تنوع فرهنگی، گفت‌وگوی تمدن‌ها و فرهنگ‌ها

صیانت و حفاظت از تنوع فرهنگی به عنوان «میراث مشترك بشری» التزامی اخلاقی است و مجموعه‌ای از اسناد حقوقی بین‌المللی نیز اجرای آن را تضمین می‌‌كند. پذیرش كثرت‌گرایی و تنوع فرهنگی و احترام به حقوق بشر ركن اصلی برنامه فرهنگ یونسكو به‌شمار می‌رود. کنوانسیون حفظ و ترویج تنوع بیان‌های فرهنگی، تعهد یونسكو را به حفظ تنوع فرهنگی در فضایی از گفت‌وگو و تساهل و بردباری در برابر چالش‌های جهانی‌شدن از جمله یكسان‌سازی فرهنگی نشان می‌دهد.
در راهبردها و طرح‌های برنامه فرهنگ بر كاربرد مفاد اسناد مصوب سازمان در مورد تنوع فرهنگی در برنامه‌ریزی‌ها و سیاست‌گذاری‌های فرهنگی و اجتماعی، آگاه‌سازی نهادهای سیاسی و جامعه مدنی تأكید و همچنین بر شناخت بهتر رابطه میان تنوع فرهنگی و گفت‌وگوی فرهنگ‌ها با توجه به روند جهانی‌شدن و دگرگونی‌های اجتماعی و فرهنگی و شناسایی الزامات، روش‌ها و ظرفیت‌های گفت‌وگوی فرهنگ‌ها برای محترم‌شمردن تنوع فرهنگی و كثرت‌گرایی فرهنگی تصریح شده است. تأكید یونسكو بر تنوع فرهنگی با گفت‌وگوی تمدن‌ها و فرهنگ‌ها و قابلیت رسیدن به تفاهم متقابل، همبستگی و همكاری واقعی ارتباط مستقیم دارد. هدف چنین گفت‌وگویی درك بهتر اثرات پویای تمدن‌ها و فرهنگ‌ها و غنای متقابل آنها در سراسر تاریخ است.
برخی از فعالیت‌های کمیسیون ملی یونسکو در زمینه تنوع فرهنگی و گفت‌وگوی تمدن‌ها و فرهنگ‌ها به شرح زیر است:
ترجمه و انتشار اعلامیه جهانی تنوع فرهنگی و كنوانسیون حفظ و ترویج تنوع بیان‌های فرهنگی، برگزاری گردهمایی‌های كارشناسی با نهادهای دولتی، جامعه مدنی و تصمیم‌گیرندگان عرصه‌های فرهنگی و اجتماعی، هماهنگی در باره تعیین سال 2001 به عنوان سال جهانی گفت‌وگوی تمدن‌ها، فعالیت‌های ترویجی و مشاركت در جلسات تخصصی ملی و منطقه‌ای در مورد سال گفت‌وگوی تمدن‌ها، اختصاص یك شماره از مجله پیام یونسكو به موضوع گفت‌وگوی تمدن‌ها، برگزاری گردهمایی نقش جوانان در ترویج گفت‌وگوی فرهنگ‌ها در مسیر جاده ابریشم با شرکت نمایندگان 10 كشور واقع در مسیر جاده ابریشم (نیشابور، 1384)، ایجاد شبكه منطقه‌ای جوانان با ترویج گفت‌وگوی فرهنگ‌ها.