گزارش‌های نشست‌ها، کارگاه‌ها و کنفرانس‌ها

 آموزش، پیشران ‌اصلی توانمندسازی اجتماعی و توسعة پایدار اقتصادی، فرهنگی و زیست‌محیطی است. با در نظرگرفتن نقش محوری آموزش در دستور کار ۲۰۳۰ توسعة پایدار ملل متحد، و با توجه به اینکه اجرای موفق دستورکار آموزش ۲۰۳۰ در سطح ملی به جلب مشارکت گسترده و نظام‌مند و ایجاد هماهنگی در میان بخش‌های متعدد و طیف گسترده‌ای از عاملان و ذینفعان بستگی دارد. ما، سیاست‌گذاران، برنامه‌ریزان، محققان و کارشناسان حوزة آموزش و آموزش‌عالی، اشتغال و توسعه و اعضای کارگروههای تخصصی تدوین سند ملی آموزش ۲۰۳۰ که در نشست عالی‌رتبة مشورتی در زمینه آموزش ۲۰۳۰ که به مناسبت رونمائی از سند ملی آموزش۲۰۳۰ جمهوری اسلامی ایران در تاریخ ۲۰ آذر ماه ۱۳۹۵ در تهران در مجموعة فرهنگی تلاش برگزار شد، گرد آمده‌ایم، موارد زیر را به نهادهای کلان سیاست‌گذاری به منظور اجرای جامع و هماهنگ چارچوب عمل آموزش ۲۰۳۰ بر مبنای رویکردی بین‌رشته ای و بین‌بخشی مطابق با اهداف دیگر توسعه پایدار ۲۰۳۰ سازمان ملل متحد در کشور، توصیه می کنیم:

  1. تشکیل کارگروه ملی اجرای آموزش ۲۰۳۰ با ریاست وزیر آموزش و پرورش و مشارکت دیگر نهادها (مطابق با مصوبة مورخ ۲۵/۶/۱۳۹۵ هیات محترم وزیران) ؛
  2. استقرار دبیرخانة کارگروه ملی آموزش ۲۰۳۰ در وزارت آموزش ‌وپرورش و تشکیل واحدهای پیگیری اجرای آموزش ۲۰۳۰ در نهادهای مرتبط ؛
  3. پیگیری لازم جهت نهایی سازی سند ملی آموزش ۲۰۳۰ با همکاری کار گروه ملی آموزش ۲۰۳۰ واعضای کمیتة تلفیق سند و آماده‌سازی آن جهت ترجمه و انعکاس به نهادهای بین‌المللی؛
  4. مرور مداوم و منظم ملی و نظارت برپیشبرد اجرای آموزش۲۰۳۰ به عنوان بخشی از نظارت منظم بر اهداف توسعة ملی آموزش در کشور؛
  5. شناسایی ظرفیت ها و توان بالفعل و بالقوة منابع مالی آموزش ۲۰۳۰ در درون و بیرون دولت : تسهیل اختصاص منابع داخلی به آموزش شامل افزایش تخصیص بودجة عادلانة درآمد عمومی به آموزش وارتقای سهم سالانة تعیین شده برای هر یک از شرکای مالی ( اختصاص سالانه حداقل ۴ درصد از GDP و سالانه حداقل ۲۰ درصد از منابع عمومی به بخش آموزش برای بخش غیردولتی) ؛
  6. پرهیز از رویکرد تفکیکی و تجزیه‌گرایانه نسبت به پژوهش در آموزش، انطباق متوازن سیاستها و برنامه ریزیهای کلان آموزشی و پژوهشی با یکدیگر و تاکید و تمرکز ویژه بر شکل گیری چرخة علم از آموزش، فناوری، تجاری سازی و پیوستگی، بازخورد و اثر گذاری متقابل آنها ؛
  7. تحول در معماری کلان برنامة درسی در همة سطوح آموزشی معطوف به افزایش نقش پژوهش در کلیه فرآیندهای یاددهی و یادگیری و توسعة نقش پژوهش به عنوان مولفة یادگیری مکمل و قوام بخشی به امر آموزش؛
  8. بازتعریف مفهوم سواد متناسب با ضرورتهای جهان معاصر و ویژگی‌های یادگیرندگان و بسیج منابع موجود و بالقوه برای دسترسی برابر و عادلانه به سوادآموزی و آموزش پایدار و استفاده از فناوریهای جدید و روشهای انعطاف پذیر در سوادآموزی و آموزش مداوم بزرگسالان با بهره گیری از دانش بین رشته ای و بین بخشی؛
  9. تهیه برنامة جامع نظارت بر برنامه ها و فعالیتهای آموزش پیش‌دبستانی با تاکید برمدیریت جامع و یکپارچه، توسعة کمی و کیفی و ارائه برنامه های منعطف با توجه به آمایش سرزمین؛
  10. مطالعة جامع و مستمر شاخص‌های کیفی، نظارت و ارزیابی در دوره‌های زمانی معین و در ابعاد استانی، ملی و منطقه ای در همة سطوح آموزشی و استقرار نظام تضمین کیفیت و اعتباربخشی ؛
  11. مدیریت جامع و پایدار یادگیری و توسعة نظام‌های سنجش کیفیت جامع و هماهنگ برای یادگیری، و ارزیابی دستاوردهای یادگیری متناسب با آینده‌نگری در نظام آموزش و یادگیری؛
  12. ترویج تغییر باورهای فرهنگی به ویژه در جوامع روستایی و دورافتاده در ممانعت از تحصیل دختران و پیش بینی تمهیدات لازم برای جلوگیری از ترک تحصیل زودهنگام دختران و طراحی شیوه‌های آموزشهای جایگزین و روشهای انعطاف‌پذیر یادگیری برای دختران از قبیل آموزش از راه دور؛
  13.  توجه خاص به تامین معلم برخوردار از شایستگی حرفه ‌ای در مناطق محروم و مرزی و همچنین مدارس خاص دارای دانش‌آموزان با نیازهای ویژه و اهتمام ویژه به بهبود معیشت معلمان و رفع تبعیض در نظام پرداخت معلمان؛
  14.  ترویج درس‌پژوهی در سطوح ملی تا محلی و توسعه شبکه‌های تخصصی ویژه برای به اشتراک گذاری تجربیات و دستاوردهای معلمان وتقویت انگیزه‌های حرفه‌ای و تدوین برنامه های رشد و توسعه حرفه‌ای بر اساس نتایج ارزشیابی‌های دوره ای در عرصة عمل واقعی آموزش و بهبود شرایط و محیط کار و تغییر محیط مدرسه به سمت مرکز توسعة حرفه‌ای معلمان ؛
  15.  برنامه ریزی جامع و هماهنگ جهت توسعه دسترسی اقشار آسیب‌پذیر به آموزش خصوصا کودکان محروم، معلولین، مهاجران و پناهنده‌گان و استفاده از شیوه های انعطاف‌پذیر آموزش و یادگیری غیررسمی با توجه به تفاوتهای فردی آنها ؛
  16.  بسترسازی لازم برای افزایش دسترسی به آموزشهای فنی و حرفه ای خصوصا برای زنان و جوانان در مناطق محروم و دور افتاده و متناسب سازی برنامه های آموزش فنی و حرفه ای با ظرفیت های بومی مناطق و منطبق بر دستاوردهای سند آمایش سرزمین ؛
  17.  ارتقای شاخصهای کمی و کیفی آموزش های کاربردی در جامعه و فراهم سازی زیر بنای مناسب به منظور بکارگیری توان دانش آموختگان دوره های نظری در حل مسائل کاربردی ؛
  18. تشکیل کارگروه آینده‌پژوهی کار جهت مطالعات تحولات دنیای کار با هدف انطباق آموزش‌های مهارتی اعم از نرم و سخت با نیازهای جدید بازار کار؛
  19.  پوشش کامل زنان و مردان متقاضی دوره های آموزش کسب و کار و کارآفرینی و شناسایی و تعریف عملیاتی شاخص های اندازه گیری تحقق اهداف کمی و کیفی ؛
  20. توجه به دانش، نگرش، مهارتها و ارزشهای لازم برای ساختن جامعه‌ای سالم، پویا و حساس نسبت به شاخصهای حیات اجتماعی و زیست محیطی و توجه به نقش کلیدی فرهنگ در تحقق اهداف توسعه پایدار و یادگیری مادام العمر با تاکید بر رویکرد میان رشته ای در طراحی و تدوین برنامه ها و کتب درسی؛
  21. تدوین، اجرا و پایش ضوابط، استانداردها و دستورالعملهای مرتبط با ایمن سازی مدارس و برگزاری دوره های آموزشی در سطح کشوری در خصوص موضوعات مختلف مقاوم‌سازی وایمن‌سازی مدارس ؛
  22. بسترسازی کارآفرینی با ایجاد پارکها و مراکز رشد و جذب ایده‌های جدید توسط نخبگان دانش‌آموختة دانشگاهی و جذب نخبگان دانشگاهی درداخل و خارج از کشور به منظور تبدیل فرآیند “فرار مغزها” به “گردش مغزها”؛
  23.  جلب مشارکت بخش غیردولتی درتصمیم‌سازی مرتبط با کلیة زیرنظامهای آموزش غیررسمی و ترویج نقش انجمن‌های علمی در بسط پژوهشهای بنیادی، کاربردی و توسعه‌ای و ارتقای کیفیت آموزش؛
  24. فراهم‌آوردن بستر مناسب برای جذب دانشجویان خارجی و اعطای بورس به داوطلبان دیگر کشورها و بهبود کیفیت و تنوع برنامه های مبادله استاد و دانشجو در سطوح ملی و بین‌المللی؛
  25. اتخاذ سیاست‌های موثر و کارآمد در سطوح خرد و کلان اجتماعی به منظور نهادینه‌سازی فرهنگ یادگیری مادام‌العمر در کشور.

 “نشست عالی‌رتبۀ مشورتی، در زمینۀ آموزش ۲۰۳۰ در ایران” توسط کمیسیون ملّی یونسکو، و با حمایت دفتر منطقه‌ای یونسکو در تهران، دفتر صندوق کودکان ملل متحد در ایران و با مشارکت وزارتخانه‌های آموزش و پرورش، علوم، تحقیقات و فناوری، تعاون، کار و رفاه اجتماعی، بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، سازمان برنامه و بودجه کشور، و شرکت مدیران پارسیان در تاریخ ۲۰ آذرماه ۱۳۹۵در مجتمع فرهنگی تلاش برگزار شد.

این نشست دارای چهار بخش: مراسم افتتاحیه، پانل مشترک، سه پنل تخصصی و مراسم اختتامیه بود.

مراسم افتتاحیه با تلاوت آیاتی چند از کلام‌اله مجید و پخش سرود جمهوری اسلامی ایران آغاز شد و سپس آقای دکتر سعداله نصیری قیداری، دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو، خانم استرکیش لاروش، رئیس دفتر خوشه‌ای یونسکو در تهران، خانم کریستین وای‌گاند، قائم مقام نماینده دفتر یونیسف در تهران، و آقایان: دکتر محمد فرهادی، وزیر علوم، تحقیقات و فناوری و رئیس کمیسیون ملی یونسکو، دکتر فخرالدین احمدی دانش آشتیانی، وزیرآموزش و پرورش، خانم دکتر شهیندخت مولاوردی، معاون رئیس جمهور در امور زنان و خانواده، آقای دکتر محمد امین سازگار نژاد، معاون وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی و رئیس سازمان آموزش فنی و حرفه ای، آقای دکتر ایرج حریرچی، قائم مقام وزیر و معاون کل وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی سخنرانی کردند. در این مراسم همچنین از سند ملی آموزش ۲۰۳۰ ایران رونمایی شد.

%d8%a7%d9%81%d8%aa%d8%aa%d8%a7%d8%ad%db%8c%d9%87

آقای دکتر نصیری در سخنرانی خود ضمن عرض خیر مقدم به حاضرین در نشست، ابتدا به روند تصویب دستورکار جهانی توسعه پایدار ۲۰۳۰ اشاره کرد و سپس اظهار داشت: “آموزش که هدف چهارم این دستورکار است، نقش اصلی و محوری را در تحقق کلیه اهداف این دستور کار دارد. چارچوب عمل جهانی آموزش ۲۰۳۰  در سی و هشتمین کنفرانس عمومی یونسکو با حضور ۱۸۴ کشور در نوامبر ۲۰۱۵ تصویب شد. در نشستی که خردادماه امسال با حضور دبیران‌کل کمیسیون­های ملی بیش از یکصد و سی کشور و معاونین ذیربط سازمان یونسکو در شهر شانگهای کشور چین برگزار شد، هدف چهارم به اتفاق آرا به‌عنوان اولویت اول دستورکار جهانی ۲۰۳۰ شناخته شد و تأکید شد که آموزش به هدف چهارم محدود نمی­شود و باید به­عنوان اساس موفقیت سایر اهداف توسعۀ پایدار مورد توجه قرار گیرد.”

%d8%af%da%a9%d8%aa%d8%b1-%d9%86%d8%b5%db%8c%d8%b1%db%8cوی سپس در اشاره به نقش سازمان یونسکو، کمیسیون ملی یونسکو و و وزارتخانه‌ها و نهادهای مرتبط با آموزش در اجرای هدف چهارم توسعۀ پایدار ۲۰۳۰ ، افزود:” این سازمان با ایفای سه نقش: هدایت و هماهنگی، نظارت و گزارش­دهی، و ارتقای ظرفیت کارشناسی دولت­ها، و با تاکید بر جلب مشارکت کلیه شرکا در یک رویکرد فرابخشی اعم از نهادهای رسمی و غیررسمی، دولتی و خصوصی، این وظیفه را آغاز کرده است. کمیسیون ملی یونسکو از بدو تدوین و فرایند نهائی‌سازی چارچوب عمل جهانی آموزش ۲۰۳۰ در یونسکو، اقدام به مشورت‌های گستردۀ ملی با نهادهای ذیربط، متخصصان و صاحب‌نظران ارشد و نیز کمیته‌های ملی تخصصی جهت جمع‌بندی نقطه نظرات جمهوری اسلامی ایران در ارتباط با محتوای سند نمود و از طریق نمایندگی جمهوری اسلامی ایران در یونسکو، دیدگاه‌های کشورمان را به دبیرخانه اسپک ارائه کرد. پس از تصویب نهائی چارچوب عمل جهانی آموزش ۲۰۳۰، کمیسیون ملی یونسکو ضمن طرح موضوع در کمیته‌های آموزش عالی و آموزش و توسعۀ پایدار خود، تدوین سند ملی آموزش ۲۰۳۰ را در دستور کار خود قرار داد. براین اساس قرار شد ۳۰ کار گروه ملی تشکیل شود تا مطابق با شرح وظایف سازمانی خود مسئولیت تدوین سند آموزش۲۰۳۰ را بر عهده گیرند. این کارگروه­ها، بر اساس راهنمای فنّی تهیۀ سند ملّی آموزش ۲۰۳۰ که توسط کمیته های ملّی گروه آموزش کمیسیون تهیه و تصویب شده بود، به‌طور هماهنگ و منسجم، نقشه‌راه پیشنهادی خود را در زمینۀ آموزش ۲۰۳۰ مطابق با تجارب عملکردی و  اسناد کلان بالا دستی کشور در زمان بندی مشخص ارائه کردند. در این مرحله، کمیتۀ تلفیق سند تشکیل شد و با نظارت فنی و علمی که بر چارچوب تهیه سند ملّی انجام داد، زمینۀ لازم را برای انتشار ویرایش اول سند ملّی آموزش ۲۰۳۰ فراهم ساخت. به موازات تدوین سند، کارگروه ملی اجرای آموزش ۲۰۳۰ مرکب از ۱۳ معاون وزیر، دو رییس سازمان و دو رییس دانشگاه در تاریخ ۲۵/۶/۹۵  به تصویب هیأت دولت رسید”. آقای دکتر نصیری در خاتمه از وزرای چهار وزارتخانه ذیربط آموزش، معاون امور آموزشی و فرهنگی سازمان برنامه و بودجه و معاونت ریاست جمهوری در امور خانواده و زنان تشکر و قدردانی کرد و برای اجرای مناسب سند ملی آموزش ۲۰۳۰ توسط دست اندرکاران اجرای سند، ابزار امیدواری نمود.

متن کامل سخنرانی آقای دکتر نصیری

خانم استرکیش لاروش، در سخنرانی خود با اشاره به اهمیت نقش آموزش در دسترسی به اهداف هفده‌گانه توسعۀپایدار ۲۰۳۰ اظهار داشت: “آموزش، امروز بیش از هر زمان دیگر مسئول برطرف ساختن چالش‌های قرن بیست و یکم و افزایش مهارت‌ها و ارزش‌های مورد نیاز برای رشد فراگیر و پایدار و همزیستی مسالمت‌آمیز است و بر این اساس برای تحقق اهداف توسعۀ پایدار از جمله: بهداشت، رشد اقتصادی و استخدام، تولید و مصرف پایدار و تغییر اقلیم نقش به‌سزایی دارد.”وی در ادامه ضمن تاکید بر لزوم گسترش سازوکارهای هماهنگی و همکاری در سطوح ملی و منطقه‌ای، به بحث جمع‌آوری اطلاعات و آمار اشاره کرد و گفت:” دسترسی به داده‌های مناسب و اطلاعات آماری برای ارزیابی میزان تحقق دستیابی به آموزش با کیفیت و فرصت‌های یادگیری مادام‌العمر برای همه ضروری است و اساس نظارت و پایش اهداف و شاخص‌های هدف چهارم توسعۀ پایدار ۲۰۳۰ را تشکیل می‌دهد. گزارش پایش جهانی آموزش که هر سال در ماه سپتامبر توسط یونسکو منتشر می‌شود، منبع ارزشمندی برای بررسی میزان دسترسی کشورها به اهداف مذکور به‌شمار می‌رود.” خانم لاروش در پایان، بر حمایت کامل یونسکو از تحقق اهداف توسعۀ پایدار در کشورهای عضو و از جمله ایران تاکید کرد.

img_6980

خانم کریستین وی‌گاند، در اشاره به وضعیت آموزش در جهان اظهار داشت: “هدف دوم از اهداف توسعۀهزاره یعنی آموزش ابتدایی جهانی، تا حد چشمگیری تحقق یافته است، اما همچنان چالش‌های بسیاری در حوزه آموزش وجود دارد و هنوز بسیاری از کودکان در سراسر جهان از آموزش مناسب بی‌بهره‌اند. بسیاری از کودکان خانواده‌های فقیر و یا معلول به هیچ آموزشی دسترسی نداشته‌اند و یا اینکه به مدرسه رفته‌اند ولی آن را به پایان نرسانده‌اند”. وی تصریح کرد:” این کودکان نیازمند یاری ما هستند و برای تحقق این امر لازم است که همه عاملان و ذینفعان آموزشی از جمله وزارتخانه‌‌های مرتبط با آموزش، جامعه مدنی و بخش خصوصی با یکدیگر مشارکت نمایند.” قائم مقام نمایندۀ دفتر یونیسف در تهران ادامه داد: “یونیسف برای حضور کودکان معلول در نظام آموزشی فعالیت‌هایی انجام داده است که از آن‌جمله می‌توان به: ایجاد یا تجهیز و اصلاح مدارس به منظور حذف موانع فیزیکی، ارتباطاتی، اطلاعاتی، و رفتاری؛ تضمین دسترسی برنامه‌های درسی و مواد آموزشی برای همه؛ آموزش معلمان درجهت ترغیب دانش‌آموزان معلول به حضور در مدارس و فراتر از آن در جوامع؛ و همچنین به جمع‌آوری اطلاعات و داده‌ها در زمینۀ آموزش کودکان با نیازهای ویژه، به‎منظور از بین بردن شکاف‌ها و ارزیابی پیشرفت در این زمینه، اشاره کرد”.

