کمسیون ملی ایران- یوسنکو

متن سخنراني دكتر محمدرضا سعيد‌آبادي دبيركل كميسيون ملي يونسكو به مناسبت تقديم سند ثبت ارگ بم و چشم‌انداز فرهنگي آن بم ـ 17 تير 87 - کمیسیون ملی یونسکو-ایران

متن سخنراني دكتر محمدرضا سعيد‌آبادي دبيركل كميسيون ملي يونسكو به مناسبت تقديم سند ثبت ارگ بم و چشم‌انداز فرهنگي آن بم ـ 17 تير 87

 هيچ جاي دنيا چنين منظره‌اي را نخواهيد ديد. اينجا بهشت زهراي بم است. شهري كه چهار سال پيش در زلزلة مصيبت‌بار بيش از چهل هزار نفر از ساكنين خود را از دست داد. امروز دهها سبزه و گل، شيريني و شمع در كنار كلام‌الله مجيد روي سفره‌هاي ترمه زمين را پوشانده‌اند. اينجا گوئي همه زنده و حاضرند. همه شاهدند. آنان كه از دنيا رفته‌اند اما يادشان باقي است و آنان كه كنار سفره هفت سين بر مزار عزيزان خود نشسته‌اند. سال تحويل مي‌شود. لحظه تبادل گل و شيريني و صحبت است. اين بخشي از روايت يكي از همكاران كميسيون ملي يونسكو از مراسم تحويل سال 1387 در بم است.
امروز به مناسبت ثبت ارگ بم و چشم‌انداز و منظر فرهنگي آن در تيرماه 1386 (2007) در فهرست ميراث جهاني در خطر گرد هم آمده‌ايم. آمده‌ايم تا با تقديم سند ثبت اين محوطه به شما ياد و خاطره آناني را كه در فاجعه زلزله جان خود را از دست داده‌اند گرامي داشته‌ و سخت‌كوشي و استقامت آناني را كه در تلاش بناي مجدد بم هستند تحسين كنيم.
طي دهه‌هاي گذشته آثار فرهنگي و طبيعي بسياري از بين رفته است. هم‌چنان تخريب و فرسايش، بلاياي طبيعي، جنگ‌‌ها و منازعات، فقر مفرط، صنعتي شدن، آلودگي زيست‌محيطي، جهل و بي‌تفاوتي موجب از بين رفتن گنجينه‌هاي تجديدناشدني مي گردد. 35 سال پيش جامعه جهاني با تصويب كنوانسيون حفظ ميراث فرهنگي و طبيعي جهان در صدد برآمد تا با نهادينه كردن حفاظت از ميراث فرهنگي و طبيعي بقا و استمرار آن را در شرايط دگرگوني‌ و تغييرات سريع، تضمين كند. مفهوم و دامنه ميراث و كنوانسيون از زمان تصويب تاكنون تحول يافته است. اكنون نه فقط يك محوطه تاريخي و طبيعي، بلكه كلّيت يك شهر مي‌تواند در فهرست ميراث جهاني ثبت گردد و در عين حال رشد اقتصادي نيز به عنوان يك ضرورت پذيرفته شده است. رقابت كشور‌ها براي ثبت آثار در فهرست ميراث جهاني نشانه اقبال ا‌ز آن محسوب مي‌شود. به طور قطع ثبت آثار آغاز و نه پايان يك فرآيند است. زيرا بنياد و شالوده اصلي كنوانسيون ـ‌يعني حفاظت پايدار از آثاري كه نه به يك قوم، گروه يا ملت خاص بلكه به تمامي جهانيان تعلق داردـ مستلزم برنامه‌ريزي، مديريت پايدار و گزارش‌دهي مستمر است.
ثبت يك اثر در فهرست ميراث جهاني مايه مباهات و غرور محلي و ملي است. انسجام و همبستگي در سطوح محلي، ملي و بين‌المللي را تقويت مي‌كند و مي‌تواند تصديق، پذيرش و احترام جهاني و هم‌چنين مزاياي اقتصادي قابل ملاحظه در پي داشته باشد.
از جمله اقدامات اساسي پس از ثبت، آگاه سازي و جلب مشاركت‌ اجتماعات محلي در حفاظت است و آموزش به‌ويژه آموزش جوانان و نوجوانان مناطقي كه آثار فرهنگي و طبيعي ثبت شده در آن قرار دارند بايد در اولويت قرار گيرد. از همين‌رو بر اساس ماده 27 كنوانسيون مقرر مي‌دارد (كشورهاي عضو كنوانسيون با استفاده از همه ابزار مناسب و به‌ويژه برنامه‌هاي اطلاع‌رساني و آموزشي براي تجليل و حفاظت از ميراث فرهنگي و طبيعي خود تلاش خواهند كرد. برنامه بين‌المللي ميراث جهاني در دست‌هاي جوانان در مركز ميراث جهاني يونسكو طراحي شده تا از يكسو نوجوانان و جوانان با ارزش برجسته آثار ثبت شده در فهرست جهاني آشنا شده، مهارت‌ها و دانش لازم براي حفاظت را فراگيرند و متعهد شوند تا ضمن حفاظت، آثار را به نسل‌هاي آينده انتقال دهند و نقش اساسي در حفاظت از تنوع فرهنگي و طبيعي از طريق همكاري‌هاي بين‌المللي ايفاء نمايند.
علي‌رغم آثار تاريخي و طبيعي شگفت‌آور بي‌نظير در ايران و تلاش‌هاي چند دهه اخير براي معرفي، حفاظت و ثبت آنها در مورد تدوين برنامه‌آموزشي براي آشنايي نوجوانان و جوانان با مفهوم و مصاديق ميراث و گنجانيدن آن در جدول برنامه‌هاي درسي نظام آموزش رسمي اقدام اساسي اتخاذ نشده است.
مجموعه برنامه‌هايي از قبيل برنامه امروز كه براي ساير محوطه‌هاي ثبت شده ايران در فهرست ميراث جهاني نيز برگزار خواهد شد فرصت مغتنمي است تا مقامات و مسئولين استان‌ها و شهرها، فعاليت‌هايي را در زمينه آموزش و آگاه‌سازي نوجوانان و جوانان و به طور كلي جامعه محلي و جلب مشاركت آنها پيش‌بيني كنند. در پرتو آگاهي و مشاركت فعال و مؤثر جامعه محلي و آموزش نوجوانان و جوانان مي‌توان حفاظت از آثار تاريخي و طبيعي، اين نمادهاي هويت فرهنگي را تضمين كرد.
اقدام سريع و استثنايي يونسكو در مساعدت به بم در زمينه‌‌هاي آموزشي و فرهنگي بلافاصله پس از وقوع زلزله و ثبت ارگ بم در فهرست ميراث جهاني در معرض خطر نشان‌دهنده تعهد جامعه جهاني به همبستگي با مردم بم و آمادگي براي مشاركت در بازسازي بم و ارگ بم است. زيرا ارگ بم با وجود شهر بم ـ شهر نخل‌هاي سرافرازـ و وجود مردمي كه نسل به نسل حافظ ميراث خود بودند و امروز نيز صبورانه تلاش مي‌كنند تا بم و ارگ بم را استوارتر و باشكوه‌تر از گذشته بسازند، مفهوم پيدا مي‌كند.
اراده واقعي كه تجلي آنرا مي‌توان در شعار نوشته شده توسط كودكان و نوجوانان بر ديوارهاي شهر با مضمون
“بم ترا مي‌سازيم حتي با استخوان‌هايمان” مشاهده كرد.

 

image_printچاپ
Web Analytics