کمسیون ملی ایران- یوسنکو

متن سخنرانی دکتر محمدرضا سعیدآبادی دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو در نخستين همايش ملي توسعه صنايع فرهنگي در كشور: چالش‌ها و فرصت‌ها 14 آبان‌ 1387 - کمیسیون ملی یونسکو-ایران

متن سخنرانی دکتر محمدرضا سعیدآبادی دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو در نخستين همايش ملي توسعه صنايع فرهنگي در كشور: چالش‌ها و فرصت‌ها 14 آبان‌ 1387

طي دو دهة گذشته به‌ويژه با رشد فزاينده و سريع فناوري‌هاي ارتباطات و اطلاعات، مناسبات ميان فرهنگ، صنعت و توسعه بيش از پيش مورد توجه اقتصاددانان، برنامه‌ريزان، كارشناسان فرهنگي و آمار قرار گرفته است. محصولات اين صنايع با عبور از مرزهاي بين‌المللي، تصويري پيچيده از گردش تجارت فرهنگي ترسيم مي‌كنند. طبق آمار كنفرانس تجارت و توسعه سازمان ملل متحد (يونسكو) (2005) ارزش جهاني بازار صنايع فرهنگي و خلاق حدود 3/1 تريليون دلار بوده است و طبق برآوردها ظرف سه سال به مرز 7/1 تريليون دلار مي‌رسد. سهم اين صنايع در توليد ناخالص جهاني طبق گزارش سال 2003 بانك جهاني بيش از 7% بوده است.
طبق گزارش “گزارش تجارت فرهنگي محصولات فرهنگي دوره دهساله 2003-1994 يونسكو”، تجارت كالاهاي فرهنگي ظرف دهسال فوق دو برابر شده است يعني از 3/39 ميليارد دلار در سال 94 به 2/59 ميليارد دلار در سال 2003 افزايش يافته است. هر چند اين بازار به تعداد محدودي از كشورهاي درآمد بالا اختصاص داشته است. طبق همين گزارش بريتانيا (5/8 ميليارد دلار) ايالات متحد امريكا (6/7 ميليارد دلار) و چين (3/5 ميليارد دلار) بزرگترين صادركنندگان كالاهاي فرهنگي بودند.
سهم كشورهاي در حال توسعه حدود 1% گزارش شده است.
واردكنندگان اصلي كالاهاي فرهنگي در سال 2002 نيز ايالات متحد امريكا، بريتانيا و آلمان بوده‌اند.
پيشرفت چشم‌گير در عرصه صادرات مربوط به آسيا به‌خاطر وجود آسياي جنوب شرقي است.
صادرات آن از 6/7% در سال 94 به 6/15% در سال 2002 مي‌رسد. صادرات امريكاي لاتين و كارائيب 1% افزايش و افريقا و اقيانوسيه مشتركاً 1% سهم صادراتي داشته‌اند. اين تصوير كلي گردش تجارت محصولات فرهنگي حاصل از كار صنايع فرهنگي و خلاق در جهان است. يكي از محورهاي اصلي مباحث سازمان آموزشي، علمي و فرهنگي ملل متحد يونسكو در حوزه فرهنگ توجه به صنايع فرهنگي و خلاق است.
صنايع فرهنگي عبارتست از صنايعي كه آفرينش، توليد و تجارتي كردن محتواي ماهيتاً فرهنگي و غير مادي را با يكديگر تلفيق مي‌كند. محتواها مشمول حق مؤلف‌اند و مي‌تواند به شكل كالا يا خدمت عرضه شود (چاپ و نشر، چند رسانه‌اي‌ها، محصولات ديداري ـ شنيداري، محصولات صوتي و تصويري، فيلم طراحي و صنايع‌ دستي)
صنايع خلاق شامل صنايع فرهنگي و كليه توليدات فرهنگي و هنري ديگر است (معماري، تبليغات آگاهي‌هاي تبليغاتي) نرم‌افزار‌‌ها، خدمات تجاري هوشمند … را در بر مي‌گيرد.
هر چند اين دو اصطلاح همزمان به كار برده مي‌شوند ولي در اسناد يونسكو بيشتر صنايع خلاق كاربرد دارد. در راهبرد ميان‌مدت يونسكو “بر نقش صنايع فرهنگي و صنايع خلاق به عنوان عوامل مهم توسعه و انسجام اجتماعي، فقرزدايي و ترويج تفاهم متقابل تأكيد شده است. توجه به فرصت‌هاي توسعه‌اي كه صنايع خلاق فرهنگي منشأ آن هستند و دسترسي بيشتر فرهنگ‌ها و گروه‌هاي آسيب‌پذير به بازارهاي محلي، ملي، منطقه‌اي و بين‌المللي از جمله اولويت‌هاي راهبرد فوق است. سازمان در تلاش براي يافتن سازوكارهاي جديد براي همكاري و مشاركت، تبادل بهترين رويه‌ها، تجارب و دانش به‌ويژه در چارچوب ائتلاف جهاني تنوع فرهنگي، همكاري جنوب ـ جنوب و “همكاري‌هاي شمال ـ جنوب ـ جنوب، است. در برنامه دوره دو ساله 2009-2008 يونسكو نيز توسعه صنايع فرهنگي و خلاق يكي از محورهاي اصلي است. در پايان دورة فوق بهبود اطلاعات مربوط به صنايع فرهنگي و خلاق در سطوح ملي و بين‌المللي، توسعه سياست‌هاي نشر كتاب، پيشرفت تنوع زباني از طريق ترجمه و تدوين سياست‌هاي نشر كتاب، افزايش آگاهي از تجارت مثبت مربوط به ترويج اين نوع صنايع پيش‌بيني شده است.
يونسكو براي اجراي برنامه‌هاي پيش‌بيني شده سازوكارهايي را مد نظر قرار داده است از جمله: ايجاد شبكه جهاني شهرهاي خلاق به شبكه‌اي كه هدف آن تبادل افكار و تجربيات و رويه‌ها براي توسعه مصاديق صنايع فرهنگي يعني ادبيات، فيلم، موسيقي، صنايع دستي، هنرهاي بومي يا فولكوريك، طراحي است.
تدوين چارچوب آمارهاي مربوط به صنايع خلاق؛ ظرفيت‌سازي در كشورها در حوزه صنايع خلاق، ترويج احترام به حق مؤلف، مبارزه با سرقت آثار فرهنگي و محصولات صنايع فرهنگي كه نتايج زيانباري براي فرهنگ‌هاي محلي، ملي و توسعه‌ اقتصادي دارد، از ديگر فعاليت‌هاي سازمان در اين عرصه است.
عمده‌ترين تأكيد در حوزه سياست‌گذاري براي توسعه صنايع فرهنگي، وجود آمارهاي مهمتر در زمينه محصولات فرهنگي و كل صنايع فرهنگي است. در واقع موضوع مهم كمّي كردن فرهنگ است كه به نظر دشوار مي‌رسد. هر چند پيشرفت‌هاي فراواني در اين عرصه رخ داده است.
امروزه به هنگامي كه از نقش محوري فرهنگ در توسعه پايدار صحبت مي‌شود، طبيعتاً نقش عمده صنايع خلاق در توسعه اقتصادي و اجتماعي بيش از هر زمان ديگري برسميت شناخته شده است. اما براي ارزيابي اين نقش و تحقق آن جمع‌آوري و تحليل داده‌هاي مربوط به صنايع فرهنگي، بازارهاي صنايع فرهنگي و حفظ ذخاير و سرمايه‌هاي فرهنگي در درجه اول اهميت قرار دارد.

 

image_printچاپ
Web Analytics