دکتر محمد فرهادی، در سخنرانی خود، ابتدا به پیشینه تصویب دستورکار۲۰۳۰ توسعۀ پایدار ملل متحد اشاره کرد و سپس اظهار داشت: “درکشورما، سابقة آموزش و فعالیت‌های علمی به قرن‌ها پیش باز می‌گردد که دانشمندان آن مانند ابن سینا، فارابی و ذکریای رازی، سهم بسزائی در تولید و گسترش جهانی دانش و تبدیل علم به میراث جهانی داشته‌اند. البته نقش تعالی‌بخش تعالیم دین اسلام و تلفیق مبارک تمدن ایرانی و تدین اسلامی و پیوند دین و دانش را در تعمیق بینش علمی ایرانیان مسلمان، نباید نادیده انگاشت.”وی ادامه داد: “هدف فراگیری که در چارچوب عمل آموزش۲۰۳۰ مورد تاکید قرار گرفته است: تضمین آموزش باکیفیت، برابر و فراگیر و ترویج فرصت‌های یادگیری مادام‌العمر برای همه است. بر این اساس، دولت‌ها مکلف شده‌اند تا از تمامی ابزارها برای تحقق این هدف استفاده کنند. اهداف آموزش ۲۰۳۰ در اسناد کلان بالادستی کشورمان مانند سند تحول بنیادین آموزش و پرورش، نقشة جامع علم و فناوری کشور و برنامه‌های پنجم و ششم توسعه نیز ملحوظ شده‌اند.” وزیرعلوم ضمن تاکید بر برابرسازی فرصت‌های آموزشی برای دختران و پسران  پس از استقرار جمهوری اسلامی ایران به موضوع کیفیت آموزش اشاره کرد و افزود: “یکی از سیاست‌های مهم آموزش‌عالی ایران طی چند سال گذشته، ارتقای کیفیت آموزشی و هدف‌مندسازی آموزش بوده است و از سال ۱۳۹۲، چندین برنامه راهبردی در وزارت علوم، تحقیقات و فناوری در این ارتباط تدوین شده است که طرح آمایش آموزش عالی، طرح منشور کیفیت، نظام جامع تضمین کیفیت و نظارت از آنجمله می‌باشد. نظام‌ آموزشی کشور ما، باید دانش‌آموزان و دانشجویان را برای زندگی در جوامعی که به‌طور مداوم در معرض تحولات شتابان فناوری است، آماده سازند و شهروندان مسئول و پاسخگوی جهانی مطابق با نظام ارزشی و اعتقادی کشور، تربیت کنند.” آقای دکتر فرهادی افزود: ” اینجانب در اینجا تاکید می‌کنم که جایگاه اسناد کلان بالادستی ما مانند سند تحول بنیادین آموزش و پرورش، نقشه جامع علمی کشور و سند دانشگاه اسلامی به قوت خود باقی است. هدف اصلی از تدوین سند ملی آموزش۲۰۳۰، ارتقای حضور جمهوری اسلامی ایران در جامعه بین‌المللی در حوزة آموزش و ارتقای مرجعیت علمی و آموزشی جمهوری اسلامی ایران در آسیا و اقیانوسیه و جهان است. خوشبختانه در تدوین سند ملی، این نکات نیز مورد توجه قرار گرفته است. در واقع، تهیة سند ملی آموزش ۲۰۳۰ حرکت هوشمندانة جمهوری اسلامی ایران را مطابق با آخرین مصوبات و دستورالعمل‌های بین‌المللی نشان می‌دهد.

%d8%af%da%a9%d8%aa%d8%b1-%d9%81%d8%b1%d9%87%d8%a7%d8%af%db%8c

 خوشبختانه کمیسیون ملی یونسکو در ایران، اقدام هوشمندانه‌ای در ارتباط با بومی‌سازی چارچوب عمل جهانی آموزش ۲۰۳۰ انجام داده است و با تشکیل کارگروه‌های تخصصی در دستگاه‌هایی که عهده‌دار مسئولیت در حوزه‌های متنوعی از آموزش هستند، اقدام به تدوین سند ملی آموزش ۲۰۳۰ نموده است. در اینجا لازم می‌دانم از تلاش‌های دو کمیتة ملی آموزش و آموزش عالی، دبیرکل و همکاران بخش آموزش کمیسیون ملی یونسکو، همچنین از روسا و اعضای کارگروه‌های تخصصی تدوین سند ملی آموزش ۲۰۳۰ تشکرکنم که طی نه ماه گذشته با تلاش مداومی که انجام دادند، موفق شدند مجموعة سند ملی آموزش ۲۰۳۰ جمهوری اسلامی ایران را تهیه کنند تا امروز بتوانیم با افتخار از آن رونمائی کنیم.” وزیر علوم در پایان بر لزوم  مشارکت گسترده و نظام‌مند و ایجاد هماهنگی در میان بخش‌های متعدد و طیف گسترده‌ای از عاملان و ذینفعان در اجرای آموزش ۲۰۳۰ در کشور تاکید کرد.

 متن کامل سخنرانی آقای دکتر فرهادی

 آقای دکتر فخرالدین احمدی دانش‌آشتیانی، وزير آموزش و پرورش در سخنرانی خود  با اشاره به واگذاري مسئوليت اجرای آموزش ۲۰۳۰ يونسكو به آموزش و پرورش اظهار داشت : “آموزش و پرورش ايران از ظرفيت بالايي براي مشاركت در طرح‌هاي ملي و بين‌المللي برخوردار است. واگذاري مسئوليت اجرای آموزش ۲۰۳۰ يونسكو بر اساس مصوبۀ هيات وزيران جمهوري اسلامي ايران به وزارت آموزش و پرورش، از امكانات و ظرفيت‌هاي اين وزارت‌خانه براي مشاركت در طرح‌هاي ملي و بين‌المللي حكايت دارد و از اين رو اينجانب نيز در برنامۀ تقديمي به مجلس شوراي اسلامي، يكي از بندهاي برنامه خويش را اهتمام بر اين مهم قلمدادكردم.” وزير آموزش و پرورش تصريح كرد: “اين حركت سترگ براي تهيه و تدوين سند ملي آموزش ۲۰۳۰ جمهوري اسلامي ايران و درچارچوب عمل جهاني آموزش ۲۰۳۰ تحت عنوان «به سوي آموزش و يادگيري مادام‌العمر با كيفيت، برابر و فراگير براي همه» اقدامي شايسته است كه ابعاد ناشناخته تعليم و تربيت را از زواياي مختلف و در قالب خرده نظام‌هاي مرتبط، بررسي كرده و با نگاه آينده‌نگري معطوف به تحولات علمي، اجتماعي، فرهنگي و فناورانه، مسائل مرتبط با آموزش را مورد بحث قرار داده است. جا دارد از كليه دستگاه‌هاي اجرايي كه با اين وزارت‌خانه براي ارائه راهكارهاي تحقق اهداف و تعهدات برنامه ۲۰۳۰ همكاري كرده‌اند، تشكر كنم و تشكر ويژۀ اينجانب از دبير كل كميسون ملي يونسكو و همكاران ايشان است.”

%d9%88%d8%b2%db%8c%d8%b1-%d8%a2%d9%85%d9%88%d8%b2%d8%b4-%d9%88-%d9%be%d8%b1%d9%88%d8%b1%d8%b4

دکتر شهیندخت مولاوردی، اظهار داشت: “ارائۀ آموزش فراگیر و باکیفیت برای همۀ کودکان، لازم وگامی مهم برای دسترسی به توسعۀ پایدار و جزو اولویت‌های ملی به‌شمار می‌رود. هنوز بسیاری از کودکان نمی‌توانند از فرصت‌های آموزش بهره‌مند شوند. برخی از آن‌ها ممکن است هرگز به مدرسه نروند یا در مناطق دوردست زندگی کرده و یا متعلق به خانواده‌های بسیار محروم باشند، برخی از آن‌ها نیز دچار معلولیت بوده، که این مسائل مانع رفتن آن‌ها به مدرسه می‌شود. این کودکان از پیشرفت‌های جهانی در زمینۀ آموزش عقب مانده‌اند و بیش از دیگران به کمک نیازمندند. بر این اساس برای کمک به دسترسی آن‌ها به آموزش با کیفیت لازم است دست اندرکاران بخش‌های مختلف دست به دست هم دهند”. معاون رییس جمهوری تاکید کرد: “کلید اصلی موفقیت، همکاری و همراهی مشترک تمامی شرکای کاری از جمله وزارت‌خانه های مختلف، نهادهای مدنی، افراد متخصص دانشگاهی و بخش خصوصی است”. خانم دکتر مولاوردی با بیان اینکه باید نیازهای هر کشور دسته‌بندی و بومی‌سازی شود، افزود: “نشست عالی‌رتبۀ مشورتی در زمینه آموزش ۲۰۳۰ در ایران گامی مهم در جهت اولویت‌بندی اهداف توسعۀ پایدار یعنی دست‌یابی به آموزش با کیفیت، فراگیر و ایجاد فرصت‌های آموزش در زندگی و تبدیل آن به راهکار و برنامه عمل با توجه به اولویت‌های جمهوری اسلامی ایران است”. خانم دکتر مولاوردی در پایان، ساخت و یا بازسازی و تجهیز مدارس به منظور حذف هرگونه مانع فیزیکی، ارتباطی، اطلاعاتی و رفتاری بر سر راه کودکان دارای نیازهای ویژه، آموزش معلمان و مربیان برای تقویت تعهدشان و جمع‌آوری شواهد و آمار برای ثبت نیازهای آموزشی ویژۀ کودکان را ضروری عنوان کرد.

%d8%ae%d8%a7%d9%86%d9%85-%d9%85%d9%88%d9%84%d8%a7%d9%88%d8%b1%d8%af%db%8c

دکتر محمد امین سازگارنژاد اظهار داشت: “خلأهایی که باعث عدم پیشرفت نظام آموزشی ما است، نبود وجود یک نظام یکپارچه در آموزش عمومی و خصوصا در بخش آموزش‌های فنی و حرفه‌ای است و این یک چالش اساسی برای ما محسوب می‌شود.” وی ادامه داد: “آموزش‌های مهارتی پلی هستند تا دنیای کار را به دنیای دانش متصل کنند و ما در این زمینه با مشکل مواجه هستیم..” وی تصریح کرد: “بنده به‌عنوان فردی که عهده‌دار آموزش‌های مهارتی هستم معتقدم آموزش‌های مهارتی ۱۰ برابر آموزش‌های نظری برای افراد هزینه‌بر است. برای تحقق اهداف ۲۰۳۰ الزاماتی وجود دارد و باید پاسخی برای نیازهای جامعه وجود داشته باشد. بحران بیکاری و بحران اشتغال چالش اساسی جامعه است و باید پاسخی برای این نیازها داشته باشیم.” رئیس سازمان آموزش فنی و حرفه ای افزود:”دانشجویان و فارغ‌التحصیلان ما بیکار هستند و دارا بودن شغل بر اساس قانون اساسی جزو حقوق شهروندی است و این سند باید بتواند ما را به این مسیر نزدیک کند. دکتر سازگار نژاد ادامه داد: “امیدوارم همه سازمان‌های بین‌المللی خصوصا پس از امضای برجام کمک کنند و انتقال فناوری به کشور صورت گیرد؛ زیرا امروزه برای تحقق آموزش نیازمند تکنولوژی‌های جدید هستیم و آموزش‌های مجازی این فرصت را در اختیار ما قرار می‌‌دهند.” رئیس سازمان آموزش فنی و حرفه‌ای کشور تصریح کرد: “برای اینکه بتوانیم فارغ‌التحصیلان را به آینده امیدوار کنیم باید سند ملی آموزش ۲۰۳۰ را به اطلاع همه افراد جامعه برسانیم.”

%d8%af%da%a9%d8%aa%d8%b1-%d8%b3%d8%a7%d8%b2%da%af%d8%a7%d8%b1%d9%86%da%98%d8%a7%d8%af

آقای دکتر ایرج حریری، قائم مقام و معاون کل وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در خصوص اقداماتی که برای دستیابی به اهداف توسعۀ هزاره انجام شده است، اظهار داشت: “شاخص توسعه انسانی ما در حال حاضر ۷۶۶ هزارم از یک است که نشان‌دهنده حرکت بسیار جدی در ۳۰ و چند سال گذشته در حوزه توسعۀ انسانی است. وی افزود: “در ۳۲ سال منتهی به ۲۰۱۲، کشور ما از لحاظ توسعه انسانی، سالانه رشد یک و شش دهمی داشته، در حالیکه در گروهی که با توسعۀ اقتصادی و اجتماعی بالا در آن قرار داریم، این عدد ۷۳ صدم درصد و متوسط رشد کل کشورها ۶۹ صدم درصد بوده است، یعنی ایران بیش از دو برابر درصد رشد کشورهای هم سطح و کل کشورها رشد داشته است. در هشت سال گذشته بالاترین رشد شاخص توسعه انسانی را داشتیم بطوری‌که در سال ۲۰۱۴ (سال ۹۳)، بین ۱۸۸ کشور جهان، ۶ پله صعود کردیم و رتبه ۶۹ را داریم البته با توجه به مقتضیات فرهنگی و سطح انتظارات مردم و مسئولین نظام و با توجه به اسناد بالادستی دورۀ چشم‌انداز سال ۱۴۰۴، هنوز مکفی نیست و اقدامات جدی‌تری را می‌طلبد.” قائم مقام وزیر بهداشت عنوان کرد: “در زمینۀ این اقدامات یکی از شاخص‌های اصلی و سه‌گانه، حوزۀ سلامت است که در این حوزه بالاترین رشد را ایجاد کرده‌ایم؛ زیرا اکنون در دوره‌ای هستیم که از بیماری‌های واگیر خارج و با بیماری‌های غیر واگیر مواجه‌‌ایم. خوشبختیم اعلام کنیم در ارزیابی بیماری‌های غیر واگیر، ایران از نظر کیفیت و استحکام برنامه‌هایی که درخصوص کاهش عوامل خطرزا و میزان بروز بیماری‌های غیر واگیر ارائه کرده است، از ۱۴معیار تعریف شده، رتبه دوم را داراست.”  آقای دکترحریرچی خاطرنشان کرد:” کلیۀ موفقیت‌های حوزه سلامت و رشدهایی که در ۳۰ سال و سه سال اخیر حاصل شده، با روش‌های کارآمد، کارآ و با هزینه‌های نسبتا کمی صورت گرفته است و  در کشور ما در مقایسه با  کشورهای هم سطح، میزان اعتباری که مجموع دولت و بیمه‌ها برای هزینه‌های عمومی تامین کرده‌اند، جزو پایین‌ترین درصد هاست.”

%d8%af%da%a9%d8%aa%d8%b1-%d8%ad%d8%b1%db%8c%d8%b1%da%86%db%8c

در پایان مراسم افتتاحیه، طی مراسم باشکوهی با حضور وزرا و معاونین وزرای مرتبط با آموزش ۲۰۳۰، نمایندگان نهادهای تخصصی سازمان ملل متحد، روسا و اعضای کارگروه‌های تخصصی تدوین سند ملی آموزش ۲۰۳۰، متخصصان ومدیران ارشد برنامه‌ریزی و توسعۀ کشور و پخش سرود جمهوری اسلامی ایران، از سند ملّی آموزش ۲۰۳۰ رونمایی شد. (سند ملّی آموزش ۲۰۳۰)

%d8%a7%d8%b3%d9%84%d8%a7%db%8c%d8%af%d8%b1-%d8%b1%d9%88%d9%86%d9%85%d8%a7%db%8c%db%8c

پس از مراسم افتتاحیه اولین پانل مشترک با عنوان” راهبردهای کلان ملی و آموزش ۲۰۳۰″ برگزار شد. در این پانل که ریاست آن بر عهده آقای دکتر حسن ظهور بود خانم ماکی هایاشی‌کاوا، هماهنگ‌کنندۀ آموزش ۲۰۳۰ در منطقه آسیا و اقیانوسیه، آقایان: دکتر مهدی نوید ادهم، دبیرکل شورای عالی آموزش و پرورش، دکتر محمدرضا واعظ مهدوی، معاون توسعه امور علمی و فرهنگی سازمان برنامه و بودجه، دکتر وحید احمدی، معاون پژوهشی وزیر علوم، تحقیقات و فناوری، و دکتر حبیب مسعودی فرید، از سازمان بهزیستی کشور سخنرانی کردند.

%d9%be%d8%a7%d9%86%d9%84-%d9%85%d8%b4%d8%aa%d8%b1%da%a9

اولین سخنران این بخش خانم ماکی‌هایاشی‌کاوا بود که در مرور اجرای آموزش ۲۰۳۰ در منطقه آسیا و اقیانوسیه اظهار داشت: “جمهوری اسلامی ایران، اولین کشور در منطقه آسیا و اقیانوسیه است که سند ملی آموزش ۲۰۳۰ را تهیه کرده است و اولین کشوری است که در طرح پیمایشی آموزش ۲۰۳۰ یونسکو شرکت کرده است و این امر بسیار قابل تقدیر است. هدف چهارم دستورکار توسعۀ پایدار یعنی آموزش ۲۰۳۰ را به‌نوعی می‌توان دنبالۀ برنامۀ آموزش برای همه یونسکو دانست؛ زیرا از جهتی بدنبال تحقق اهدافی است که در برنامۀ آموزش برای همه تحقق نیافته است؛ اما تفاوت‌هایی بین این دو وجود دارد؛ بدین معنی که هدف چهارم توسعۀ پایدار: ۱- جامع‌تر است و دسترسی به سایر اهداف توسعۀ پایدار را فراهم می‌سازد ۲- جهت‌گیری آن به سمت مهارت‌آموزی است ۳- با سایر اهداف توسعۀ پایدار به‌عنوان مثال اهداف شماره ۷ و ۸ آن هم‌پوشانی دارد ۴- به منابع مالی بیشتری نیازمند است.

%d9%87%d8%a7%db%8c%d8%a7%d8%b4%db%8c

یونسکو برای دستیابی به اهداف آموزش تا سال ۲۰۳۰، چارچوب عمل آموزش ۲۰۳۰ را  تهیه کرده است که در آن، دیدگاه، اصول حاکم، اهداف کلان و ویژه و رویکردهای راهبردی و شیوه‌های اجرای آموزش و شاخص‌های آموزشی به‌خوبی تشریح شده‌اند. بر اساس این چارچوب عمل، اجرای آموزش ۲۰۳۰ در کشورها نیازمند: ۱- حاکمیت، پاسخگویی و مشارکت، ۲- همکاری موثر، ۳- نظارت بر اجرا، پیگیری و بررسی، و ۴- تامین اعتبار است. یونسکو همچنین برای اجرای آموزش ۲۰۳۰ دستورالعمل‌هایی ارائه داده است و “نشست هماهنگ کننده‌های ملی آموزش ۲۰۳۰″ را با هدف اصلی توافق بر نقشه‌راه اجرای آموزش ۲۰۳۰ در منطقه برگزار کرده است. همچنین یک طرح پیمایشی را اجرا کرده که هدف آن ارزیابی میزان اجرای برنامۀ آموزش ۲۰۳۰ در کشورهای منطقه بوده است. اجرای آموزش ۲۰۳۰ دارای چالش‌هایی است که عبارتند از : ۱- شکاف ظرفیت‌سازی بین بخش‌های فنی، اقتصادی و آموزشی، ۲- جمع‌آوری آمار و اطلاعات مناسب،  ۳- هماهنگی بین وزارتخانه‌های مختلف و بخش‌های خصوصی، ۳- برنامه‌ریزی‌های منسجم، ۴- تبیین و عینی‌سازی مفهوم آموزش ۲۰۳۰ و اهداف آن، ۵- مشخص‌کردن اولویت اهداف، ۶- ارزیابی نتایج آموزشی به لحاظ مهارتی و ..  یونسکو برای چهارده سال آینده به‌منظور ارزیابی پیشرفت‌های حاصله در زمینه آموزش ۲۰۳۰ بدین شرح برنامه‌ریزی کرده است: ۱- اتمام حداقل یک برنامۀ سنجش مهارت ملی و برگزاری نشست جهانی آموزش ۲۰۳۰ تا سال ۲۰۱۹،  ۲- انجام اولین بررسی پنج‌ساله منطقه‌ای در سال ۲۰۲۰،  ۳- بررسی/ بازبینی سیاست‌ها و برنامه‌ریزی‌های تامین مالی در سال ۲۰۲۱، ۴- نشست جهانی هدف چهارم آموزش ۲۰۳۰ تا سال ۲۰۲۳، ۵ – اتمام حداقل یک برنامه سنجش مهارت (مثل PIZA یا هم ارز آن)، در سال ۲۰۲۴، ۶- بررسی منطقه‌ای دومین برنامۀ پنج ساله در سال ۲۰۲۵، ۶- بررسی و بازبینی سنجش مهارت در سال ۲۰۲۶، و ۷- تحقق اهداف در سال ۲۰۳۰٫”

%d8%af%da%a9%d8%aa%d8%b1-%d9%86%d9%88%db%8c%d8%af

دکتر مهدی نوید ادهم، دبیرکل شورای عالی آموزش و پرورش در سخنرانی خود با عنوان: اسناد کلان بالادستی ج.ا. ایران و آموزش ۲۰۳۰ اظهار داشت: “برنامه آموزش برای همه ((EFA حدود ۴۵ تا ۵۰ درصد در سطح جهانی و ملی عملیاتی شد و کلیه برنامه‌های پنج ساله از قبل از انقلاب و بعد از انقلاب حداکثر ۳۵ تا ۴۰ درصد اجرا شده‌اند. دلیل عملیاتی نشدن این برنامه‌ها چه بوده است؟ برای اجرای سند ملی آموزش ۲۰۳۰ اگر به چند سوال اصلی پاسخ مناسبی داده نشود، دچار همین وضعیت می‌شود و اگر این موارد بررسی نشوند می‌توانند اجرای سند ۲۰۳۰ را تحت تاثیر قرار دهند. سوالات تامل‌برانگیز در این زمینه  عبارتند از:

۱-چه مقدار از برنامۀ آموزش برای همه اجرا شد، چه نقاط قوت و ضعفی در اجرا وجود داشت و چرا برنامۀ آموزش برای همه در سطح ملی و جهانی به‌طور کامل اجرا نشد؟ پاسخ این سوال این است: الف –آموزش، اولویت دولت‌ها نیست و دولت دچار کوچک‌انگاری آموزش و پرورش شده است. ب- زیرساخت‌ها، امکانات و منابع مناسب و مکفی تامین نشده است. ج- عزم ملی برای اجرای برنامه‌ها وجود ندارد. “آموزش برای همه” نیازمند “همه برای آموزش” است یعنی EFA نیازمند AFE  است. د- هماهنگی و هم‌افزایی بین سازمان‌ها و نهادهای ذیربط در سطح ملی و محلی ضعیف بوده است.

