدمات فرهنگی و هنری ایشان، اهدا شد. همچنین آیین رونمایی از تمبر یادمان نکوداشت هفت دهه خدمات فرهنگی و ادبی استاد نیز در این مراسم انجام شد.

لازم به یادآوری است که در آغاز مراسم کلیپی از استاد مصطفی ملکیان در منقبت استاد محمدعلی موحد پخش شد.

گفتنی است در این نکوداشت سید احمدرضا خضری، مشاور رئیس و مدیرکل حوزه ریاست و روابط عمومی دانشگاه تهران، محمدحسن طالبیان، معاون سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری، حسن بلخاری، رئیس انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، شهیندخت مولاوردی، دستیار سابق رئیس جمهور در امور حقوق شهروندی، حسین معصومی همدانی، عضو پیوسته فرهنگستان زبان و ادب فارسی، نماینده مردم خوی در مجلس شورای اسلامی، استاد شفیعی کدکنی، شاعر، فتح‌الله مجتبایی، بنیان گذار و پدر مطالعات ادیان و عرفان تطبیقی در ایران، توفیق سبحانی، مولاناپژوه، عبدالمهدی مستکین، مشاور فرهنگی کمیسیون ملی یونسکو- ایران و رئیس انجمن دوستداران حافظ در تهران، جواد صباغ، معاون اجرایی کمیسیون ملی یونسکو- ایران و جمع کثیری از مسئولان، بزرگان و فرهیختگان و همچنین خیل مشتاقان استاد موحد حضور داشتند.

مراسم با آواز استاد علی خدایی و گروه همراه، به پایان رسید.