۲-  آیا اجرای برنامه آموزش برای همه، دستاوردهای مورد انتظار را به ارمغان آورده است؟ دلایلی که باعث تحقق نتایج مورد انتظار نبوده را می‌توان به دلایل اجتماعی و اقتصادی و فضای حاکم بر جوامع ربط داد. افزایش جنگ‌ها و نزاع‌ها در فاصله سال‌های ۲۰۰۰ تا ۲۰۱۵، افزایش شکاف‌های اقتصادی، اجتماعی و دیجیتالی، و نیز افزایش نا امنی‌ها از عوامل موثر در عدم دستیابی به نتایج مورد انتظار بوده است.

۳-آیا اجرای برنامۀ آموزش ۲۰۳۰ به تغییر زندگی انسان‌ها منتهی خواهد شد؟ پاسخ به این سوال این است: الف- آموزش، شرط لازم برای تغییر و بهبود زندگی است نه شرط کافی. ب- انسان امروز بیش از گذشته به معنویت و اخلاق و ارزش‌ها نیازمند است. و در نهایت ج) بازگشت آگاهانه به تعالیم انبیای الهی با رویکرد عقلانی و متناسب با شرایط زمان از ضروریات به شمار می‌رود.

اگر بتوان به سه سوال فوق پاسخ مناسبی داد می توان به اجرای مناسب و مطلوب سند ملی آموزش ۲۰۳۰ امیدوار بود.”

آقای دکتر واعظ مهدوی، در زمینۀ “بودجه و اعتبار آموزش ۲۰۳۰” اظهار داشت: “روند اعتبارات آموزش در کشور تقریبا یک روند رو به رشدی داشته و دارد. اگر بخواهیم روند اعتبارات آموزشی از سال ۱۳۹۲ تا ۱۳۹۶ را بررسی نمائیم، مشاهده خواهیم کرد که این روند با افزایش ۱۱۶ درصدی مواجه بوده است. با این وجود، ما نیازمند تامین اعتبار بیشتر برای آموزش هستیم. اعتبارات مالی تحت تاثیر فرایندها و شوک‌هایی که اقتصاد را تهدید می‌کند، قرار می‌گیرد. به عنوان مثال هنگامی که درآمدهای نفتی بالا می‌رود هزینه نیز بالا می‌رود، هنگامی که درآمد نفتی پایین می‌آید هزینه همچنان بالاست و این موضوع روند تعادل در نظام بودجه را بهم می‌زند. در شرایط عدم تعادل، بها دادن به بخش آموزش خیلی امکان‌پذیر نیست. مجلس شورای اسلامی در سال ۹۳ یک گام مهم برداشت و ۱ درصد از مالیات‌ها را برای بهداشت و درمان نشان‌دار کرد ولی این اتفاق هنوز در بخش آموزش رخ نداده است. در کشورهای جهان سوم یعنی کشورهایی که تخصیص منابع مالی تحت فشار است تخصیص منابع به جایگاه‌های ضروری الزاما تحقق نمی‌یابد. بنابراین برای پایدارسازی منابع آموزشی نیازمند تنوع‌بخشی به منابع آموزشی هستیم که شامل مشارکت مردم، وقف، امور خیریه، عوارض محلی و مالیات‌های اختصاصی است. براین اساس، با توجه به لزوم تامین اعتبار بیشتر برای آموزش و با توجه به چالش‌های ذکر شده لازم است منابع مالی غیردولتی افزایش یابد. در این زمینۀ بهره‌گیری از تجربیات کشورهای موفق در این صورت ضروری بنظر می‌رسد.”

موضوع سخنرانی آقای دکتر وحید احمدی، نقش پژوهش و جایگاه جامعه علمی و پژوهشی در تحقق آموزش ۲۰۳۰ بود. وی اظهار داشت:” بدون انجام پژوهش، امور آموزشي از پویایي و نشاط لازم برخوردار نخواهد بود. از آنجا که استقرار راهبردهاي اصلي سند آموزش ۲۰۳۰، مبتني بر کیفیت و اثربخشي آموزش است، انجام پژوهش اعم از بنیادي، توسعه‌اي و کاربردي مي‌تواند متضمن افزایش کیفیت و اثربخشي در حوزۀ آموزش باشد. اما در راستای توسعه آموزش، چالش‌های پژوهشی وجود دارد که برخی از آن‌ها عبارتنداز: ۱-نبود قوانین مشخص پژوهشي در مالکیت فکري، ۲-جهت‌مند نبودن موضوعات پژوهشي به سمت پژوهش‌هاي بنیادي و اولویت‌هاي مورد نیاز کشور، ۳-ضعف تطابق زمینه‌هاي تحقیقاتي با نیازهاي جامعه در مقالات و طرح‌هاي تحقیقاتي، ۴-نبود مشارکت بخش‌هاي دولتي با واحدهاي پژوهشي خصوصي و مردم‌نهاد در بهر‌ه‌برداري از ظرفیت‌هاي متراکم تخصصي و کارشناسي، ۵-نگاه تفکیکي و تجزیه‌گرایانه نسبت به پژوهش در آموزش و قراردادن تمرکز آموزش کشور بر ابعاد توسعه آموزش و به تبع آن مغفول‌ماندن جایگاه پژوهش در نظام آموزشي و …

%d9%88%d8%ad%db%8c%d8%af-%d8%a7%d8%ad%d9%85%d8%af%db%8c

در زمینۀ پژوهش و فناوري، برخی از راهبردهای کلی که می‌توان در زمینه تقویت نقش پژوهش در آموزش به آن‌ها اشاره کرد، عبارتند از: ۱-جاري و ساري‌نمودن فرهنگ پژوهش در مجموعۀ فرآیندهاي آموزشي، ۲-تحول در معماري کلان برنامۀ درسي دانشگاه‌ها، معطوف به افزایش نقش پژوهش در کلیه فرآیندهاي یاددهي و یادگیري و توسعۀ نقش پژوهش به‌عنوان مولفۀ یادگیري مکمل و قوام‌بخشي به امر آموزش، ۳-بسط مدیریت علمي در ظرفیت‌سازي پژوهشي در دانشگاه‌ها، ارتقای شایستگي‌هاي پژوهشي اساتید و دانشجویان، تقویت فرایندهاي پژوهش و ارتقای کیفي دستاوردهاي پژوهشي و بهره‌گیري از آنان در حوزه آموزش، ۴-بسط مداخلات کلیه اساتید دانشگاه و مشارکت آنان در حوزه‌هاي پژوهشي به‌عنوان بخشي از وظایف اساتید به‌ویژه در توسعۀ آموزش و … اشاره کرد.

براي استقرار سند ۲۰۳۰ یونسکو موارد زیر پیشنهاد می‌شود:

۱-فراهم‌ساختن زمینه‌هاي لازم براي تحقق اهداف آموزش ۲۰۳۰ ناظر به زیرساخت‌ها، برنامه‌ها، ایجاد گروه‌هاي کاري و دبیرخانه

۲- ترسیم چارچوبي براي تدوین راهبردهاي ناظر به تحول در نظام آموزش عالي معطوف به پژوهش‌هاي مبتني بر استراتژي‌هاي ۲۰۳۰

۳- ترسیم چارچوبي براي همکاري با یونسکو در زمینه نحوه دستیابی به اهداف۲۰۳۰ در حوزه پژوهش‌و فناوري

۴-تهیه Terms of Reference با همکاري یونسکو براي همکاري مشترک در زمینه پیاده‌سازي سند

۵-بهره‌گیري از Technical Support یونسکو در حوزه پیاده‌سازي استراتژي‌ها

۶-بهره‌گیري از Platform یونسکو در کشورهاي مختلف جهان

۷-بهره‌گیري از Financial Support یونسکو در جهت استقرار برنامه‌هاي۲۰۳۰

۸-انجام Field Visit  و Study Tour با همکاري یونسکو

۹- انجام University Base Course براي سایر کشورهاي منطقه توسط وزارت علوم، تحقیقات و فناوري

۱۰-مشارکت فعال ایران در دوره‌هاي منطقه‌اي و بین‌المللي یونسکو در حوزه استقرار استراتژي‌هاي ۲۰۳۰

در ایران.

 ما در پي شبکه‌سازي یافته‌هاي پژوهشي براي افزایش هم‌افزایی و بهره‌گیري حداکثري پژوهشگران از تحقیقات انجام شده هستیم. پیشنهاد می‌شود، یونسکو شبکه تبادل یافته‌هاي علمي و پژوهشي بین کشورهاي عضو سند ۲۰۳۰  را برقرار کند و به‌نوعي عدالت در برخورداري از قابلیت‌هاي پژوهش را توسعه دهد.”

آقای دکتر حبیب مسعودی فرید، درخصوص موضوع: دسترسی اقشار آسیب‌پذیر به آموزش اظهار داشت:” در بحث دسترسی همگانی به آموزش باید بحث دسترسی آموزشی کودکان بی‌سرپرست، بدسرپرست، کودکان کار و بازمانده از تحصیل مورد توجه قرار گیرد و سبب شناسی شود. در این رابطه باید موانع رفتاری، و نحوه رفتار مناسب با این کودکان آموزش داده شود که این خود مستلزم آموزش و تربیت معلمان در برخورد با این کودکان است. موضوع مددکاری اجتماعی موضوع مهمی است که باید در نظام آموزشی به آن پرداخته شود. یکی از طرح‌هایی که توسط سازمان بهزیستی با مشارکت بسیاری از وزارتخانه‌ها انجام شده است، طرح نماد است که در این طرح افراد روانشناس و مددکار اجتماعی که تا حدی به مسائل بهداشتی نیز آشنا هستند به کودکان در معرض آسیب برای ادامه آموزش آنان کمک می‌کنند. عدم هماهنگی بین دستگاه‌های ذیربط، و نبود اطلاعات در مورد این کودکان از جمله چالش‌هایی است که در رابطه با آموزش کودکان آسیب‌دیده و آسیب‌پذیر وجود دارد. راهبردهای آموزشی در رابطه با این کودکان عبارتند از: ۱- توسعه دسترسی کودکان محروم و با نیازهای ویژه و آسیب‌پذیر به آموزش، ۲- تاکید بر یکپارچگی آموزش و ادغام این کودکان در نظام جاری آموزش کشور، ۳- تامین منابع مالی از طریق سازمان‌های مردم‌نهاد و مشارکت مردمی و کمک‌های سازمان‌های بین‌المللی. در مورد آموزش کودکان با نیازهای ویژه و آسیب‌پذیر لازم است در نظام برنامه و بودجه یک ردپایی از این کودکان وجود داشته باشد و بودجه‌ای برای آموزش آنان در نظر گرفته شود.”

سپس سه پانل موازی به شرح زیر برگزار شد و در آن روسای کارگروه‌های تدوین سند ملی ۲۰۳۰ به ارائه گزارش‌های خود پرداختند:

%d9%be%d8%a7%d9%86%d9%84-1

 در پانل۱ با عنوان: آموزش پایه و متوسطه که ریاست آن بر عهدۀ دکتر مهدی نوید ادهم بود مباحث زیر مطرح شد:

۱-توسعۀ مراقبت اوان کودکی و آموزش پیش دبستانی و ابتدائی فراگیر (مهندس نادر جهان آراء)

 ۲-آموزش توسعۀ پایدار در آموزش ابتدائی و متوسطه ( دکتر امانی تهرانی)

۳- آموزش سلامت و ترویج شیوه‌های زندگی سالم و بهداشتی (دکتر رفیع‌پور)

 ۳-آموزش متوسطه و توسعۀ آموزش فنی و حرفه‌ای  (مهندس زرافشان)

۴- توسعۀ سوادآموزی (مهندس باقرزاده)

۵- تحلیل کیفیت در آموزش ابتدائی و متوسطه (دکتر عمادی)

۶-آموزش و پرورش کودکان با نارسایی‌ها در جمهوری اسلامی ایران در برنامة آموزش و پرورش ۲۰۳۰  (دکتر مجید قدمی)

%d9%be%d8%a7%d9%86%d9%842پانل۲ با عنوان: آموزش عالی، آموزش فنی- حرفه‌ای و مهارتی و کارآفرینی برگزار شد. رئیس پانل  آقای دکتر جعفر توفیقی بود و موضوعات زیر مطرح شد:

۱-دسترسی به آموزش عالی باکیفیت و برابر (دکتر مجتبی شریعتی نیاسر)

 ۲-آموزش عالی و توسعۀ پایدار (دکتر نسرین نورشاهی)

۳- آموزش عالی مهارتی (دکتر سینائی)

۴- توسعه مهارت‌های جوانان و بزرگسالان در سطح غیر رسمی (دکتر عزیزی)

۵- کارآفرینی و توسعه مهارتهای مرتبط با کار شایسته (دکتر سپهری)

۶- توسعه آموزش های کاردانش و فنی و حرفه‌ای با رويكرد توسعه پایدار ۲۰۳۰ و اهداف آموزش ( مهندس آذرکیش)

img_0816 پانل ۳ با عنوان: عوامل موثر در اجرای آموزش ۲۰۳۰  با ریاست دکتر سعدالله نصیری قیداری و مباحث زیر برگزار شد:

۱-توسعه فضاهای مناسب یادگیری  (هدف ۴٫الف )

الف – توسعه  مدارس و تجهیزات آموزشی (دکتر رئیسی)

ب- توسعه و بازسازی دانشگاهها و نهادهای آموزش عالی (دکتر رخشانی مهر)

ج – توسعه فناوری و تجهیزات آموزش های غیر رسمی مهارتی (مهندس سید علی موسوی)

۲- توسعه همکاری‌های علمی و بین‌المللی در آموزش عالی و آموزش مهندسی از طریق بورس‌ها (هدف ۴٫ب) (دکتر طالبیان و دکتر معماریان)

۳- معلمان و توسعه همکاری‌های علمی و بین‌المللی در تربیت معلم، ( هدف ۴٫ج ) (دکتر محمود مهر محمدی)

 

پس از برگزاری پنل های تخصصی موازی، جلسه اختتامیه نشست با عنوان: پایش و ارزیابی اجرای آموزش ۲۰۳۰ برگزار شد. رئیس این جلسه آقای دکتر نصیری قیداری بود. ایشان در ابتدای جلسه، به لزوم حضور ج.ا. ایران در مجامع بین‌المللی و یونسکو اشاره کرد و کسب تجربیات جهانی و حضور در تدوین قوانین و مصوبات یونسکو را از دلایل فعالیت‌های بین‌المللی کمیسیون ملی یونسکو برشمرد.

در بخش اول این مراسم، آقای دکتر علی الهیار ترکمن در مورد انطباق شاخص های ملی با شاخص های جهانی آموزش۲۰۳۰ اظهار داشت: “برنامۀ آموزش ۲۰۳۰ برنامه‌ای جامع‌نگر، پیامدمحور و چندمولفه‌ای است که از آموزش پیش‌دبستان تا تحصیلات تکمیلی را در بر می‌گیرد. یکی از مولفه‌های اصلی برای رصد اجرای آموزش ۲۰۳۰، بحث شاخص‌هاست. در این رابطه، یونسکو یکسری شاخص‌های جهانی و یکسری شاخص‌های موضوعی پیشنهاد کرده است و کشورها با توجه به تفاوت‌های فردی و نظام‌های ملی شاخص‌های ملی خود را تعریف می‌کنند و ما نیز بر این اساس، حدود ۶۰ شاخص ملی تعریف کرده‌ایم. بحث شاخص‌ها یک بحث مستمر است و تا پایان اجرای آموزش ۲۰۳۰ نیازمند بازنگری است. اصلی‌ترین چالش‌هایی که در زمینه شاخص‌ها وجود دارد، عبارتند از: ۱- تفاوت بین مفهوم شاخص‌ها ۲- سختی در اندازه‌گیری (به‌عنوان مثال: شاخص کیفیت آموزش)، ۳- اندازه‌گیری و پایش نتایج یادگیری، ۴- تعدد و تنوع آموزش‌ها، ۵- ناآشنا بودن کارشناسان با برخی از مفاهیم (به‌عنوان مثال: مفهوم رشد شناختی)، ۶- سختی در تعیین شاخص‌های آموزش‌های غیر رسمی و آزاد، ۷- تحلیل محتوا و …. این مفاهیم باید تعریف شوند تا شاخص‌های آن‌ها مشخص شود. باید شاخص‌هایی که توسط دستگاه‌های مخلتف تعیین شده‌اند با یکدیگر هم‌سو شوند و بحث شاخص‌ها در سطح ملی نیازمند بازنگری در سطوح آموش و پرورش، آموزش عالی و فنی و حرفه‌ای است.”

در بخش بعدی مراسم اختتامیه، روسای پانل‌های تخصصی گزارش پانل‌ها را به شرح زیر ارائه دادند:

آقای دکتر علی باقرزاده، پنل شماره ۱ با عنوان: آموزش پایه و متوسطه را بدین شرح جمع‌بندی کرد: “‌هدف دسترسی یکسان به آموزش در کشورما هنوز به طور کامل محقق نشده است. بر این اساس، دسترسی برابر به آموزش، استراتژی اصلی نظام آموزشی است. چالش اصلی هم‌اکنون کیفیت آموزش است. تقاضا برای آموزش باکیفیت، رو به افزایش است. سهم آموزش و پرورش از منابع عمومی دولت باید افزایش یابد و از سوی دیگر لازم است مشارکت مالی نهادهای مردمی بیشتر شود. نرخ گذار از دورۀ ابتدایی به مرحله اول متوسطه ارتقاء یافته است. لازم است مواد آموزشی و صلاحیت حرفه‌‌ای معلمان در یک بسته دیده شوند و با یکدیگر کاملا انطباق داشته باشند. همچنین بر استقرار نظام جامع آموزش سلامت، از پیش دبستانی تا متوسطۀ دوم به‌منظور ارتقای توانمندی و مراقبت از خود و سلامت جامعه تاکید شد. نکته دیگر، ایجاد یک شبکه حمایتی از آموزش کودکان بازمانده از تحصیل بود که مورد تاکید قرار گرفت. جایگاه آموزش مهارتی باید ارتقا یابد و برای هر دانش‌آموز پایۀ متوسطه، متناسب با تحولات کسب وکار شرایطی برای کسب مهارت ایجاد شود. سهم آموزش فنی و حرفه‌ای تا ۵۰ درصد برای دختران افزایش یافته است. برنامه‌‌های سوادآموزی با رویکرد حداکثر سودمندی و با هدف دسترسی کودکان بازمانده، زندانیان و عشایر طراحی شده‌اند. برای افزایش یادگیری و سوادآموزی، مراکز یادگیری محلی (CLC) ایجاد شده‌اند. طرح سوادسنجی با هدف سوادآموزی انجام شده است. رویکرد تلفیق کودکان با نیازهای ویژه با کودکان عادی جزو برنامه‌ها و رویکردهای آموزشی است. بهبود شاخص‌ها در حوزه آموزش نیز مورد تاکید قرار گرفت.”

آقای دکتر جعفر توفیقی در جمع بندی پانل شماره ۲ با عنوان: آموزش عالی، آموزش فنی- حرفه‌ای و مهارتی و کارآفرینی به این موارد اشاره کرد:” نظام آموزش کشور در آموزش عمومی و عالی و فنی و حرفه‌ای و علمی و کاربردی و مهارتی پیشرفت‌های جدی داشته است و آمادگی خوبی برای تحقق چهارمین هدف توسعه پایدار ۲۰۳۰ کسب کرده است. تمهیدات آموزش فنی و حرفه‌ای برای آینده با توجه به سند توسعۀ پایدار تشریح شد. بر تجدید نظر در روندهای آموزشی در جهت عبور از ناپایداری به سمت توسعۀ پایدار تاکید شد. در بازنگری نظام آموزشی، ایجاد توازن در آموزش‌های نظری، علمی – کاربردی و مهارتی، توجه به آمایش آموزش عالی، تطبیق آموزش با استانداردهای بین‌المللی مورد تاکید قرار گرفت. در خصوص اینکه  دانشگاه‌ها و نظام آموزش عالی  چگونه می‌توانند در نظام برنامه‌ریز ی درسی، آموزش دانشجویان، هیات علمی، برنامه‌های پژوهشی و ساختار خود تجدید نظر کنند و نقش استقلال دانشگاه‌ها  در این بازبینی چیست موضوعاتی مطرح شد. اهمیت نقش دانشگاه‌ها در اقتصاد دانش‌بنیان، ضرورت بازنگری در ارتباط دانشگاه و صنعت و تربیت نیروی انسانی متناسب با بازار اشتغال، تاسیس شرکت‌های مهارت‌بنیان، نقش نیروی ماهر در اقتصاد دانش‌بنیان و اثربخشی پیوند آموزش فنی و حرفه‌ای با بازار کار و نقش آموزش‌های غیررسمی در کمک به اقتصاد مورد تاکید قرار گرفت. موضوع توجه به کیفیت در آموزش عالی مطرح شد. بر ضرورت هماهنگی و انسجام در بخش‌های مختلف آموزش تاکید گردید. مفهوم جدید کارآفرینی و کار شایسته مطرح شد و  توجه به مهارت‌های نرم در کنار مهارت‌های سخت و اینکه آموزش عالی باید به ایجاد اشتغال و کار شایسته بینجامد مورد تاکید قرار گرفت.”

  آقای دکتر سعدالله نصیری قیداری در جمع بندی پانل ۳ با عنوان: عوامل موثر در اجرای آموزش ۲۰۳۰ به این موارد اشاره کرد:” روند توسعه و مقاوم‌سازی مدارس تشریح شد بر اساس گزارش‌ها، مقاوم‌سازی مدارس افزایش یافته است. در حوزه آموزش عالی فضاهای آموزشی گسترش یافته است، بویژه فضاهای فاخر برای دانشگاه‌های هنر تاسیس شده است. در حوزه آموزش فنی و حرفه‌ای تجهیزات و امکانات آزمایشگاهی و فنی و حرفه‌ای توسعه یافته است. طرح اعتبارسنجی آموزشگاه‌های آزاد به منظور دریافت گواهینامه رتبه‌بندی به‌عنوان یکی از طرح‌های موفق سازمان آموزش فنی و حرفه‌ای مطرح شد. در حوزه آموزش و تربیت معلمان عنوان شد که در  سند آموزش ۲۰۳۰  جایگاه معلم به خوبی دیده نشده است و این سند معلم را صرفا به‌عنوان یک ابزار اجرایی می‌بیند که لازم است این نقیصه در سندملی آموزش ۲۰۳۰ رفع شود.”

در پایان جلسه اختتامیه، بیانیه نشست توسط خانم دکتر محب حسینی، رئیس بخش آموزش کمیسیون ملی یونسکو و دبیر علمی نشست قرائت شد.

تهیه و تنظیم: پیمانه پورهادی

ناظر علمی: دکتر محدثه محب حسینی

IMG 0782 IMG 0788 IMG 0790 IMG 0794 IMG 0785 IMG 0783 IMG 0796 IMG 0806 IMG 0801 IMG 0803 IMG 0808 IMG 0810 IMG 0805 IMG 0811 IMG 0827 IMG 0817 IMG 0814 IMG 0816 IMG 0815 IMG 7021 IMG 0784 IMG 0785 (1) IMG 0790 (1) IMG 0789 IMG 0791 IMG 0793 IMG 0803 (1) IMG 0802 IMG 0796 (1) IMG 0806 (1) IMG 0808 (1) IMG 0805 (1) IMG 0814 (1) IMG 0811 (1) IMG 0810 (1) IMG 0820 IMG 0825 IMG 0817 (1) IMG 0826 IMG 7022

 

 

 

پانل یونسکو با عنوان” آموزش فنی و حرفه‌ای در یونسکو با تاکید بر اهداف آموزش ۲۰۳۰″ با حضور جمعی از اساتید، صاحب‌نظران، کارشناسان، و پژوهشگران داخلی و خارجی، در تاریخ ۱۸ مردادماه، ۱۳۹۵ در سالن اصلی مجموعه فرهنگی – ورزشی تلاش تهران برگزار شد.

رئیس پانل آقای دکتر یداله مهرعلیزاده، استاد دانشگاه شهید چمران اهواز، و دبیر پانل، خانم دکتر محب حسینی، رئیس بخش آموزش کمیسیون ملی یونسکو  بود.

در این پانل به ترتیب خانم دکتر محدثه محب حسینی، رئیس بخش آموزش کمیسیون ملی یونسکو، آقای دکتر محمدرضا سپهری، معاون وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی و رئیس موسسه کار و تامین اجتماعی، خانم دکتر نسرین نورشاهی، رئیس موسسه پژوهش و برنامه‌ریزی آموزش عالی، و آقای مهندس مصطفی آذرکیش، مدیرکل دفتر کار دانش وزارت آموزش و پرورش به سخنرانی پرداختند و خانم زهرا ناجی اصفهانی و آقای رضا یعقوبی ساردو از پژوهشگران شهرهای اصفهان و کهنوج، مطالعات موردی انجام شده در منطقه خود را ارائه نمودند.

دکتر محب حسینی-5همایش مهارت

خانم دکتر محب حسینی در سخنرانی خود با عنوان  راهبرد میان مدت ۲۰۲۱-۲۰۱۶ یونسکو در زمینه آموزش فنی و حرفه ای با تاکید بر اهداف توسعه پایدار ملل متحد اظهار داشت:” آموزش فنی و حرفه‌ای در بیانیه حقوق بشر (۱۹۴۸) و کنوانسیون بین‌المللی حقوق اقتصادی، اجتماعی، و فرهنگی (۱۹۶۶)، به عنوان یکی از حقوق انسانی مورد تاکید قرار گرفته است.” وی سپس به راهبرد  میان مدت ۲۰۲۱-۲۰۱۶ یونسکو در زمینه آموزش فنی و حرفه‌ای اشاره کرد و افزود: “این راهبرد براساس دو محور شکل گرفته است که شامل دستورکار توسعه پایدار ۲۰۳۰ ملل متحد، و چارچوب عمل آموزش ۲۰۳۰: به سوی آموزش و یادگیری مادام العمر با کیفیت، برابر و فراگیر برای همه (هدف چهارم این دستورکار) می‌باشد.”
خانم دکتر محب حسینی سپس ضمن اشاره به پیشینه دستور کار جهانی توسعه پایدار ۲۰۳۰ ملل متحد، به اهداف هفده‌گانه آن اشاره کرد و هدف چهارم (به سوی آموزش و یادگیری مادام العمر با کیفیت، برابر و فراگیر برای همه) و هدف هشتم این دستورکار ( ترویج رشد اقتصادی ماندگار، فراگیر و پایدار، اشتغال کامل و مولد و اشتغال شایسته شرافتمندانه برای همه) را در ارتباط مستقیم با آموزش فنی و حرفه‌ای عنوان کرد.                                                                          رئیس بخش آموزش کمسیون ملی یونسکو در ادامه به تشریح پیشینه چارچوب عمل جهانی آموزش  ۲۰۳۰ پرداخت و اظهار داشت: “چارچوب عمل جهانی آموزش  ۲۰۳۰ که تحت عنوان سند آموزش ۲۰۳۰ معرفی می‌شود، با رویکرد گسترده‌تری که شامل برنامه آموزش برای توسعه پایدار، آموزش عالی، آموزش مهارتی، و آموزش سلامت و همچنین اهداف ناتمام برنامه آموزش برای همه بود جایگزین برنامه آموزش برای همه شد و در سی و هشتمین کنفرانس عمومی یونسکو در ماه نوامبر ۲۰۱۵ در پاریس با شرکت وزرا و نمایندگان ۱۸۴ کشور عضو یونسکو به تصویب رسید. دیدگاه و منطق سند آموزش ۲۰۳۰ یونسکو عبارتند از:  ۱- درمحور قرار دادن آموزش برای توسعه پایدار انسانی ۲- تمرکز بر افزایش و گسترش دسترسی، برابری و شمول ۳- پاسخگویی نظام‌های آموزشی به بازارهای متحول کار، پیشرفت‌های فناوری، شهرنشینی، مهاجرت، بی‌ثباتی سیاسی، تخریب زیست محیطی، رقابت برای منابع طبیعی، چالش‌های جمعیتی، رشد بیکاری جوانان و …” خانم دکتر محب حسینی در ادامه اظهار داشت: ” هدف ۴٫۳ ( تضمین دسترسی برابر همه زنان و مردان به آموزش فنی و حرفه‌ای و آموزش عالی با کیفیت و برابر و و هدف ۴٫۴ سند آموزش ۲۰۳۰ (افزایش تعداد جوانان و بزرگسالان با مهارت‌های مرتبط – مهارت‌های فنی و حرفه‌ای برای اشتغال وکارآفرینی) به طور مشخص به آموزش فنی وحرفه‌ای و اشتغال اختصاص یافته‌اند.” رئیس بخش آموزش کمیسیون ملی یونسکو سپس به راهبرد ارائه شده در سند برای دستیابی به اهداف فوق اشاره کرد و حوزه‌های اولویت‌دار راهبرد را بدین شرح برشمرد: “۱- ترویج کارآفرینی و اشتغال جوانان ۲- ترویج برابری جنسیتی و توسعه فرصت‌های کسب مهارت و اشتغال برای زنان، و ۳- تسهیل انتقال به اقتصادهای سبز و جوامع پایدار”.

دکتر سپهري-5همایش مهارت

آقای دکتر سپهری، معاون وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی و رئیس موسسه کار و تامین اجتماعی، در سخنرانی خود با عنوان آینده کار و آموزش در چشم انداز ۲۰۳۰ ابتدا به برنامه توسعه پایدار یونسکو اشاره کرد و اظهار داشت:” این برنامه از سال ۲۰۰۰ تا ۲۰۱۵، متشکل از هشت هدف، در جریان بود که از آن به اهداف توسعه هزاره یاد می‌شود. در این پانزده سال، کشورهای عضو یونسکو متعهد بودند تا اهداف مذکور را تحقق بخشند. از سال ۲۰۱۶ و با پایان گرفتن این برنامه، برنامه توسعه ۲۰۳۰ به تصویب رسیده است که شامل هفده هدف می‌باشد و هدف چهارم آن عبارتند از : تضمین آموزش و یادگیری مادام­العمر با کیفیت، برابر و فراگیر برای همه، که تمرکز اصلی نهادهای آموزشی بر این هدف قرار گرفته است.”
آقای دکتر سپهری سپس محورهای اصلی اهداف توسعه پایدار را صلح، مردم، ارتقای رفاه اجتماعی و حفاظت ازکره زمین برشمرد و افزود:” آموزش کلید تحقق اهداف توسعه پایدار است. فقر صرفا به بضاعت مالی محدود نمی‌شود بلکه شامل بضاعت در قابلیت و توانمندی نیز هست. برای ارتقای قابلیت‌ها باید به آموزش کیفی توجه کنیم و اشتغال‌پذیری را مد نظر قرار دهیم. بر این اساس باید به برنامه آموزش‌های مهارتی بر اساس محورهای توسعه پایدار توجه ویژه‌ای مبذول شود.”
آقای دکتر سپهری سپس به ارتقای فناوری ارتباطات و اطلاعات و تاثیر آن‌ها بر روی مدل‌های کسب وکار اشاره کرد و اظهار داشت:” امروزه سرعت پردازشگرها زیاد شده است و حجم اطلاعات مبادلاتی در ثانیه به صورت آنلاین افزایش یافته است و این امر با تاثیر بر بازار کار و تغییر در نوع معاملات، جامعه را به سمت یک جامعه دانش محور پیش می‌برد.” وی سپس رفتارهای جدید، فناوری‌ها، نیروی کار هزاره سوم، پویایی، و جهانی شدن را روندهای شکل‌دهنده آینده کار برشمرد و در نهایت با ارائه توضیحاتی در خصوص کارکنان آینده، سازمان‌های آینده و آموزش‌های آینده،  دوره‌های آنلاین آزاد و فراگیر ( MOOCs ) را  به عنوان ابزار مهمی در جهت ارتقای آموزش عنوان کرد.

عنوان سخنرانی خانم دکتر نورشاهی مطالعات تعقیبی شرط لازم برای انطباق آموزش عالی و اشتغال بود. وی در ابتدا با بیان اینکه طبق آمارهای سرشماری سال۱۳۹۰، نرخ بیکاری برخی از رشته‌های مقطع کاردانی بالاتر از کارشناسی است، در حالی‌که با توجه به ماهیت این رشته‌ها انتظار می‌رود که چنین نباشد و اشتغال‌پذیری این دوره‌ها در این رشته‌ها بهتر باشد، افزود:” آخرین وضعیت بیکاری بر حسب رشته‌ها نشان می‌دهد که اتفاقا رشته‌هایی مانند علوم کامپیوتر و صنعت و فناوری و دامپزشکی (مثل علوم دامی) که ماهیت مهارتی دارند و توسعه دوره‌‌های کاردانی در آن‌ها صورت گرفته است، نرخ بیکاری بیشتری دارند”. خانم دکتر نورشاهی سپس به فقدان آمارهای جامع و مستمر  و در برخی موارد ناهماهنگ، از وضعیت اشتغال دانش‌‌آموختگان در کشور اشاره کرد و در خصوص پایش وضعیت فارغ‌التحصیلان دانشگاه‌های خارج از کشور افزود:” در اکثر قریب به اتفاق دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی اعم از جامع و تخصصی (فنی و مهارتی) خارج از کشور، اطلاع‌رسانی از وضعیت دانش‌آموختگان آن دانشگاه یک امر بدیهی است که با هدف نشان دادن کارآمدی و بازدهی خوب تحصیل در آن دانشگاه انجام می‌شود. علاوه بر ذکر آمار اشتغال دانش‌آموختگان ، خدمات شغلی (Career Services) برای متقاضیان تحصیل در آن دانشگاه نیز صورت  می‌گیرد و بسترهای شغلی و چشم اندازهای بازار کار برای آنان – بطور مستند-  تشریح می شود. آنچه در این دانشگاه‌ها انجام می‌شود توسط ابزاری بنام مطالعه تعقیبی یا پیگیرانه و یا پیمایش دانش‌آموختگان است” . رئیس موسسه پژوهش و برنامه‌ریزی آموزش عالی با تاکید بر لزوم وجود مطالعات تعقیبی به‌عنوان ابزاری برای برنامه‌ریزی‌های آموزش عالی در سطح خرد و کلان در کشور، اظهار داشت:” بدنبال این ضرورت و همگام با آماده‌سازی بسترهای حقوقی در اسناد و برنامه‌های کلان کشور، موسسه پژوهش و برنامه‌ریزی آموزش عالی از سال گذشته طرح پژوهشی” امکان سنجی مطالعات تعقیبی دانش‌آموختگان آموزش عالی” را آغاز کرده است که فتح بابی برای آغاز مطالعات تعقیبی فارغ‌التحصیلان آموزش عالی و رصد وضعیت اشتغال دانش‌آموختگان کشور به شمار خواهد رفت.

آقای مهندس مصطفی آذرکیش، مدیرکل دفتر کاردانش وزارت آموزش و پرورش، در سخنرانی خود تحت عنوان توسعه آموزش های کار دانش فنی و حرفه‌ای  با رویکرد توسعه پایدار و اهداف آموزش، ابتدا ضمن تعریف مفهوم آموزش فنی و حرفه‌ای و کاردانش، به ارتباط آن با اهداف توسعه پایدار و اهداف آموزش ۲۰۳۰ یونسکو پرداخت و در ادامه اظهار داشت:” با توجه به ضرورت تحول در آموزش‌های فنی و حرفه‌ای و کاردانش با استناد به اسناد بالادستی، آموزش‌های فنی و حرفه‌ای و کاردانش در برنامه درسی ملی جدید با رويكرد شايستگی محوري ارائه خواهند شد، در این ارتباط، در پايه‌هاي ۱تا ۳ دوره ابتدايي، مهارت‌هاي مربوط به كار به صورت تلفيقي با ساير حوزه‌هاي يادگيري، در پايه‌هاي ۴تا ۶ دوره ابتدايي و دوره اول متوسطه، مهارت‌هاي كار در قالب پروژه و بر اساس نياز، استعداد و علاقه و موقعيت‌هاي عملي و محلي به صورت تلفيقي خواهد بود که پس از پايان دوره دوم متوسطه فني و حرفه‌اي و كاردانش، فراگیران مي‌توانند جذب دنياي كار شوند.” مدیرکل دفتر کار و دانش، با اشاره به اینکه سهم هنرجویان دختر پایه‌های دوم و سوم شاخه‌های فنی و حرفه‌ای وکاردانش از مجموع هنرجویان پایه‌های دوم و سوم این شاخه‌ها، نشان‌دهنده دسترسی مناسب دختران به آموزش‌های فنی و حرفه‌ای است، به برنامه‌های آموزش‌های مهارتی کاردانش و فنی و حرفه‌‌ای اشاره کرد و آن‌ها را بدین شرح برشمرد:” ۱-توسعه متوازن آموزش متناسب با نياز بازاركار بومي و استاني؛  ۲-توسعه رشته‌های مناسب در زمینه‌های صنعت و کشاورزی برای دختران؛ ۳-توسعه برون‌سپاري آموزش استانداردهاي مهارت شاخه كاردانش؛ ۴-جلب مشاركت حداکثری دستگاه ‌هاي متولي آموزش مهارت در نیازسنجی شغلی، تدوين و بازنگری استانداردهاي مهارت، اجرای آموزش، نظارت، آزمون و صدور گواهینامه مهارت شاخه كاردانش؛ ۵-تجهيز، تكميل و استانداردسازي تجهيزات كارگاهي و آزمايشگاهي هنرستان‌ها؛ ۶-اجرای آموزش همراه توليد در هنرستان‌ها؛ ۷-تقويت مهارت‌هاي علمي و عملي دانش‌آموزان از طریق برگزاری مسابقات علمي – كاربردي شاخه كاردانش و..؛ ۸-بهبود و تقويت روش‌هاي ياددهي – يادگيري؛ ۹-ايجاد هنرستان‌هاي سبز (زيست محيطي -بهبود بهداشت، ايمني و آراستگي كارگاه‌ها) و آزمايشگاه‌هاي هنرستان‌ها؛ ۱۱-بهبود كيفيت و غني‌سازي برنامه‌هاي آموزشي و پرورشي مدارس شبانه‌روزي با اولويت مناطق محروم و مرزي؛ ۱۲-توسعه كارآفريني از طريق تدوين برنامه جامع كارآفريني، و… ؛ ۱۳-پي‌گيري تصويب لايحه تجهيز هنرستان‌ها توسط دستگاه‌هاي اجرايي؛ ۱۴-پي‌گيري تصويب لايحه اولويت اشتغال فارغ‌التحصيلان هنرستاني”. وی در نهایت استلزامات توسعه آموزش‌های مهارتی کاردانش و فنی و حرفه‌ای رابدین شرح برشمرد:” ۱-تخصيص اعتبارات كافي و به هنگام جهت توسعه كمي و كيفي آموزش‌هاي مهارتي كاردانش در راستاي نيل به اهداف توسعه پايدار؛  ۲-اتخاذ سازوكارهاي لازم جهت جذب ، نگهداشت، ارتقاء و انگيزش نيروي انساني تخصصي متناسب با نياز رشته‌ها؛  ۳-اتخاذ قوانين لازم به منظور تكميل و تجهيز بخشي از نيازهاي تجهيزاتي هنرستان‌ها؛ ۴-وضع سازوكارهاي ترغيبي به منظور سرمايه‌گذاري بخش خصوصي در اجراي آموزش‌هاي مهارتي كاردانش و فني و حرفه‌اي؛ ۵-برگزاري نشست‌هاي مشترك بين دستگاه‌هاي مختلف متولي آموزش‌هاي مهارتي و فني و حرفه‌اي خارج از آموزش و پرورش؛ ۶-فراهم‌سازي بستر اطلاعاتي يكپارچه به منظور دسترسي سريع و آسان به اطلاعات مورد نياز بازار كار و توسعه آموزش‌هاي مهارتي و فني و حرفه‌اي متناسب با نياز بازار كار؛ ۷-افزايش سهم پژوهش‌ها بالاخص آينده‌پژوهي در توسعه آموزش‌هاي مهارتي و فني و حرفه‌اي؛ ۸-فراهم‌سازي سازوكارهاي لازم جهت انتقال سريع پيشرفت‌هاي علمي و فناوري در آموزش‌هاي مهارتي و فني و حرفه‌اي؛ ۹ -توسعه زمينه‌هاي ارتقاء بهره‌گيري از فناوري اطلاعات و ارتباطات در آموزش هاي مهارتي و فني و حرفه‌اي؛ و ۱۰-مشاركت  بخش‌های دولتی و غیردولتی در توسعه آموزش‌هاي مهارتي و فني و حرفه‌اي زيست محيطي (سبز)”.

در ادامه دو مطالعه موردی با عناوین کیفیت تحصیل و اشتغال از منظر فرهنگ عمومی ( مطالعه مورد اصفهانتوسط خانم زهرا ناجی اصفهانی و تاثیر آموزش‌های فنی و حرفه‌ای با تاکید بر اقتصاد خانگی و اشتغال زنان (مطالعه موردی شهرستان کهنوج) توسط آقای رضا یعقوبی ساردو ارائه شد.

 لازم است که ذکر شود پنجمین همایش ملی و چهارمین همایش بین‌المللی مهارت‌آموزی و اشتغال توسط سازمان آموزش فنی و حرفه‌ای، با مشارکت کمیسیون ملی یونسکو و حمایت وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی و نهادهای ذیربط در تاریخ ۱۸ مردادماه ۱۳۹۵، با حضور دکتر ربیعی، وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی، دکتر سازگارنژاد، معاون وزیر و رئیس سازمان آموزش فنی و حرفه‌ای، دکتر نصیری، دبیرکل کمیسون ملی یونسکو، و آقای گری لوئیس، رئیس برنامه توسعه ملل متحد، و با مشارکت پژوهشگران داخلي و خارجي، در مجموعه فرهنگی تلاش برگزار شد.

 این همایش در چهار بخش مراسم افتتاحیه، یک پانل مشترک بین‌الملل و چهار پانل تخصصی، و مراسم اختتامیه برگزار شد و در پایان، بیانیه کنفرانس قرائت و به حامیان همایش و مقالات برتر لوح تقدیر و تندیس همایش اهداء شد.

تهیه و تنظیم: پیمانه پورهادی
ناظر علمی: دکتر محدثه محب حسینی

مراسم افتتاح کرسی یونسکو با عنوان “معلمان به‌ مثابه یادگیرندگان مادام‌العمر” و میزگرد تخصصی”تبیین مفهوم معلم به عنوان یادگیرنده مادام‌العمر” با همکاری مشترک کمیسیون ملی یونسکو و دانشگاه فرهنگیان و حمایت وزارت آموزش و پرورش و وزارت علوم، تحقیقات و فناوری در تاریخ ۱۵ شهریورماه ۱۳۹۴ در دانشگاه فرهنگیان برگزار شد.

در این برنامه که با حضور جمع وسیعی از متخصصان، معلمان، دانشگاهیان، کارشناسان، و سیاست‌گذاران برگزار شد، متخصصانی از حوزه‌های تربیت معلم، آموزش و پرورش و آموزش عالی در مورد جنبه‌های مختلف نقش معلم از منظر یادگیری مادام‌العمر، به بحث و تبادل‌نظر پرداختند.
در مراسم افتتاح کرسی، آقایان دکتر سعداله نصیری قیداری، سرپرست کمیسیون ملی یونسکو، دکتر مهدی نوید، دبیرکل شورای عالی آموزش و پرورش، و دکتر محمود مهرمحمدی، سرپرست دانشگاه فرهنگیان و رئیس کرسی یونسکو با عنوان معلمان به مثابه یادگیرندگان مادام العمر، سخنرانی کردند.
آقای دکتر نصیری قیداری ضمن تشکر از مسئولین دانشگاه فرهنگیان جهت همکاری با بخش آموزش کمیسیون ملی یونسکو در تشکیل کرسی و برگزاری مراسم افتتاح و میزگرد تخصصی آن، به نقشی که یونسکو برای آموزش عالی متصور است، اشاره کرد و افزود: ” موسسات آموزش عالی در سراسر جهان در کمک به از میان بردن شکاف توسعه از طریق افزایش انتقال دانش از مرزها، به خصوص کشورهای در حال توسعه و تلاش جهت یافتن راه‌حل‌های مشترک، برای ایجاد چرخش نخبگان و کاهش تأثیرات منفی فرار مغزها، مسئولیت دارند. شبکه‌ها و شراکت‌های بین‌المللی دانشگاهی بخشی از این راه‌حل محسوب می‌شوند که به افزایش تفاهم متقابل و فرهنگ صلح کمک می‌کنند. وی اضافه کرد:” امروزه در سطح جهانی، ۵ روند در آموزش عالی قابل مشاهده است که عبارتند از:۱- توده‌ای شدن تقاضا برای آموزش عالی‌، ۲- متنوع شدن آموزش عالی، ۳- خصوصی شدن آموزش عالی، ۴- تجاری شدن علوم و توليد علم، و ۵- بين‌المللی شدن آموزش عالی. روند آخر بر ضرورت ایجاد نظام‌های اعتباربخشی و تضمین کیفیت و ارتقای شبکه‌ای شدن آن‌ها در سطح ملی، تاکید دارد.”
سرپرست کمیسیون ملی یونسکو خاطرنشان کرد:”همکاری بین‌المللی در آموزش عالی باید بر پایة همبستگی و احترام متقابل و ترویج ارزش‌های انسانی و گفت‌و‌گوی بین فرهنگی بنا شود. در این راستا یونسکو ۵ محور برای فعالیت در زمینه آموزش عالی در کشورهای عضو تعیین کرده است که عبارتند از : ۱- اصلاح و نوآوری در آموزش عالی،۲- ترویج و ارتقای معیارهای تضمین کیفیت در آموزش عالی،۳- تقویت همکاری‌های بین‌المللی دانشگاهی با تاکید بر تقویت همکاری سه جانبه و شمال- جنوب ( تایید و شناسایی مدارک تحصیلی)، ۴- پاسخگوئی بیشتر آموزش عالی به تقاضاهای اقتصادی- اجتماعی، ۵- پیوند آموزش عالی و بازار کار، کارآفرینی و تقویت همکاری دانشگاه و صنعت.” وی اضافه کرد: “برنامه کرسی‌های دانشگاهی با توجه به محورهای فوق و در چارچوب اهداف بین‌المللی‌سازی و تقویت همکاری‌های بین‌المللی در حوزه آموزش عالی درکشورهای عضو قرار دارد. هدف از تشکیل کرسی‌های دانشگاهی، ارتقای همکاری بین دانشگاهی و گسترش ظرفیت‌های نهادی آموزش عالی از طریق به اشتراک گذاشتن دانش و همکاری علمی است. این برنامه، یکی از مولفه‌های ظرفیت‌سازی علمی کشورهای در حال توسعه و توسعه نیافته محسوب می‌شود که از طریق آن دانشگاه‌ها و نهادهای آموزش عالی می‌توانند از منابع انسانی و ظرفیت‌های علمی و نهادی یکدیگر، برای مقابله با چالش‌های جهانی استفاده کنند و به توسعه جوامع خود یاری رسانند. اکنون حدود ۶۵۸ کرسی دانشگاهی در ۱۲۶ کشور وجود دارد و کرسی معلمان به عنوان یادگیرندگان مادام‌العمر، نهمین کرسی دانشگاهی است که در ایران تاسیس می‌شود.”
وی در ادامه ضمن اشاره به اهمیت ویژه‌ یادگیری مادام‌العمر در دستور کار جهانی آموزش ۲۰۳۰ یونسکو به همکاری بسیار نزدیک گروه آموزش با موسسه یادگیری مادام العمر یونسکو اشاره کرد و اظهار داشت:” در ارتباط با کرسی معلمان، این کرسی از اهمیت مضاعفی برای ما برخوردار است، یکی به جهت اینکه محورکار آن معلمان است که از دیدگاه یونسکو، معلمان مهم‌ترین عاملان اصلاح کیفیت و نوآوری در نظام آموزشی محسوب می‌شوند، دیگر هم به خاطر تلفیق بحث معلمان با یادگیری مادام‌العمر که بر تغییر نقش آنها از “انتقال دهنده دانش” به ” تسهیل‌گر یادگیری” دلالت دارد، آنچه که در تفاهم‌نامه این کرسی با یونسکو آورده شده، به خوبی خط‌مشی فعالیت‌های کرسی را در ایران و ارتباط آن با منطقه و جهان را ترسیم می‌کند که عبارتند از:
– ارتقای نظام یکپارچه آموزش، پژوهش، اطلاع‌رسانی و مستندسازی در زمینه توسعه حرفه‌ای و ارتقای پایگاه معلمان،
-تسهیل همکاری میان پژوهشگران بلندپایه و برجسته بین‌المللی و استادان دانشگاه‌ها و سایر موسسه‌های آموزشی در ایران و کشورهای منطقه آسیا و اقیانوسیه و سایر مناطق جهان،
– برگزاری آموزش‌های کوتاه‌مدت برای معلمان و ترویج مبادله هیئت علمی و دانشجویان،
-پژوهش در زمینه توسعه حرفه‌ای و ارتقای پایگاه معلمان،
– توسعه و اجرای سیاست‌های یادگیری مادام‌العمر برای معلمان،
-تاسیس و تداوم شبکه‌ای از معلمان و نهادهای تربیت معلم
– و به اشتراک‌گذاشتن دانش و اطلاعات مربوط به معلمان از طریق ایجاد و تداوم یک سایت اینترنتی، برگزاری کنفرانس‌ها و کارگاه‌ها، انتشار خبرنامه در زمینه تربیت معلم.”

سرپرست کمیسیون ملی یونسکو در ایران در خاتمه با اشاره به اینکه این کرسی به عنوان هسته مرکزی جمهوری اسلامی ایران در زمینه تربیت معلم فعالیت خواهد کرد، از کلیه نهادهای دست‌اندرکار تربیت معلم در کشور اعم از وزارت آموزش و پرورش، وزارت علوم، دانشگاه‌ها و انجمن‌های علمی تقاضا کرد تا نهایت همکاری را با کرسی معلمان جهت تحقق اهداف مذکور به عمل آورند.
آقای دکتر نوید ادهم دبیرکل شورای عالی آموزش و پرورش ضمن تبریک افتتاح کرسی یادگیری مادام‌لعمر برای معلمان در دانشگاه فرهنگیان، با تاکید بر این که یادگیری مادام‌العمر یک نیاز بین‌المللی و روز جهانی است، افتتاح این کرسی در دانشگاه فرهنگیان را به لحاظ توانمندی این دانشگاه در زمینه‌سازی و ایجاد یک فرهنگ مناسب برای یادگیری مادام‌العمر یک فرصت عنوان کرد و در ادامه افزود:”
اگر فرهنگ جامعه پذیرای یادگیری مادام‌العمر نباشد، اقدامات در این زمینه به نتیجه نخواهد رسید و اگر پیش فرضمان این باشد که نظام آموزشی از جمله آموزش و پرورش یکی از کارکردهای اصلیش همین کارکرد فرهنگی است، در تحقق این طرح‌ها و برنامه‌ها می‌تواند نقش جدی داشته باشد.”
وی با تاکید بر ضرورت نهادینه کردن اندیشه یادگیری مادام‌العمر در جامعه گفت: “برای ترویج فرهنگ یادگیری مادام‌العمر، دست کم در سه بخش نیاز به فرهنگ مناسب داریم که عبارتند از آموزش و پرورش و آموزش عالی، فرهنگ نخبگانی و فرهنگ عمومی جامعه.”
وی در بخش دیگری از سخنان خود اظهار داشت: “نکته مهم دیگر، توجه به یادگیری مادام‌العمر از منظر گفتمانی است که امروزه در آموزش و پرورش ساری و جاری است؛ یعنی گفتمان تحول بنیادین در آموزش و پرورش. همه قوا در کشور ما امروز به عرصه آمده است تا آموزش و پرورش را که بر کارکرد صرفا آموزشی متمرکز است به یک نهاد فرهنگی و تربیتی تبدل کند و زمینه تربیت نسل جوان متناسب با اقتضائات فرهنگی ایرانی و اسلامی فراهم شود، از این دگرگونی و چرخش تحت عنوان “تحول بنیادین” یاد می‌شود”.
دکتر نوید افزود:”هدف غایی آموزش و پرورش، فراهم‌آوردن زمینۀ دستیابی دانش‌آموزان به مراتبی از حیات طیبه قلمداد و هدف‌گذاری شده است و این که شرایطی را در آموزش و پرورش و آموزش عالی و در فرآیند تعلیم و تربیت رقم بزنیم که دانش‌آموزان بتوانند در دستیابی به حیات طیبه مبتنی بر معیارهای اسلامی و آموزه های اسلامی، موفق شوند”.
وی خاطر نشان کرد: ” معلم کسی است که خودش از حیات طیبه برخوردار است، اندیشه، رفتار، شخصیت و شایستگی‌های حرفه‌ای او، با این مقیاس سنجیده می‌شود و فقط توانمندی علمی او کفایت نخواهد کرد. یکی از ویژگی‌های چنین معلمی، یادگیری مادام‌العمر خواهد بود”.
دبیر کل شورای عالی آموزش و پرورش گفت:” باید معلمی را تربیت کنیم که دارای باور عمیق و دقیق و عاطفی به سوی معارف دینی و انتشاردهنده این نوع از تفکر در جامعه باشد. همچنین این نوع معلم باید اندیشه و ویژگی یادگیری مادام‌العمر را تسری و گسترش دهد و بر اساس آنچه که در سند آمده معلم باید فکور، دارای اندیشه تعالی جو و تعالی‌آفرین و آراسته به فضایل اخلاقی و …باشد”.
دکتر نوید در پایان اظهار امیدواری کرد که دانشگاه فرهنگیان با ظرفیتی که دارد بتواند رسالت اصلی خود را ایفا کند و افزود: “ما هم در شورای عالی آموزش و پرورش آماده هستیم تا این اندیشه را تعمیم دهیم و معلمان یادگیرنده مادام العمر تربیت کنیم.”

آقای دکتر مهرمحمدی، رئیس دانشگاه فرهنگیان و رئیس کرسی یونسکو در زمینه معلمان به عنوان یادگیرندگان مادام‌العمر ضمن خیر مقدم به حضار با بیان عبارت “تربیت مقدمه هیچ هدفی نیست بلکه خود عین هدف است”، اظهار داشت: “این عبارت بیانگر آن است که مراتب تربیت احصا شدنی و محدود شدنی نیست و حد یقینی نمیتوانیم برای آن قائل شویم. هر مرحله و درجه‌ای از تربیت‌یافتگی مقدمه‌ای برای مرتبه‌ای بالاتر است و برای تربیت معلم و رشد و بالندگی وی، هیچ نهایتی متصور نیست، و باید کوشش دائمی و پویش مستمر برای معلم در این راستا اتفاق بیفتد”.
سرپرست دانشگاه فرهنگیان در ادامه با اشاره به عنوان انتخاب شده برای کرسی و ارتباط مفاهیم معلم و یادگیری خاطرنشان کرد: “معلمی یا یاددادن مستلزم قرار داشتن در مدار یادگیری است، هیچ کس نمی‌تواند خود را یاددهنده بداند پیش از آنکه یک یادگیرنده باشد، به هر میزان که معلم یادگیرنده خوبی است، می‌تواند یاد دهنده خوبی هم باشد”.
وی با تاکید بر اینکه برای دانشگاه فرهنگیان به عنوان نهاد اصلی تربیت معلم در جمهوری اسلامی ایران مایه افتخار است که موفق شده است در آغازین سال‌های تاسیس خود مجوز تشکیل کرسی یونسکو را به دست آورده، افزود: “تاسیس این کرسی در دانشگاه به چند دلیل صورت گرفته است که اولین آن احساس نیاز نسبت به عقب‌افتادگی گفتمانی در حوزه تربیت معلم کشور است. البته در تکوین گفتمان تربیت معلم به عنوان یک گفتمان تخصصی در حوزه تعلیم و تربیت کشور، فقط به کرسی بسنده نکردیم، اقدامات دیگری نیز در چارچوب برنامه راهبردی دانشگاه در دست پیگیری است، مانند تاسیس پژوهشکده مطالعات تربیت معلم، تاسیس پژوهشکده تعلیم و تربیت اسلامی و … این‌ها فعالیت‌هایی است که در کنار هم می‌تواند به گفتمان تربیت معلم کمک کند. دلیل دیگر، خارج کردن تربیت معلم از مهجوریت است. نکته دیگر، مسئولیت جهانی و بین‌المللی است که پذیرفتیم. دانشگاه فرهنگیان با آوردن این کرسی به صحنه می‌تواند به یکی از وجوه‌ بین‌المللی شدن دانشگاه جامه عمل بپوشاند و صریحا متعهد شده است تا دراین عرصه، فعالیت‌های جهانی و بین‌المللی داشته باشد. کرسی محمل خوبی برای ورود دانشگاه به عرصۀ ایفای نقش بین‌المللی است.”
سرپرست دانشگاه فرهنگیان در ادامه اظهار داشت: “کرسی تنها با اتکا به منابع داخلی نقش ایفا نمی‌کند، وظیفۀ این دانشگاه مدیریت دانش در حوزه تربیت معلم در سطح جهانی است و ما می‌توانیم با همراهی کشورهایی که در حوزه تربیت معلم در دانش نظری از ما پیش‌تر هستند و با بهره‌گیری از دانش متخصصان موجود در سطح جهانی، در عرصه بین‌المللی کار مدیریت دانش را در حوزه تربیت معلم با تمرکز بر مساله یادگیری مادام‌العمر به عنوان یکی از ویژگی‌های معلمان به سامان برسانیم”.
وی در پایان اظهار امیدواری کرد با تدارکاتی که در مدیریت بین‌الملل دانشگاه ترتیب داده شده، و برنامه‌های پیش‌بینی شده برای این کرسی در پژوهشکده مطالعات تربیت معلم و شورای راهبردی و حضور شخصیت‌های علمی در این شورا، کرسی معلمان به عنوان یادگیرندگان مادام‌العمر بتواند در زمره کرسی‌های فعال و اثرگذار باشد.

میزگرد تخصصی با عنوان” تبیین نقش معلم به‌عنوان یادگیرنده مادام‌العمر”

این میزگرد با ریاست آقای دکتر مهرمحمدی، سرپرست دانشگاه فرهنگیان و رئیس کرسی یونسکو با عنوان معلمان به‌مثابه یادگیرندگان مادام‌العمر، و با شرکت خانم دکتر محب حسینی، رئیس گروه آموزش کمیسیون ملی یونسکو در ایران، آقای دکتر صدری، رئیس دفتر منطقه‌ای آیسسکو در ایران، خانم دکتر ایمانی، دبیر نمونه دبیرستان‌های منطقه ۵ تهران، آقای سلطانی، از دبیران نمونه دبیرستان‌های استان (به عنوان اعضای پانل) و همچنین متخصصان، معلمان، صاحبنظران و اساتید دانشگاه فرهنگیان تشکیل شد.
در آغاز جلسه آقای دکتر مهرمحمدی اعضای پانل را معرفی کرد و اشاره نمود:” با توجه به اهمیت پیوند نظر و عمل در بحث معلم به عنوان یادگیرنده مادام‌‌العمر، در این پانل از دو معلم برجسته نیز دعوت شده است تا تجارب کاربردی خود را در این میزگرد مطرح نمایند”. پس از آن از اعضای میزگرد درخواست کرد تا به طور اجمالی نظرات خود را مطرح کنند تا پس از آن نقطه نظرات به بحث و تبادل‌نظر گذاشته شود.

eftetah-korsi-moaleman94-2

خانم دکتر محب حسینی ضمن تشکر از شورای همکاری‌های علمی و ارتباطات بین‌المللی و شورای راهبری کرسی در دانشگاه فرهنگیان جهت تشکیل و راه‌اندازی کرسی، در ابتدا به سابقه و ضرورت تشکیل کرسی در دانشگاه فرهنگیان اشاره کرد و در خصوص جایگاه معلمان و تربیت معلم در دستور کارجهانی آینده آموزش اظهار داشت:”اکنون جامعه بین‌المللی درصدد تصویب نهائی چارچوب عمل جهانی آموزش ۲۰۳۰ است که جایگزین برنامه آموزش برای همه خواهد شد و دستور کار جهانی آموزش را تا ۱۵ سال آینده تعیین خواهد کرد. این چارچوب عمل به زودی در یونسکو و سازمان ملل نهائی خواهد شد. در این چارچوب عمل دو نکته قابل تامل است : ۱- بحث یادگیری مادام‌العمر، و ۲- موضوع معلمان و تربیت معلم.” وی در ادامه افزود:” موضوع یادگیری مادام‌العمر به عنوان اصل کلیدی چارچوب عمل در نظر گرفته شده است. به طوری که در عنوان چارچوب عمل آورده شده است: ” به سوی آموزش و یادگیری مادام‌العمر با کیفیت، برابر و فراگیر”. رویکردی که یونسکو در خصوص یادگیری مادام‌العمر دارد فراتر از ساختارهای آموزش رسمی، غیر رسمی و آزاد است و بر تضمین فرصت‌های یادگیری مادام‌العمر برای همه در همه سطوح و گروهای سنی دلالت دارد. یونسکو بر این باور است که باید مفهوم یادگیری مادام‌العمر را در کلیه فرآیندهای زندگی اجتماعی و اقتصادی ادغام کرد و به سوی شکل‌گیری جامعه یادگیرنده گام برداشت. به نحوی که تمام سلول‌های اجتماعی به یکدیگر یاد بدهند و یاد بگیرند. ضرورت دارد که افراد در هر سطحی از آموزش برای انطباق با تغییرات علمی، فناوری و زیست‌محیطی همیشه آماده یادگرفتن و یاددادن باشند و دولت‌ها و سایر ذینفعان آموزشی مسئولیت دارند فرصت‌های یادگیری را برای همه فراهم کنند.”
رئیس بخش آموزش کمیسیون ملی یونسکو در تبیین جایگاه معلمان در چارچوب عمل آموزش ۲۰۳۰ اظهار داشت: “این چارچوب عمل دارای یک هدف اصلی و فراگیر است که با عنوان تضمین آموزش با کیفیت، برابر و فراگیر و ترویج فرصت‌های یادگیری مادام‌العمر برای همه ذکر شده است. علاوه بر این دارای ۷ هدف ویژه است که حوزه‌ها و سطوح مختلف آموزش از جمله آموزش پایه، ابتدائی و متوسطه، آموزش عالی، آموزش فنی و حرفه‌ای، آموزش توسعه پایدار و… را در بر می‌گیرد. برای تحقق این اهداف ویژه، سه روش اجرائی پیش‌بینی شده است که عبارتند از:
الف: ایجاد و به‌روز کردن تسهیلات آموزشی ضعیف و ناتوان و ایجاد محیط‌های یادگیری موثر، فراگیر، سالم و حساس به جنسیت برای همه تا سال ۳۰۲۰،
ب: گسترش تعداد Scholarship برای کشورهای کم توسعه یافته و کشورهای در حال توسعه جزایر کوچک و کشورهای افریقائی در آموزش عالی از جمله آموزش فنی و حرفه‌ای، ICT ، مهندسی و برنامه‌های علمی توسط کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه تا سال ۲۰۲۰،
ج: افزایش عرضه معلمان با صلاحیت از طریق همکاری بین‌المللی در زمینه تربیت معلم، در کشورهای در حال توسعه.
بر این اساس، جایگاه معلمان برای تحقق همه اهداف آموزشی جامعه جهانی از ضرورت و اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. در این چارچوب عمل اشاره شده است که جامعه جهانی تا سال ۲۰۱۵ به ۶/۱ میلیون معلم نیاز داشته است، اکنون برآورد می‌شود تا سال ۲۰۳۰ به ۳/۳ میلیون معلم نیاز داشته باشد. در سال ۲۰۱۱ در بیست و شش کشور، نسبت معلم به دانش آموز، ۱ معلم برای ۴۰ دانش‌آموز بوده است. آمارهای یونسکو نشان می‌دهد که در یک سوم از کشورها، کمتر از سه چهارم معلمان مطابق با استانداردهای ملی آموزش دیده اند و در بسیاری از کشورها، معلمان از درآمد مناسب، منزلت اجتماعی، و امنیت لازم شغلی برخوردار نیستند که باید طی سال‌های آینده این روند اصلاح شود”.
وی در بخش آخر سخنان خود در زمینه تبیین نقش معلم به عنوان یادگیرنده مادام‌العمر افزود: “این موضوع قبل از هر چیز بر تغییر کارکرد معلم از ” انتقال دهنده دانش” به “تسهیل گر یادگیری” دلالت دارد. در این راستا معلم باید مهارت‌های چندگانه‌ای را به کار گیرد از جمله مهارت‌های تشویق، ترویج خلاقیت دانش‌آموزان، تفکر نقادانه، و روحیه ابتکار پذیری، همچنین معلمان باید خود را با فضاهای جدید یادگیری که ویژگی جامعه اطلاعاتی است، خصوصا فضای مجازی تطبیق دهند و نقش عاملان جدید در روند یادگیری که خارج از فضای کلاس هستند از جمله خانواده، جامعه، فضاهای اوقات فراغت و… را در فرآیند یادگیری مورد نظر قرار دهند. به هر ترتیب، ایفای نقش معلمان به مثابه یادگیرندگان مادام‌العمر علاوه بر عوامل فردی و روانشناختی که به خود معلم بستگی دارد، به ظرفیت‌سازی سازمانی و اجتماعی نیز نیازمند است که علاوه بر تجهیزات زیرساختی، بازنگری، تحلیل و بهبود کیفیت برنامه‌های تربیت معلم (ضمن خدمت و ما قبل خدمت)، توسعۀ چارچوب‌های تعیین صلاحیت معلمان، استادان تربیت معلم، ناظران و بازرسان معلمان، توسعه و اجرای سیاست‌های مدیریت تربیت معلم که شامل بهبود فرآیند استخدام، باز آموزی، نظام تعیین دستمزد، شرایط کاری و بهبود منزلت اجتماعی معلمان را در بر می گیرد. این امر بازنگری در سیاست‌ها و برنامه‌های مربوط به آموزش ماقبل خدمت و ضمن خدمت معلمان، اصلاح چارچوب‌های ارزیابی آن‌ها، و آموزش و مدیریت حرفه‌ای معلمان را طلب می‌کند که نوعی ظرفیت‌سازی اجتماعی برای ایفای نقش معلم به عنوان یادگیرنده مادام‌العمر محسوب می شود”.

آقای دکتر صدری با اشاره به اینکه در یادگیری مادام‌العمر معلمان، علاوه بر عوامل درونی‌، عوامل برون سازمانی هم نقش به‌سزایی ایفا می‌کند، اظهار داشت: “سازمان تربیت معلم باید شرایط یادگیری مادام‌العمر را برای معلمان فراهم آورد. این شرایط عبارتند از: ۱-فراهم کردن آموزش‌های برون سازمانی که لازمه تاثیرگذاری این آموزش ها این است که به‌طور مرتبط انجام شود؛ به عبارتی حرکت زیگزایکی در آموزش ( pat way system) مد نظر قرار گیرد. ۲- ایجاد باور جدید در معلمان: یکی از مهم‌ترین وظایف سازمان‌های تربیت معلم ایجاد خودانگاره معلمی در آن‌هاست. این ویژگی، معلم را در جهت جستجوی دانش به تکاپو وا می‌دارد و معلم با در نظر گرفتن ارزش‌ها به سمت کسب دانش پیش می‌رود. و ۳- ایجاد محرک و انگیزه در معلمان: که این عامل یکی از عوامل بسیار مهم در تبدیل معلم به یادگیرنده مادام‌العمر است.”

سخنران بعدی این نشست خانم دکتر ایمانی بود. وی به عنوان نمونه عینی معلمی که یادگیری مادام‌العمر را در طول زندگی خود جاری و ساری کرده درخصوص نحوه ارتقای دانش و اطلاعات خود، طی سال‌های تحصیل و خدمت در آموزش و پرورش اظهار داشت: “من احساس کردم صرفا مطالعه کتاب جوابگوی نیازهای اطلاعاتی من به عنوان یک معلم نیست، بر این اساس از روش‌های دیگری برای ارتقای دانش اطلاعاتی خود استفاده کردم که از آن‌جمله می‌توان به آموزش کامپیوتر، شرکت در گردهمائی‌های مختلف، استفاده از webinar های آموزشی، عضویت در انجمن‌های علمی و ….. اشاره کرد.”

پس از آن آقای سلطانی، معلم یادگیرنده را مترادف با معلم پژوهنده عنوان کرد و اظهار داشت:” یکی از مهم‌ترین و در واقع اصلی‌ترین عامل یادگیری معلم، پژوهش است. معلم پژوهنده کسی است که علاوه بر پژوهش خود از پژوهش دانش‌آموزان نیز یاد می‌گیرد. در واقع اگر معلم بداند که چگونه باید پژوهش کند و آن را به دانش‌آموزان یاد بدهد در یک ارتباط تعاملی با شاگردان، هم خودش یاد می‌گیرد و هم باعث یادگیری آنان می‌شود.”
وی در ادامه به محتوای برنامه درسی اشاره کرد و افزود:” تا زمانی‌که محتوای برنامه درسی مبتنی بر پژوهش نیست و دانش‌آموزان صرفا باید از روی یکسری مطالب به محفوظات خود بیافزایند، یادگیری چه در معلم و چه در دانش‌آموز به معنای واقعی کلمه تحقق نمی‌یابد.”

آقای دکتر مهرمحمدی در جمع بندی مباحث میزگرد اظهار داشت:” معلم پژوهنده به معنی معلم فکور و مترادف با معلم به عنوان یادگیرنده مادام‌العمر است. در واژه کارگزار فکور، یادگیرنده مادام‌العمر نهفته است و این دو واژه، کارکردهای یکسانی را در ذهن اینجانب تداعی می‌کنند. رویکرد ما در تربیت معلم در دانشگاه فرهنگیان نیز همین است، یعنی معلمی که موقعیت‌شناسانه و مسئله‌شناسانه تدریس می‌کند و با استفاده از بصیرت و دانش، در موقعیت‌های خاص کلاسی راه‌حل می‌یابد و از این طریق بر دانش حرفه‌ای خود می‌افزاید. به بیان دیگر بدین طریق یادگیری درون‌زا و مستمر اتفاق می‌افتد و از این رو است که معلم به مثابه کارگزار فکور را معادل با معلم به مثابه یادگیرنده مادام‌العمر قلمداد می‌کنیم.” آقای دکتر مهرمحمدی در ادامه با اشاره به اینکه یادگیرنده مادام‌العمر معانی دیگری هم می‌تواند داشته باشد و در این مبحث صرفا به یادگیری درون‌زا اشاره می‌شود، افزود:” کنش‌های فکورانه از جلوه‌های یادگیری است؛ اما یادگیری علاوه بر داشتن خلاقیت در شرایط مختلف در کلاس درس، جلوه‌های دیگری هم می‌تواند داشته باشد. اما بحث من در اینجا در خصوص اتفاق و پویش درونی است که در معلم اتقاق می‌افتد و در خصوص یادگیری درون‌زا با شما صحبت می‌کنم. اگرچه باید از بیرون نیز شرایط را برای یادگیری معلمان فراهم کنیم اما پویش درونی مهم‌ترین عامل یادگیری مادام‌‌العمر معلمان محسوب می‌شود”.
نشست مذکور با پرسش و پاسخ و ارائه پیشنهاداتی از سوی شرکت کنندگان خاتمه یافت.

تهیه و تنظیم: پیمانه پورهادی
ناظر علمی: دکتر محب حسینی

نشست تخصصی سوادآموزی مشارکت محور در پرتو اراده ملی و حمایت دولتی با همکاری مشترک کمیسیون ملی یونسکو و سازمان نهضت سوادآموزی و با حمایت وزارت آموزش و پرورش و دبیرخانه شورای‌عالی پشتیبانی سوادآموزی در تاریخ ۱۹ اسفند جاری در سازمان نهضت سوادآموزی تهران برگزار شد.

اهداف برگزاری این نشست که با حضور وزیر آموزش و پرورش، وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی، مسئولان بلندپایه کشوری، روسا، معاونان و مدیران دستگاه‌های دولتی طرف مشارکت با سازمان نهضت سوادآموزی و استادان، پژوهشگران و صاحب‌نظران در عرصه سوادآموزی و آموزش بزرگسالان برگزار شد عبارت بود از:
جلب توجه سیاست‌گذاران، مدیران و برنامه‌ریزان آموزشی به کارکردهای سوادآموزی و جانمایی آن در برنامه‌های ملی، بحث و تبادل‌نظر پیرامون نحوه اجرای برنامه ریشه‌کنی بی‌سوادی، بررسی چالش‌ها، تنگناها، راه‌بندها، و راه حل‌های پیشبرد اهداف سوادآموزی و بررسی مختصات و ویژگی‌های نظام آموزش بزرگسالان.
نشست مذکور در قالب سه بخش افتتاحیه، میزگردهای تخصصی و مراسم اختتامیه برگزار شد. در مراسم افتتاحیه، پس از تلاوت آیاتی چند از کلام‌الهخ مجید و پخش سرود جمهوری اسلامی ایران، به ترتیب مهندس علی باقرزاده، معاون وزیر و رئیس سازمان نهضت سوادآموزی، دکتر محمدرضا سعیدآبادی، دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو، دکتر علی اصغر فانی، وزیر آموزش و پرورش، استر کیش لاروش، مدیر و نماینده دفتر منطقه‌ای یونسکو در ایران، دکتر زارعی، نایب رئیس کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس شورای اسلامی، دکتر میرزایی، دبیر هیئت دولت و دکتر ربیعی، وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی سخنرانی کردند.
مهندس علی باقرزادهضمن خیر مقدم به وزیر آموزش و پرورش و شرکت‌کنندگان اظهار داشت: “دولت یازدهم با باور عمیق به این اصل که آموزش جزو حقوق اولیه شهروندان و رکن اصلی توانمندسازی و شکوفایی استعدادهای آنهاست و می‌تواند در بهبود شرایط زندگی و کاهش هزینه‌ها و خسارات ناشی از بی‌سوادی سهم به‌سزایی ایفا کند، موضوع سوادآموزی را در دستور کار خود قرار داد. بر این اساس، طی دو سال گذشته فعالیت‌هایی در این زمینه انجام شد و شورای‌عالی پشتیبانی سوادآموزی، پس از ۸ سال وقفه، مجددا احیا شد و اولین جلسه آن به ریاست معاون اول رئیس جمهور برگزار شد. در کلیه استان‌ها و شهرستان‌ها نیز شورای پشتیبانی سوادآموزی تشکیل شده است که با برگزاری ۹۰۵ جلسه و نزدیک به ۳۱۳۰ مصوبه در سال ۹۳ از سوادآموزی حمایت کرده است. رئیس سازمان نهضت سوادآموزی با بیان اینکه در سال جاری بیش از ۴۴۰هزار نفر تحت پوشش فعالیت‌های سوادآموزی قرار گرفته‌اند، اظهار داشت: “حدود ۳۰ هزار فرصت شغلی جدید برای افراد باسواد توسط بخش دولتی ایجاد شده است.” وی با بیان اینکه ثمره سال‌ها تلاش، رشد درصد باسوادی در گروه‌های مختلف سنی بوده است، افزود: “فعالیت‌های سوادآموزی بر آموزش زنان و دختران، روستاییان، ساکنان مناطق محروم و افراد جوان‌تر تمرکز یافت، به طوری‌که حدود ۸۰ درصد افراد تحت پوشش، از بین زنان و دختران و ۵۵ درصد از بین روستاییان و افراد آسیب‌دیده و آسیب‌پذیر جامعه برگزیده شدند”.
باقرزاده با بیان اینکه میانگین سنی افرادی که از ابتدای انقلاب اسلامی تاکنون تحث پوشش سوادآموزی قرار گرفته¬اند، کمتر از ۳۱ سال است افزود: “با افزایش آگاهی مردم و به ویژه مادران و توسعه آموزش و پرورش عمومی، نرخ جذب کودکان لازم‌التعلیم در مدرسه به طور چشمگیر افزایش یافته و به بیش از ۹۸درصد در دوره ابتدایی رسیده و درصد باسوادی در گروه سنی ۱۰ تا ۲۴ سال به حدود ۹۷ درصد افزایش یافته است. این شاخص برای گروه سنی ۱۰ تا ۴۹ سال حدود ۹۵ درصد برآورد می شود. علاوه بر این، فاصله درصد باسوادی نقاط شهری و روستایی در گروه سنی زیر ۵سال حدود ۷درصد و فاصله درصد باسوادی بین زنان و مردان در همین گروه سنی به کمتر از ۳ درصد رسیده است که گام بسیار مهمی در زمینه برقراری عدالت جنسیتی و برابری فرصت‌های آموزشی برای همه و در همه جا محسوب می‌شود”.
رئیس سازمان نهضت سوادآموزی در ادامه به امضای ۲۲ تفاهم‌نامه با دستگاه‌ها، سازمان‌ها و نهادهای مختلف اشاره کرد و ادامه داد: “طرح آموزش ۶۰۰ هزار نفر از اولیای بی‌سواد دانش‌آموزان از طریق مدارس در حال اجراست؛ در زمینه آموزش سربازان، زندانیان، اتباع خارجی و کودکان و نوجوانان ۱۰ تا ۲۰ ساله نیز طرح‌های گوناگونی تهیه شده که در حال اجراست. آمارهای رسمی بیانگر این است که علیرغم تلاش‌های صورت گرفته، تعداد افراد بی‌سواد و کم¬سواد حتی در گروه سنی زیر ۵۰ سال بسیار بالاست و هر سال تعدادی از کودکان وارد مدرسه نمی‌شوند و یا قبل از اتمام پایه سوم ابتدایی به دلایل مختلف اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی از چرخه آموزش خارج می‌شوند و نوسوادان زیادی به بیسوادی بازگشت می‌کنند، که یکی از مهم‌ترین وظایف سازمان نهضت سوادآموزی جلوگیری از رجعت به بیسوادی است.”
دکتر سعیدآبادی در سخنرانی خود با استناد به گزارش پایش جهانی آموزش برای همه اظهار داشت: “نرخ بیسوادی بزرگسالان در سال ۱۹۹۰ از ۲۴درصد به ۱۸درصد در سال ۲۰۰۰، و ۱۶درصد در سال ۲۰۱۱، کاهش داشته است. اگرچه از زمان اجرای برنامه جهانی کاهش بیسوادی از سال ۱۹۹۰، این برنامه تا حد زیادی با موفقیت همراه بوده است، اما از سال ۲۰۰۰ تاکنون فقط حدود ۱درصد کاهش داشته است.” دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو افزود: “تعداد بزرگسالان بیسواد در جهان، ۷۷۴ میلیون نفر هست که بیشتر این افراد در منطقه صحرای آفریقا و نیز غرب و جنوب آسیا زندگی می‌کنند و به عبارتی سه چهارم جمعیت این بیسوادان در این مناطق بسر می‌برند. دو سوم این جمعیت بی‌سواد را زنان تشکیل می‌دهند.” آقای دکتر سعیدآبادی در ادامه با بیان اینکه دهکشور جهان شامل هند، چین، پاکستان، بنگلادش، نیجریه، اتیوپی، مصر، برزیل، اندونزی، و جمهوری کنگو دارای بیشترین جمعیت بیسواد بزرگسال هستند و معادل ۵۵۷ نفر از جمعیت بی‌سواد بزرگسال جهان و به‌عبارتی ۷۲درصد از این جمعیت در این کشورها زندگی می‌کنند، افزود: “هدف برنامه آموزش برای همه یونسکو، دستیابی کشورها به ۹۵ درصد باسوادی تا سال ۲۰۱۵ بوده است. بر اساس گزارش پایش جهانی آموزش برای همه (۱۴-۲۰۱۳)، ۵۸ کشوری که اطلاعات خود را به موسسه آمار یونسکو ارائه کرده‌اند و در این پایش نامشان آورده شده است، به این هدف دست یافته‌اند و ۳۷ درصد هم از این میزان بسیار فاصله داشته‌اند. کشور جمهوری اسلامی ایران، مالزی، مکزیک، عربستان جزو کشورهایی هستند که پیشرفت نسبتا خوبی در این زمینه داشته‌اند”. دکتر سعیدآبادی در ادامه برای بهبود وضعیت سوادآموزی نکاتی را مطرح کرد که عبارتند از: “۱- پایش مداوم نرخ بی‌سوادی ۲- در نظرگرفتن سواد به منزله مرکز توسعه پایدار ۳- در نظر گرفتن سواد به عنوان یک موضوع بین‌بخشی که لازمه آن مشارکت جمعی است و ۴- فراهم ساختن یک ساختار شبکه‌ای بین سوادآموزی، شغل ، درآمد و … ” دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو در خاتمه، به برگزاری اجلاس اینچئون کره جنوبی در ماه می ۲۰۱۵ که در آن دستورکار آموزش برای پس از ۲۰۱۵، تصویب می‌شود اشاره کرد و بر بحث سوادآموزی در این دستورکار تاکید کرد”.
در ادامه برگزاری مراسم افتتاحیه، رئیس سازمان نهضت سوادآموزی، بیانیه دکتر روحانی، رئیس جمهور را که به مناسبت برگزاری نشست فوق ایراد فرمود، به شرح زیر قرائت کرد:

بسم الله الرحمن الرحیم
ن و القلَمِ و ما یَسطُرُون
حمد و ثنا پروردگار یکتا و نخستین معلم را سزاست که به انسان‌ها آنچه را نمی‌دانستند، آموخت؛ که «عَلّمَ الإنسانَ مَا لَم یَعلَم». قادر متعالی که معرفت را مقدمه عبودیت قرار داد و از سر لطف، پیامبران و هادیان را مأمور «وَ علّم آدم الأسَماء کلّها» و نیوشاندن زلال معنویت و عقلانیت به بشریت نمود تا هرآنچه را برای پیشرفت معنوی و مادی نیاز دارد، بیاموزد.
هُوَ الّذی بَعَثَ فِی الأمیین رَسولاً مِنهُم یتلو عَلَیهِم آیاتِهِ وَ یُزَکّیهِم وَ یُعَلِّمُهُمُ الکِتابَ وَالحِکمَة وَ إن کانوا مِن قَبلُ لَفی ضَلالٍ مُبینٍ. چه درخشنده که در فرهنگ دینی ما، رسولان وحی از میان مردم پر کشیده‌اند تا نشانه‌های الهی و کتابت و حکمت را توأمان بیاموزند و «پرورش» و سپس «آموزش» را قرین هم سازند.
مفهوم آموزش و یا «سواد»، البته در گذر زمان ابعاد گسترده‌تری یافته و به تدریج با تحولات پرشتاب زندگی، فناوری‌های نوین و سیر فزاینده دگرگونی‌ها، از یک مقوله بیشتر فردی به یک ضرورت جمعی و همگانی تبدیل شده است. سواد در دنیای امروز علاوه بر معانی روح‌بخش و حیاتی و متعالی، فرصتی برای پیوستن مؤثر به زندگی جمعی، بهره‌گیری گسترده‌تر از ظرفیت‌های انسانی و خروج از استیصال و هرگونه ناامیدی است. سواد، تنها مهارت خواندن و نوشتن نیست، بلکه ضرورتی جدی در کسب مهارت برای زیستن در مدار معنویت، عزت و استقلال با اخلاق و مشارکت‌جویانه است.
معمار کبیر انقلاب اسلامی حضرت امام خمینی(ره) با درک داهیانه از ضرورت‌های زندگی کمال گرا و سعادتمند، همزمان با توجه به نهادسازی در مقوله تربیت، نهاد رفیعی را نیز برای پاسخگویی به نیاز اساسی جامعه، یعنی سوادآموزی پایه گذاردند که حاصل آن ارتقای نرخ باسوادی افراد زیر ۵۰ سال از ۸/۴۸ درصد در سال ۱۳۵۵ به میزان ۵/۹۲ درصد در سال ۱۳۹۰ است. نتیجه‌ای که نشان می‌دهد تا رسیدن به نقطه مطلوب همچنان نیازمند حرکت هستیم.
تحقق این ضرورت مهم که همواره مورد تأکید رهبر معظم انقلاب اسلامی نیز قرار داشته است، به مدد عزم ملی و مشارکت گسترده اجتماعی و نیز نقش‌آفرینی همه دستگاه‌ها و نهادهایی که در پیشرفت کشور سهیم‌اند، میسر است. وزارت آموزش و پرورش و سازمان نهضت سوادآموزی می‌بایست با نگهداشت و پرورش انگیزه‌های مشارکت‌جویانه، همچنان بذر یادگیری را در جای جای این سرزمین بیفشانند.
دولت تدبیر و امید با نگاه به تحول تدریجی در مفهوم سواد، به توسعة فرصت‌هایی می‌اندیشد که همة آحاد جامعه بتوانند به سطحی توانمندساز از مهارت‌های پایه برای تعامل قوی و مؤثر در زندگی دست یابند و در برابر دگرگونی‌های پرشتاب نقش‌آفرین شده و آرمان‌های انقلابی و اهداف والای ملی را محقق سازند.
موفقیت این مسیر عزت‌آفرین مستلزم مشارکت گستردة مردم فرهیخته ایران است که حمایت جدی و مستمر دولت را به همراه خواهد داشت.
توفیق همه دست اندرکاران عرصة سوادآموزی را در سراسر ایران زمین از خدای بزرگ مسئلت دارم.
حسن روحانی
رئیس جمهوری اسلامی ایران

دکتر علی اصغر فانی در سخنرانی خود ضمن بیان اینکه سوادآموزی نیازمند عزم ملی و نگاه جمعی است، اظهار داشت: “مطالعات نشان می‌دهد اگر افراد بیسواد به سوادآموزی به عنوان یک نیاز توجه نکنند، تلاش‌ها بی نتیجه خواهد ماند. بنابراین در تولید محتوا و فرآیند سوادآموزی باید انگیزه لازم در افراد بیسواد برای ورود به مسیر سوادآموزی ایجاد شود. مصوبه اخیر هیئت وزیران در ایجاد انگیزه در بیسوادان بسیار موثر خواهد بود و ما امیدواریم این مصوبه بتواند در امر سوادآموزی مفید و موثر واقع شود”. وزیر آموزش و پرورش تصریح کرد: “یکی از مشکلات سوادآموزی در ایران در بخش بزرگسالان، رجعت به بیسوادی است. بدین معنی که بسیاری از افرادی که در کلاس‌های سوادآموزی شرکت می‌کنند، پس از باسواد شدن به دلیل عدم مطالعه و فاصله گرفتن از کتاب و نشریات به بی‌سوادی رجعت می‌کنند. وی افزود: “سازمان سوادآموزی علاوه بر برنامه‌های سوادآموزی در ایران باید برای بازگشت بیسوادی برنامه‌هایی را داشته باشد.” وزیر آموزش و پرورش با بیان اینکه راه اصلی مبارزه با بی‌سوادی جلوگیری از تولید ب بیسوادی است اظهارداشت:” بحث انسداد مبانی بیسوادی موضوعی است که از آغاز دولت یازدهم در معاونت ابتدایی وزارت آموزش و پرورش با جدیت به‌دنبال آن بودیم و در سال تحصیلی جاری حدود ۵ هزار مدرسه‌ای که حداکثر ۵ دانش‌آموز داشتند، تشکیل شد. اکنون بیش از ۱۰۰ مدرسه تک دانش‌آموزی در کشور وجود دارد تا هیچ کودکی در سن تحصیلی از تحصیل محروم نشود”. دکتر فانی با بیان اینکه این سیاست برای ما پرهزینه است، اظهار داشت: “هر چند سیاست پرهزینه‌ای را در پیش گرفته‌ایم، اما سرمایه بزرگی برای آیندگان محسوب می‌شود”. وی افزود:” برنامه ششم توسعه در حال تدوین است و امیدواریم با پیش‌بینی احکام لازم، در توسعه امر سوادآموزی اهتمام بیشتری داشته باشیم”. وزیر آموزش و پرورش ادامه داد: “همکاری سایر دستگاه‌ها می‌تواند در کاهش بی‌سوادی موثر باشد. ضمن اینکه در مصوبة دولت، مراکز یادگیری محلی پیش‌بینی شده است که می‌تواند به عنوا ن مراکز جلب مشارکت سایر دستگاه‌ها در امر سوادآموزی موثر باشد”. وزیر آموزش و پرورش با اشاره به طرح باسوادی اولیای بی‌سواد دانش‌آموزان اظهار داشت:” این طرح با توجه به اینکه اولیای دانش‌آموزان به مدارس رفت و آمد می‌کنند، اجرا شده است و در سال آینده با شدت بیشتری دنبال خواهد شد”.
دکتر زارعی در سخنرانی خود با اشاره به افزایش سطح سواد در جامعه و خوداکتفایی نسبی در مقاطع بالاتر از کارشناسی پس از انقلاب اسلامی، اظهار داشت: “در گذشته میزان سطح آموزش در کشور حداکثر تا مقطع کارشناسی بود و حتی برای استفاده از خدمات پزشکی نیازمند بهره‌گیری از پزشکانی از کشورهایی همچون هند، پاکستان و بنگلادش بودیم که این امر، خود حکایت از عمق وسعت بی‌سوادی در کشور پیش از انقلاب اسلامی دارد. بر این اساس، از جمله اقدامات مهم امام، به جریان انداختن نهضت سوادآموزی در کشور و نیز تشکیل جهاد سازندگی بود. به معنای دیگر، نگاه سوادآموزی در کشور نگاهی انقلابی و جهادی بود.”، نایب رئیس کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس شورای اسلامی در ادامه با اشاره به اینکه حتی در جریان جنگ تحمیلی نیز گسترش سواد در کشور وجود داشته است، به نقش سازمان‌های مردم‌نهاد در گسترش سوادآموزی اشاره کرد و سپس اظهار داشت: “بعد از دفاع مقدس در حوزة آموزش فعالیت‌های شاخصی در کشور انجام شده است ولی بیشتر این فعالیت‌ها در حوزه آموزش عالی بوده است و نه سوادآموزی. سازمان نهضت در اوایل انقلاب در زمینه افزایش بیسوادی توفیق بیشتر ی نسبت به سال‌های بعد داشته است.” دکتر زارعی در ادامه، ایجاد تناسب بین سوادآموزی با محتوای کار حرفه‌ای و شرایط روز و افزایش فرهنگ سوادآموزی در خانواده‌ها را از مهم‌ترین اقدامات لازم برای پیشبرد سوادآموزی عنوان کرد و اظهار داشت:” در مجلس شورای اسلامی، بحث ریشه کنی بیسوادی از اولویت‌های کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس است و در برنامه ششم توسعه سوادآموزی جزو اولویت‌های اول پیش‌بینی می‌شود.”
استر کیش لاروش، مدیر و نماینده دفتر منطقه‌ای یونسکو در ایران در سخنرانی خود ضمن اشاره به اینکه یونسکو، آژانس پیشگام ملل متحد در زمینه آموزش است، سوادآموزی را پایه یادگیری مادام العمر عنوان کرد و اظهار داشت: “سوادآموزی، خانواده‌ها و جوامع را توانمند می‌سازد، زندگی آن‌ها را ارتقا می‌بخشد، و به کاهش فقر، افزایش صلح و توسعه پایدار کمک می‌کند. کودک مادر باسواد، به نسبت، دارای۵۰ درصد شانس بیشتر زندگی تا سن پنج سالگی است.” وی در ادامه، با اشاره به اینکه سیاست یونسکو حمایت از فضای سوادآموزی به‌عنوان عامل تحقق یادگیری مادام‌العمر و افزایش نرخ سوادآموزی جهانی است، به نرخ پایین باسوادی کاربردی در جهان اشاره کرد و اظهار داشت: “در بسیاری از کشورها نرخ باسوادی، با استفاده از روش خود اظهاری تعیین می‌شود؛ اما این امر بدین معنی نیست که بزرگسالان دارای مهارت سواد پیشرفته باشند. در بسیاری از کشورها از جمله ایران، تنها روش تعیین نرخ سوادآموزی، سرشماری از خانواده‌ها است؛ گرچه این امر یکی از روش‌های متداول برای شمارش باسوادان به‌شمار می‌رود ولی مهارت‌های مورد نیاز را که شاخصة باسوادی است نشان نمی‌دهد. به عقیده من پایش سوادآموزی کاربردی نیز ضروری است.” وی در ادامه با اشاره به تاکید یونسکو در استفاده از ابزارهای الکترونیکی همراه برای ارتقای سوادآموزی، به پروژه‌ای که این سازمان در پاکستان در زمینه استفاده از این فناوری در سوادآموزی انجام داده است، اشاره کرد و آن را طرحی موفق در افزایش سوادآموزی خانواده‌ها به ویژه زنان و دختران برشمرد.
دکتر میرزایی، دبیر هیئت دولت در سخنرانی خود با اشاره به اینکه عرصه سوادآموزی با توجه به تحولات محیط اجتماعی نیازمند خلاقیت مداوم و مستمر است، اظهار داشت: “سوادآموزی برای حیات اجتماعی، گوهری ناب محسوب می‌شود و نیازمند خلاقیت است. برای رسیدن به خلاقیت در سوادآموزی باید در ابتدا تبیین درستی از سوادآموزی صورت پذیرد. انسان‌ها در زندگی خود با دو چالش جدی روبرو هستند که عبارت است از: ۱- ارتباط انسان با طبیعت ۲- ارتباط انسان با انسان. سیر زندگی بشر از تسلط کامل طبیعت بر انسان به سمت تسلط نسبی انسان بر طبیعت، میل کرده است. انسان‌ها به مدد فناوری، طبیعت را مسخر خود کرده‌اند، اما در عین حال برای داشتن زندگی بهتر علاوه بر تعامل با طبیعت نیازمند تعامل با یکدیگرند.” وی در ادامه با اشاره به اینکه کلید تعامل انسان با طبیعت و انسان، یادگیری است، افزود: “جامعه ای توسعه یافته محسوب می‌شود که قادر است در تعاملاتش با طبیعت فعال باشد و در تعامل با یکدیگر منفعل نباشد. یادگیری به هر میزان اصولی‌تر انجام شود، توسعه یافتگی جوامع بیشتر است.” دبیر هیئت دولت افزود: “یادگیری باعث ایجاد مهارت برای داشتن زندگی بهتر می‌شود. ما به میزانی در سوادآموزی توفیق داریم که از استیصال نجات یابیم. سوادآموزی یعنی راه رسیدن به زندگی بهتر، بنابر این سوادآموزی باید به رفع مشکل بینجامد.” وی در ادامه با اشاره به اینکه مهم‌ترین تحولات اجتماعی پایدار به واسطه تعامل بین انسان‌ها شکل می‌گیرد و نه صرفا از طریق فناوری و چیرگی انسان برطبیعت، افزود:” سواد باید به انسان‌ها امکان دهد، عزتمند زندگی کنند و این موضوع با یادگیری الفبا حاصل نمی‌شود. این امر به فهمی از سواد حاصل می‌شود که آن‌ها را به سمت زندگی جمعی پیش می‌برد و ما باید به این سمت گام برداریم. اگر این خط کلی در ذهن ما باشد می‌توانیم راه‌های خلاقانه‌ای برای سوادآموزی بیابیم. به عقیده من مهم‌ترین شاخص برای ارزیابی نظام آموزشی کشور این است که بسنجیم تا چه حد مردم برای داشتن یک زندگی شرافتمند پیش رفته‌اند و تا چه حد به انسانیت دست یافته‌اند.”
دکتر زند، رئیس سازمان تحقیقات، آموزش، و ترویج جهاد کشاورزی در سخنرانی خود با اشاره به افزایش جمعیت و در نتیجه نیاز به مواد غذایی بیشتر اظهار داشت: “چالش مواد غذایی با بحران محدود شدن زمین‌‌ها و کاهش کیفیت آن‌ها و نیز کمبود آب یکی از چالش‌های آینده است. ما باید علاوه بر تهیه غذا، بتوانیم از منابع موجود حفاظت کنیم و این امر صرفا از طریق افزایش دانش و ارتقای بهره‌وری امکان‌پذیراست. ” وی در ادامه با اشاره به اینکه برای مقابله با چالش‌ها‌ی مذکور نیازمند داشتن کشاورزی دانش‌بنیان هستیم، افزود: “کشاورزی دانش‌بنیان دارای چند مشخصه است که یکی از آن‌ها به تعبیر من “سواد در هکتار “است. یعنی با توجه به اینکه کشاورزی اکنون با صنعت در آمیخته است و چالش غذا، زیست، آب، خاک به میزان سواد عامل انسانی در استفاده از صنعت برای کشاورزی مربوط است، باید دانش لازم به کشاورزان داده شود و در این مسیر، کشاورزی می‌تواند از این آموزش بهره‌مند شود که حداقل سوادپایه را دارا باشد.”
دکتر ربیعی، وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی در سخنرانی خود با اشاره به اینکه با انواع بیسوادی روبرو هستیم، اظهار داشت: “گونه شناسی سواد بسیار مهم است. انواع سواد عبارتند از: ۱- سواد شهروندی. فرد باید دارای سطحی از سواد باشد که بتواند رابطه‌اش را با فناوری تنظیم کند. این سواد، پتانسیل شناختی فرد را افزایش می‌دهد ۲- سواد مهارتی. حدود ۳ میلیون کارگر بی‌سواد و یا کم سواد داریم که علاوه بر نداشتن سواد مهارتی، فاقد سواد خواندن و نوشتن هستند. ۳- سواد خلاقیت؛ که در بسترهایی مثل کارآفرینی کاربرد دارد.” وی در ادامه افزود: “هیچ کشوری نمی‌تواند به سمت توسعه یافتگی پیش رود مگر اینکه دارای منابع انسانی موثر باشد. در کشور ما حدود ۲۳ میلیون و اندی نیروی کار وجود دارد و ۱۶۷ هزار کودک، از تحصیل بازمانده‌اند که همة این‌ها درچرخه بی‌سوادی و فقر قرار دارند. تمامی این معضلات باید مساله شناسی شود. هم اکنون مشاغلی داریم که داوطلب برای آن مشاغل وجود ندارد و دلیل آن فقدان سواد مهارتی و وجود افراد تحصیلکرده فاقد سواد، با توقع بالاست. اینکه نهضت سوادآموزی باید به چه سمتی گام بردارد خود نیازمند نهضتی است که از گفتمان حاصل می‌شود و عزم و مشارکت کل اجتماع را می‌طلبد” وی افزود: “برای تحقق توسعه، رفاه و زندگی بهتر لازم است سوادمهارتی با سواد شهروندی تلفیق شود. تاکید ما در وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، اکنون بر کودکان بازمانده از تحصیل است و در این وزارت، به سواد از منظر رفاه می‌نگریم. یکی دیگر از فعالیت‌های ما استفاده از نظام‌های تشویقی برای افزایش سوادآموزی است. در زمینه زنان سرپرست خانوار و بهزیستی نیز، این وزارت فعالیت‌های درخور توجهی داشته است.”

پس از مراسم افتتاحیه، دو میزگرد تخصصی به موازات هم به شرح زیر برگزار شد:
میزگرد تخصصی شماره ۱: تبیین موضوع و محورهای مورد بحث
مدیرجلسه: دکتر صدری، رئیس دفتر منطقه‌ای آیسسکو در ایران
دبیرجلسه: مهندس علی باقرزاده، معاون وزیر آموزش و پرورش و رئیس سازمان نهضت سوادآموزی
بخش اول
سخنرانان و موضوع سخنرانی:
دکتر محب حسینی: نگرش و برنامه‌های جدید یونسکو در مورد سوادآموزی
دکتر اشتریان: تبیین سند سیاستی مصوب دولت محترم
دکتر کردونی: ساماندهی آموزش کودکان در معرض آسیب‌های اجتماعی
بخش دوم
دکتر وطن دوست: تاثیر سواد در رفتارهای اجتماعی
دکتر محبوبی: نقش شوراهای پشتیبانی سوادآموزی در سوادآموزی
مهندس باقرزاده: استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات در توسعه سوادآموزی
( جلسه پرسش و پاسخ و جمع‌بندی میزگرد)

میزگرد تخصصی شماره ۲: تبیین موضوع و محورهای مورد بحث
مدیر جلسه: دکتر نوید ادهم، دبیرکل شورای عالی آموزش و پرورش
دبیرجلسه: مهدی زاده، معاون امور آموزشی سازمان نهضت سوادآموزی
بخش اول
سخنرانان و موضوع سخنرانی:
دکتر کریمی: مشارکت سازمان‌های مردم‌نهاد و دستگاه‌های اجرایی در جذب و آموزش بی‌سوادان
دکتر نوید: بهبود کیفیت آموزشی مدارس و سطح سواد والدین
محمدی فر: تحلیل وضعیت سواد اتباع خارجی و نقش دولت و سازمان های بین‌المللی در آموزش آنان
بخش دوم:
مهندس زاهدیان: پایگاه اطلاعاتی و جهت‌گیری‌ها در رابطه با آمارهای ثبتی
مهدی زاده: نقش مراکز یادگیری محلی در پاسخگویی به نیازهای فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی
( جلسه پرسش و پاسخ و جمع‌بندی میزگرد)

دکتر محب حسینی، مدیر گروه آموزش کمیسیون ملی یونسکو در سخنرانی خود با عنوان نگرش و برنامه‌های جدید یونسکو در مورد سوادآموزی، در ابتدا به مرور وضعیت سوادآموزی در جهان و تشریح نرخ سوادآموزی بزرگسالان و توزیع جهانی سوادآموزی جوانان و بزرگسالان در سال ۲۰۱۲، پرداخت و اظهار داشت: ” طبق آمارهایی که موسسه آمار یونسکو، براساس اطلاعات دریافتی از کشورمان، در سال ۲۰۱۲ ارائه داده است، جمهوری اسلامی ایران به لحاظ نرخ باسوادی بزرگسالان در وضعیت مطلوبی قرار دارد.” وی ادامه داد: “سوادآموزی در جهان معاصر دارای چندین ویژگی است که عبارت است از: ۱- چند وجهی¬بودن: (لایه‌هایی از مفاهیم که از طریق مهارت‌های زبانی سنتی به تنهایی قابل دسترسی نیست) ۲- قابلیت فصاحت روانی و تسهیل تفسیری: سوادآموزی معاصر، علاوه بر توانایی صحبت کردن، نوشتن و خواندن، دلالت بر توانایی قدرت بیان و خلق ایده‌ها در این اشکال جدید و همچنین قدرت درک لایه‌هائی از مفاهیم را دارد. ۳- سوادآموزی جدید یعنی یادگیری یک گرامر جدید با قواعد ترکیبی ساختار خودش: در این ارتباط، ابزارهای چندرسانه‌ای به آسانی قابل دستیابی است که در انتشار آن سهیم است. ۴-زبان سوادآموزی معاصر متناسب با ارتباطات تعاملی است. این نوع سوادآموزی تعامل را تشویق می‌کند حتی در اشکال رسمی‌تر ۵-سوادآموزی جدید دلالت بر توانائی استفاده از رسانه‌ها برای برانگیختن پاسخ‌های احساسی و عاطفی دارد. ۶-سوادآموزی جدید ظرفیت دگرگون‌سازی روشی که ما یاد می‌گیریم را دارد. ۷-سوادآموزی معاصر شامل توانائی مهارت‌های سمعی و بصری و هم‌پوشی سوادآموزی دیجیتالی است. (توانایی درک قدرت تصاویر و صداها، تشخیص و استفاده از قدرت کاربرد و متحول‌سازی رسانه‌های دیجیتالی برای توزیع آن‌ها و انطباق با اشکال دیجیتالی).” مدیر گروه آموزش کمیسیون ملی یونسکو در ادامه، رویکردهای جدید علمی در سوادآموزی را کسب مهارت‌ها، به خصوص توانایی خواندن، نوشتن و حساب کردن و استفاده از مهارت‌های کسب شده به عنوان قابلیت، عنوان کرد و سپس افزود: “تعاریف یونسکو از سوادآموزی در برهه‌های مختلف تغییر کرده است. تعریف یونسکو از سوادآموزی در سال ۲۰۰۳ ، بدین شرح است: “سوادآموزی توانائی تعیین، درک، تفسیر، خلق ایده، برقراری ارتباط و حساب کردن، استفاده از مواد نوشتاری و چاپ شده وابسته به چارچوب‌های متنوع را دربر می‌گیرد. سوادآموزی شامل پیوستاری از یادگیری است که افراد را قادر می‌سازد تا به اهداف خود دست یابند، دانش و استعداد خود را گسترش بخشند و مشارکت کاملی در زندگی اجتماعی داشته باشند”. وی به کاربردهای جدید “واژه سوادآموزی” اشاره کرد و اظهار داشت: ” امروزه در دنیا از واژه “سوادآموزی” به عنوان “قابلیت” و “استعداد” نیز استفاده می‌شود، که برخی از مصادیق آن عبارتنداز: سوادآموزی اطلاعاتی، سوادآموزی نقادانه، سوادآموزی ابزارهای الکترونیکی همراه، سوادآموزی رسانه‌ای و پژوهشی، سوادآموزی فرهنگی، سوادآموزی حقوقی، و سوادآموزی بصری.” مدیر بخش آموزش کمیسیون ملی یونسکو، افزود: “یکی از تحولات اساسی در سوادآموزی بکارگیری فناوری اطلاعات و ارتباطات بوده است که برخی از دستاوردهای آن عبارت است از: افزایش یادگیری، گسترش دسترسی به سوادآموزی، ایجاد محتوای محلی، توسعه حرفه‌ای معلمان، و گسترش محیط مبتنی بر سوادآموزی. امروزه یکی از مهم‌ترین روش‌های یادگیری از طریق فناوری اطلاعات و ارتباطات که یونسکو نیز به آن توجه ویژه دارد، یادگیری از طریق ابزارهای الکترونیکی همراه از قبیل گوشی‌های تلفن، رایانه‌های همراه و ابزارهای جدید سمعی و بصری است.” خانم دکتر محب حسینی در ادامه، هدف فراگیر آموزش در دستورکار جهانی آموزش پس از سال ۲۰۱۵ را ، تضمین آموزش با کیفیت و یادگیری مادام‌العمر فراگیر و برابر برای همه عنوان کرد و شش اولویت آن را به شرح زیر برشمرد:”
اولویت اول: آموزش پایه: ترویج آموزش پایه مداوم و اجباری با کیفیت (۱ سال پیش از دبستان و ۹ سال ابتدائی و متوسطه )
اولویت دوم: آموزش پس از پایه : ارتقای گذار با کیفیت مقاطع تحصیلی به سوی آموزش عالی
اولویت سوم: سوادآموزی جوانان و بزرگسالان: دسترسی کامل به مهارت‌های پایه سوادآموزی کارکردی (خواندن، نوشتن و محاسبه کردن) جهت مشارکت کامل در جامعه
اولویت چهارم: توسعة مهارت‌ها برای جهان کار و زندگی: تضمین فراهم‌سازی فرصت‌های برابر برای جوانان و برزگسالان به‌منظور تکمیل آموزش فنی و حرفه‌ای و آموزش مرتبط با جهان کار
اولویت پنجم: آموزش و یادگیری متناسب و با کیفیت در یک رویکرد جامع و کل‌نگرانه ( داده‌ها ، محتوا، فرآیندها و فضاهای یادگیری )”.
اولویت ششم : تامین اعتبار آموزش: تخصیص ۶% از بودجه تولید ناخالص ملی به آموزش و ۲۰% از بودجه عمومی با تاکید بر اولویت بخشی به گروه‌های محروم”.
نشست مذکور با برگزاری مراسم اختتامیه شامل: جمع‌بندی مباحث نشست، قرائت توصیه‌نامه، و ارائه گواهینامه شرکت‌کنندگان خاتمه یافت”.
تدوین: بخش آموزش کمیسیون ملی یونسکو

تهیه و تنظیم: پیمانه پورهادی

ناظر علمی : دکتر محدثه محب حسینی

 

savadamoozi2

savadamoozi2

savadamoozi3

“سمینار ملی پژوهش در زمینه کاربرد فناوری‌های جدید به ویژه ابزارهای الکترونیکی همراه در فرآیندهای یاددهی- یادگیری” با همکاری کمیسیون ملی یونسکو – ایران، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجائی و قطب علمی آموزش و حمایت وزارت آموزش و پرورش و وزارت علوم، تحقیقات و فناوری در تاریخ ۶ اسفند ۱۳۹۳ در هفته جهانی یادگیری از طریق ابزارهای الکترونیکی همراه ( ۲۳- ۲۶فوریه ۲۰۱۴)، در دانشگاه تربیت دبیر شهید رجائی برگزار شد.

هدف از برگزاری این سمینار که با حضور نمایندگان بیش از ۱۵ دانشگاه و موسسه پژوهشی وابسته (پژوهشگاه مطالعات وزارت آموزش و پرورش، شوراي عالي آموزش و پرورش، سازمان پژوهش و برنامه‌ريزي آموزشي، انجمن تكنولوژي آموزشي ايران، انجمن يادگيري الكترونيكي، مركز امور بين‌الملل مدارس خارج از كشور، سازمان مدارس غيردولتي و مشاركت‌هاي مردمي، جهاد دانشگاهي دانشگاه شهيد بهشتي، سازمان آموزش و پرورش استثنايي، سازمان نهضت سوادآموزي، و دانشگاه‌های تربيت مدرس، صنعتي شريف، علامه طباطبايي، آزاد اسلامي، و شركت همراه اول) و همچنین انجمن‌های علمی تخصصی و سازمان‌های غیر‌دولتی مربوط به حوزه آموزش و یادگیری برگزار شد عبارت بود از: آشنایی دانشگاهیان و جامعه علمی کشور با اهمیت کاربرد ابزارهای الکترونیکی همراه در فرآیندهای یاددهی- یادگیری، فراهم‌ساختن زمینه بحث و تبادل‌نظر میان دانشگاهیان، پژوهشگران و برنامه‌ریزان آموزشی و دانشجویان در خصوص فرصت‌ها و چالش‌های مربوط به کاربرد اینگونه فناوری‌ها، شناخت و مستندسازی پژوهش‌های انجام شده در این حوزه، تقویت همکاری بین بخشی بین جامعه علمی، پژوهشی و سیاست‌گذاری، تعیین ساز وکارهای لازم برای بکارگیری ابزارهای الکترونیکی همراه در نظام‌های آموزشی و یادگیری ایران با توجه به نتایج پژوهش‌های معتبر علمی، تعیین مسیرهای آینده پژوهشی در زمینه کاربرد ابزار های الکترونیکی همراه در فرآیندهای یاددهی- یادگیری.
نشست فوق در چهار بخش جلسه افتتاحیه، جلسات کاری، میزگرد تخصصی و جلسه اختتامیه برگزار شد. در مراسم افتتاحیه، پس از تلاوت آیاتی چند از کلام‌الله مجید و پخش سرود جمهوری اسلامی ایران، دکتر حمیدرضا عظمتی، رئیس دانشگاه تربیت دبیر شهید رجائی و رئیس قطب علمی آموزش، دکتر محمدرضا سعیدآبادی، دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو و استرکیش لاروش، رئیس و نماینده دفتر منطقه‌ای یونسکو در تهران سخنرانی کردند.
دکتر عظمتیضمن خیرمقدم به شرکت کنندگان اظهار داشت: “پژوهش موجب پویایی علم است و لازمه پژوهش، آموزش صحیح است؛ زیرا در عرصه آموزش، انتقال علم صورت می‌گیرد. برای ارتقای سطح آموزش، متغیرهای تاثیرگذار بسیاری موثرند که از آن‌جمله می توان به مدیریت آموزشی، برنامه‌ریزی، محتوا، مهارت معلمان و فضای آموزشی و…اشاره کرد. برای آموزش، از ابزارهای مختلفی استفاده می شود که ابزارهای الکترونیک همراه از آن‌جمله‌اند. در زمینه استفاده از این فناوری، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجائی به واسطه فعالیت در عرصه‌های مختلف در آموزشکده‌ها و پژوهشکده‌های خود توانسته است جایگاه خود را به عنوان یک خاستگاه مهم آموزش و پرورش معرفی کند.” وی در ادامه افزود: “دانشگاه تربیت دبیر شهید رجائی تنها دانشگاهی است که تربیت دبیر فنی را برعهده دارد، وجود قطب علمی آموزش در این دانشگاه، و وجود رشته‌های تحصیلی آموزش- محور نیز از شاخص‌های برجسته این دانشگاه نسبت به سایرین است.” دکتر عظمتی در خاتمه در زمینه گسترش همکاری با سازمان‌هایی نظیر یونسکو اظهار امیدواری کرد.
سپس دکتر سعیدآبادی در سخنرانی خود اظهار داشت: “یونسکو دو هدف مهم را دنبال می‌کند که عبارت است از: صلح و توسعه پایدار و برای رسیدن به این دو هدف از پنج حوزه تخصصی خود یعنی بخش‌های آموزش، علوم طبیعی، فرهنگ، علوم اجتماعی و فناوری اطلاعات و ارتباطات بهره می‌‌برد. با این حال، برای تحقق دو هدف مذکور، حوزه آموزش مهم‌ترین نقش را ایفا می‌کند. یکی از مهم‌ترین ابزاری که امروزه در گسترش آموزش نقش بسزایی دارد، فناوری اطلاعات و ارتباطات و به نوعی استفاده از ابزارهای الکترونیکی همراه است. اما باید به این نکته شود که استفاده از این ابزارها علاوه بر گسترش آموزش، بر یادگیری نیز تاثیر زیادی دارد. ورود تکنولوژی به بحث آموزش، فقط جنبه ابزاری ندارد بلکه تاثیرات غیر ابزاری نیز خواهد داشت که هرکشور باید با رصدکردن این تاثیرات و تغییرات پارادایمی، از این تکنولوژی جدید به طور موثر، هدفمند و هوشمندانه استفاده کند.” دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو در ادامه افزود: “در زمینه استفاده از ابزارهای الکترونیکی همراه، چالش‌هایی نیز وجود دارد که باید به آنها توجه شود. یکی از این چالش‌ها، تعیین محتوای یادگیری است که باید با توجه به فرهنگ و ارزش‌های بومی و ملی ما تهیه شود. سیاستی که در جهان در استفاده از این نوع ابزارهاست به طور عموم به‌دنبال یکسان‌سازی فرهنگی است؛ یعنی یکسان شدن ارزش‌ها، سنت‌ها، نوع نگرش به زندگی و.. ، بر این اساس، نوع محتوایی که باید برای یادگیری به دنبال آن بود از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. چالش‌های دیگر، متنوع‌شدن، خصوصی‌شدن و تجاری‌شدن یا همان درآمدزا شدن محتوا و نیز بین‌المللی‌شدن این تجارت است. علاوه بر چالش‌های مذکور، شناخت سواد اطلاعاتی دانش‌آموزان و تعیین مطالب با ارزش و بی‌ارزش و غیرمفید برای آن‌ها و آگاهی‌بخشی به معلمان در این زمینه نیز از دغدغه‌هایی است که باید مورد توجه قرار گیرد.”
استرکیش لاروش، رئیس و نماینده دفتر منطقه‌ای یونسکو در تهران در سخنرانی خود ضمن بیان این‌که امروزه دسترسی به ابزارهای الکترونیک همراه بسیار زیاد شده است، مهم‌ترین معضل در یادگیری از طریق این ابزارها را چگونگی استفاده از این فناوری عنوان کرد. وی سپس به نقش معلمان در مشارکت برایآموزش از طریق ابزارهای الکترونیک همراه اشاره کرد و افزود: “آموزگاران، ستون‌های نظام آموزش و پرورش هستند و مشارکت ایشان برای هرگونه تلاشی جهت آموزش با استفاده از فناوری‌های ارتباطات و اطلاعات دارای اهمیتی حیاتی است. در این خصوص چهار چالش به شرح زیر مطرح می‌شود که پرداختن به آنها از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است:
۱- چگونه یادگیری با استفاده از فناوری همراه نقش معلمان را دستخوش تغییر کرده است و چه رویکردهای فراگیری، متضمن استفاده بهینه از این فناوری‌ها در جهت بهبود کیفی آموزش خواهد بود. فناوری‌های همراه چگونه باید در محیط‌های آموزش رسمی و غیررسمی به‌کار گرفته شود؟
۲- چگونه فناوری‌های همراه موجب افزایش توان و ظرفیت و توسعه حرفه‌ای آموزگاران و بهبود تعامل آنان با دانش‌آموزان به خصوص در شرایط منابع محدود می‌شود؟
۳- چه ابزارها و محتوایی موجب تسهیل یادگیری، ارزیابی و مدیریت کلاس درس می‌شود؟ آموزگاران و دانش‌آموزان چگونه می‌توانند منابع یادگیری خود را با استفاده از فناوری‌های همراه مناسب‌سازی کنند و با دیگران به اشتراک بگذارند؟
۴- و بالاخره چه فضاهای سیاست‌گذاری، چه در سطح ملی، محلی یا مدرسه‌ای، معلمان را در استفاده موثر از فناوری‌های نوین همراه، در بهبود نتایج تحصیلی کمک می‌کند؟ و چه رویکردهایی متضمن ادامه، تصحیح و گسترش پروژه های موفق می‌شود؟”.

پس از مراسم افتتاحیه، جلسات کاری و پانل تخصصی به شرح زیر برگزار شد:
جلسه کاری اول: مبانی نظری و روش‌شناختی کاربرد ابزارهای الکترونیکی همراه در فرآیندهای یاددهی و یادگیری
رئیس جلسه: دکتر الهه امینی‌فر
سخنرانان و عنوان سخنرانی:
دکتر زهرا حسینی، استادیار دانشگاه آزاد اسلامی: Mobile for learning mobility
دکتر جواد حاتمی، دانشیار دانشگاه تربیت مدرس: تکنولوژی‌های نوین آموزشی مانع یا تسهیل‌گر
دکتر غلامعلی منتظر، دانشیار دانشگاه تربیت مدرس: بررسی زیرساخت‌های آموزش از طریق فناوری‌های نوین در ایران نسبت به سایر کشورها
جلسه کاری دوم: بهترین تجارب و بومی‌سازی کاربرد ابزارهای الکترونیکی همراه در فضای آموزش و یادگیری در ایران
رئیس جلسه: دکتر نصری، قائم‌مقام قطب آموزش دانشگاه فرهنگیان
سخنرانان و عنوان سخنرانی:
دکتر روشن احمدی: ارائه گزارش عملکرد طرح پژوهشی آموزش سیار در وزارت آموزش و پرورش
سخنرانان: دکتر ناصر مزینی، دانشیار دانشگاه علم و صنعت: تولید محتوای الکترونیکی، چالش‌ها و ضوابط تولید و بومی‌سازی آن
دکتر سید موسوی، عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی: اهداف همراه اول از شراکت‌گزینی با دانشگاه در جهت ارتقای دانش
پانل بحث و تبادل‌نظر: پیش‌بینی و آینده‌نگری در زمینه کاربرد فناوری‌های جدید به‌ویژه ابزارهای الکترونیکی همراه در خدمت ارتقای کیفیت در آموزش و یادگیری در ایران
اعضای پانل:
دکتر علیائی، معاون پژوهش و فناوری دانشگاه تربیت دبیر شهید رجائی
دکتر محب حسینی، مدیر گروه آموزش کمیسیون ملی یونسکو، و هماهنگ‌کننده برنامه آموزش یونسکو در ایران
دکتر نصری: قائم مقام قطب علمی آموزش
دکتر محب حسینی در سخنرانی خود اظهار داشت: “توجه به موضوع ابزارهای الکترونیکی همراه Mobile) Learning) در آموزش و یادگیری از سال ۲۰۱۱ با تعیین هفته‌‌ای جهانی ( ۲۳- ۲۶فوریه ۲۰۱۴) به این نام از سوی یونسکو مطرح شد و از آن پس، هر سال این هفته به یک عنوان نامگذاری می‌شود. سال گذشته این هفته با عنوان «توانمندسازی معلمان در زمینه فناوری» نامگذاری شده بود و امسال نیز عنوان آن «تکنولوژی به مثابه اهرمی برای توانمندسازی زنان و دختران» در نظر گرفته شد. در بسیاری از کشور‌های در حال توسعه، زنان به‌طور برابر با مردان از فرصت‌‌های آموزشی و اشتغال برخوردار نیستند. براین اساس، یونسکو با بهره‌گیری از ابزار‌های الکترونیکی همراه، به دنبال توانمند‌سازی زنان است تا علاوه بر رفع چالش‌های زندگی، بتوانند زندگی خود را بهتر مدیریت کنند. یونسکو به این نتیجه رسیده است که اگر زنان در استفاده صحیح از فناوری‌‌های نوین توانمند شوند، به تدریج شاهد توسعه و صلح پایدار انسانی جوامع خواهیم بود. براساس شاخص‌های توسعه هزاره، تضمین برابری جنسیتی در همه ابعاد یکی از اهداف اصلی یونسکو است، بنابراین، این سازمان در حوزه توانمند‌سازی زنان دید جامعی دارد. بسیاری از کشور‌ها در حوزه آموزش پیشرفت چندانی نداشته‌اند و این در حالی است که خوشبختانه ایران در این حوزه دارای یک مزیت تطبیقی است، به طوری که ما در برابرسازی فرصت‌های آموزشی برای زنان و دختران در سطوح مختلف ابتدایی، متوسطه و حتی آموزش عالی از آمار‌های نسبتا خوبی در مقایسه با کشور‌های جهان سوم برخورداریم.”
مدیر گروه آموزش کمیسیون ملی یونسکو در مورد کاربرد گسترده ابزارهای الکترونیکی همراه در ترویج خواندن و یادگیری افزود: “ابزارهای الکترونیکی همراه با قابلیت‌هایی که در اختیار دارند، زمینه دسترسی به داده‌های یادگیری در هر زمان و مکان را فراهم می‌کنند و یکی از ابزارهای کلیدی برای ترویج فرصت‌های یادگیری مادام‌العمر به شمار می‌روند. بر این اساس، نقش مهمی در شکل‌گیری جوامع یادگیرنده و دانش‌مدار ایفا می‌کنند. از قابلیت‌های گستره این ابزارها، ترویج خواندن، به اشتراک گذاشتن داده‌های آموزشی، تولید داده‌ها و محتوای آموزشی بدون توجه به مرزهای جغرافیایی، اقتصادی و فرهنگی، تسهیل و هدایت خود- یادگیری، تغییر فضاهای یادگیری، کمک به فراگیران دارای ناتوانی جسمی، پرکردن شکاف آموزش رسمی و غیررسمی و جذاب انواع متنوع فراگیران (کودکان، زنان، جوانان و بزرگسالان) در جهت همگانی‌کردن آموزش است. براساس آمار‌های اعلام شده از سوی یونسکو، مردان کشور‌های در حال توسعه به میزان ۳۳ دقیقه و زنان ۲۰۷ دقیقه از طریق موبایل به مطالعه می‌پردازند. براساس این گزارش، یک سوم این افراد از گوشی‌های خود برای خواندن داستان برای کودکان خود استفاده می‌کنند.” دکتر محب‌حسینی با نگاهی مقایسه‌ای بین دسترسی مردم جهان به امکانات مطالعه و امکانات زیستی ادامه داد: “چهار و نیم میلیارد نفر به سرویس‌های بهداشتی سالم دسترسی دارند و این در حالی است که ۶ میلیارد نفر به گوش‌‌های همراه دسترسی دارند. بنابراین، مطالعه از طریق موبایل برای همه قابل امکان است. خواندن صد صفحه مطلب، از طریق گوش‌های تلفن همراه دو دلار هزینه دارد در صورتی‌که مطالعه همین میزان مطالب از طریق کتاب‌های کاغذی یا سنتی بین ۱۵ تا ۳۰ دلار هزینه دارد. در کشوری مانند انگلستان، براساس نرخ جمعیت برای هر ۱۵ هزار نفر یک کتابخانه وجود دارد و این در حالی است که در کشوری مانند نیجریه، برای هر یک میلیون و ۳۵۰ هزار نفر یک کتابخانه وجود دارد.
به هر ترتیب، یونسکو به این نتیجه رسیده است که فناوری‌های جدید در وضعیتی غیرقابل کنترل در حال ورود به کشورها است، بنابراین به کشور‌ها هشدار می‌دهد با تدوین سیاست‌های مناسب و تمهیدات لازم و کسب آمادگی‌های لازم، با چالش‌‌های اخلاقی و یکسان‌سازی فرهنگی ناشی از رشد این فناور‌های نوین روبه‌رو شوند. در تاریخ ۴ اسفندماه امسال، نشست مشترکی با شورای عالی آموزش و پرورش با عنوان «نشست عالی‌رتبه هم‌اندیشی در زمینه کاربرد فناوری‌های جدید به ویژه ابزار‌های الکترونیکی در ارتقای کیفیت آموزش و یادگیری» با حضور نمایندگانی از وزارت علوم،‌ وزارت بهداشت و سازمان آموزش فنی و حرفه‌ای، برگزار شد. نتیجه این نشست که هدف از برگزاری آن، ارزیابی عملکرد کشور‌مان در این حوزه و بررسی چشم‌انداز‌ها بود، به تدوین یک بیانیه منجر شد که قرار شد در اختیار نهادهای سیاست‌گذاری و یونسکو قرار گیرد”.
در جلسه اختتامیه، دکتر محب حسینی، مباحث جلسات سمینار را جمع‌بندی و توصیه‌های سمینار را با عنوان”توصیه های مربوط به پژوهش در زمینه کاربرد ابزارهای الکترونیکی همراه در فرآیندهای یاددهی و یادگیری در نظام آموزش و یادگیری ایران” قرائت کرد.
در پایان به شرکت‌کنندگان، گواهینامه حضور در سمینار اعطا شد.

تهیه و تنظیم: پیمانه پورهادی

seminarkarbordIT2

Web Analytics